Με ένα ρεκόρ που πέρασε απαρατήρητο, αλλά έχει αρκετό συμβολισμό για την πορεία της ελληνικής οικονομίας, έκλεισε το 2025. Το spread (διαφορά απόδοσης) των ελληνικών από τα γερμανικά 10ετή ομόλογα έπεσε στο χαμηλότερο επίπεδο από τότε που ξέσπασε η ελληνική κρίση. Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, ότι το κόστος δανεισμού της Ελλάδας παραμένει σταθερά χαμηλότερο από το αντίστοιχο της Ιταλίας και της Γαλλίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία από το τελευταίο ημερήσιο δελτίο του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους για το 2025, η διαφορά απόδοσης ελληνικών και γερμανικών 10ετών ομολόγων έπεσε για πρώτη φορά μέσα στο 2025 στις 59 μονάδες βάσης (0,59%). Αυτή είναι και καλύτερη επίδοση που έχει καταγραφεί μετά το ξέσπασμα της κρίσης χρέους, το 2009. Επιπλέον, αρνητικό spread καταγράφεται με τα ιταλικά και τα γαλλικά ομόλογα, κάτι που σημαίνει ότι οι δύο μεγάλες οικονομίες του Νότου της ευρωζώνης δανείζονται ακριβότερα από την Ελλάδα. Επίσης, αξιοσημείωτο είναι ότι για περίοδο 5ετίας η Ελλάδα δανείζεται ελαφρώς φθηνότερα και από την Ισπανία, παρότι στη 10ετία το spread ελληνικών – ισπανικών ομολόγων είναι 15 μ.β.
Spreads ελληνικών ομολόγων έναντι ευρωπαϊκών
(μονάδες βάσης)
Από τον φθηνό δανεισμό στην… καταστροφή
Τα spreads μπήκαν στη ζωή των περισσότερων Ελλήνων όταν ξέσπασε η κρίση του 2009 και άρχισαν να αυξάνονται, καθώς η αγορά ομολόγων έχανε την εμπιστοσύνη της στην Ελλάδα. Στα πρώτα χρόνια μετά την ένταξη της χώρας στην ευρωζώνη, η αγορά έκανε ένα μνημειώδες σφάλμα στους υπολογισμούς της: οι επενδυτές πίστευαν ότι χάρη στο κοινό νόμισμα ουσιαστικά όλα τα επιμέρους εθνικά ομόλογα θα ήταν σχεδόν εξίσου ασφαλή.
Έτσι, η Ελλάδα δανειζόταν για αρκετά χρόνια σχεδόν όσο φθηνά δανειζόταν και η Γερμανία. Το μικρότερο spread μεταξύ του ελληνικού και του γερμανικού 10ετούς ομολόγου πριν την κρίση του 2009 είχε καταγραφεί την περίοδο 2003-2005, με τις ελάχιστες τιμές να αγγίζουν περίπου τις 10 μονάδες βάσης (0,10%).
Η «χρυσή» περίοδος για τον δανεισμό της χώρας ήταν μεταξύ 2002 και 2006, όταν το spread κυμαινόταν σταθερά σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, συνήθως μεταξύ 10 και 30 μονάδων βάσης. Αυτό σήμαινε πρακτικά ότι οι αγορές θεωρούσαν ότι ο κίνδυνος χρεοκοπίας εντός της ζώνης του ευρώ ήταν μηδαμινός.
Με το ξέσπασμα της ελληνικής κρίσης, η αγορά διαπίστωσε ότι όχι μόνο δεν υπήρχαν επαρκείς μηχανισμοί ελέγχου των ελλειμμάτων εντός της ευρωζώνης (ξαφνικά η Ελλάδα εμφάνισε έλλειμμα άνω του 10% του ΑΕΠ), αλλά και ότι δεν υπήρχε κάποιος μηχανισμός στήριξης ενός κράτους μέλους που βρέθηκε κοντά στη χρεοκοπία.
Η είσοδος στην περιπέτεια των μνημονίων, ως αποτέλεσμα της άρνησης της αγοράς ομολόγων να συνεχίσει να δανείζει την Ελλάδα, έφερε το spread σε εξωπραγματικά επίπεδα. Κατά την κορύφωση της κρίσης (2011-2012), το spread εκτοξεύτηκε πάνω από 3.000 μονάδες βάσης (πάνω από 30%)!
Μετά την κρίση, το μικρότερο spread μεταξύ των ελληνικών και γερμανικών 10ετών ομολόγων είχε καταγραφεί στα τέλη του 2024 με 2025, όπου υποχώρησε στην περιοχή των 60 μονάδων βάσης (0,60%), χάρη στην ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και τη βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών. Με τις 59 μ.β. που καταγράφηκαν στο τέλος του έτους, αυτό το ρεκόρ έχει πλέον ξεπερασθεί.
Μικρότερα spread, αλλά και εμπόδια
Οι αναλυτές προβλέπουν ότι η μείωση του spread θα συνεχισθεί και το 2026 -ουδείς, βεβαίως, έχει την προσδοκία ότι θα μπορούσε να πέσει ξανά στις 10 μ.β. της περιόδου προ της μεγάλης κρίσης. Η μείωση θα έλθει κυρίως ως αποτέλεσμα της αύξησης του κόστους δανεισμού της Γερμανίας, ενώ από το 2026 θα υπάρξουν και σημαντικά εμπόδια σε αυτή την πορεία, με κυριότερη τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης.
Σύμφωνα με την έκθεση της ING “Rates Outlook 2026”, η γενική εκτίμηση για τα spreads των ομολόγων της περιφέρειας της ευρωζώνης είναι ότι η τάση σύγκλισης θα συνεχιστεί, αλλά με φθίνουσα δυναμική και πιθανά εμπόδια.
Ειδικότερα, ναμένεται ότι θα υπάρξει περαιτέρω σύγκλιση των spreads μεταξύ των χωρών με υψηλότερη και χαμηλότερη πιστοληπτική αξιολόγηση. Ωστόσο, χωρίς περαιτέρω χαλάρωση από την ΕΚΤ, αυτή η δυναμική αναμένεται να είναι πιο σταδιακή και να ατονήσει σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Τα ομόλογα της Ιταλίας και της Ισπανίας έχουν ήδη φτάσει σε χαμηλά πολλών ετών στα spreads έναντι των γερμανικών ομολόγων. Αυτό οφείλεται στην υπεραπόδοση της ανάπτυξης, τη βελτίωση της δημοσιονομικής πορείας και στη σχετική πολιτική σταθερότητα. Η ING δηλώνει «επιλεκτική» και εξακολουθεί να ευνοεί τα ομόλογα της Ισπανίας ή της Πορτογαλίας.
Διατυπώνει, εξάλλου, την εκτίμηση ότι θα είναι δύσκολο για τα ιταλικά spreads να βελτιωθούν σημαντικά περισσότερο έναντι της Γαλλίας, δεδομένου του χάσματος στην αξιολόγηση και των επιπέδων χρέους.
Πάντως, η υπεραπόδοση της περιφέρειας βασίστηκε εν μέρει στις δημοσιονομικές μεταβιβάσεις μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης (NGEU), ένας παράγοντας που θα εκλείψει μετά το 2026, δημιουργώντας πιθανές αντιξοότητες.
Συνοπτικά, η ING βλέπει μια «αναδιάταξη» όπου η περιφέρεια υπεραποδίδει ενώ οι αγορές του «πυρήνα» (όπως η Γερμανία) βλέπουν το κόστος δανεισμού τους να αυξάνεται. Η ολλανδική τράπεζα προειδοποιεί ότι αυτή η τάση δεν θα ανατραπεί, αλλά ενδέχεται να συναντήσει δυσκολίες το 2026.
