Σύμφωνα με μελέτες, οι μικρές κακές συνήθειες, μπορούν να συσσωρευτούν με την πάροδο του χρόνου, προκαλώντας φθορά στο σώμα και το πνεύμα μας χωρίς καν να το αντιληφθούμε
Στην καθημερινότητά μας, συχνά εστιάζουμε σε μεγάλες και προφανείς αλλαγές για να βελτιώσουμε την ευεξία μας, όπως το να κόψουμε το τσιγάρο ή να αρχίσουμε το γυμναστήριο. Ωστόσο, η επιστήμη προειδοποιεί ότι η υγεία μας δεν κινδυνεύει μόνο από τις μεγάλα σφάλματά μας και παραλέιψεις, αλλά και από μια σειρά από «αόρατες», μικρές συνήθειες που επαναλαμβάνουμε μηχανικά.
Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση, αυτές οι λεπτές συμπεριφορές μπορούν να συσσωρευτούν με την πάροδο του χρόνου, προκαλώντας φθορά στο σώμα και το πνεύμα μας χωρίς καν να το αντιληφθούμε.
Η «καρέκλα» ως απειλή και η παγίδα της στάσης του σώματος
Μία από τις πιο ύπουλες συνήθειες της σύγχρονης εποχής είναι η παρατεταμένη καθιστική ζωή. Δεν πρόκειται μόνο για την έλλειψη άσκησης, αλλά για τις ώρες που περνάμε ακίνητοι μπροστά από μια οθόνη. Η έρευνα δείχνει ότι η καθιστική εργασία επιβραδύνει τον μεταβολισμό και αυξάνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, ακόμη και σε άτομα που γυμνάζονται περιστασιακά.
Σε άμεση συνάρτηση με αυτό βρίσκεται και η κακή στάση του σώματος, ιδιαίτερα το φαινόμενο του «text neck» (ο πόνος στον αυχένα από τη χρήση κινητού). Όταν σκύβουμε το κεφάλι για να δούμε την οθόνη, ασκούμε πίεση στην αυχενική μοίρα που ισοδυναμεί με βάρος πολλών κιλών, οδηγώντας σε πρόωρη εκφύλιση των δίσκων και χρόνιους πονοκεφάλους.
Η συνεχής ενασχόληση με το κινητό τηλέφωνο
Το εξαντλητικό «σκρολάρισμα» και ο αδιάκοπος χρόνος μπροστά στην οθόνη μπορούν να επιβαρύνουν την υγεία με τρόπους που ίσως δεν έχουμε κατανοήσει πλήρως ακόμη. Η υπερβολική χρήση του κινητού τηλεφώνου μπορεί να επηρεάσει την όραση, αλλά και να επιδράσει αρνητικά στην ψυχική υγεία, μειώνοντας τη διάρκεια της προσοχής, τροφοδοτώντας το άγχος και την κατάθλιψη, και διαταράσσοντας τις προσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις.
Δεν χρειάζεται να εγκαταλείψετε πλήρως το τηλέφωνό σας για να μειώσετε τον χρόνο στην οθόνη. Δοκιμάστε να απενεργοποιήσετε τις μη απαραίτητες ειδοποιήσεις, να εφαρμόσετε τον κανόνα 20-20-20 για να ξεκουράζετε τα μάτια σας (κάθε 20 λεπτά κοιτάξτε κάτι σε απόσταση 20 ποδιών για 20 δευτερόλεπτα) ή να αφήνετε το κινητό σε άλλο δωμάτιο όταν θέλετε να κάνετε ένα διάλειμμα. Μικρές αλλαγές μπορούν να σας βοηθήσουν να αποφύγετε το άσκοπο σκρολάρισμα και να δημιουργήσετε υγιέστερα όρια.
Η παραμέληση της «πνευματικής γυμναστικής»
Μια άλλη συνήθεια που συχνά διαφεύγει της προσοχής μας είναι η έλλειψη εξάσκησης της πνευματικής ευελιξίας. Όπως ακριβώς το σώμα χρειάζεται κίνηση για να παραμείνει λειτουργικό, έτσι και ο εγκέφαλος απαιτεί συνεχή πρόκληση για να διατηρήσει τη γνωστική του υγεία. Η παραμονή σε αυστηρά επαναλαμβανόμενες ρουτίνες χωρίς την εκμάθηση νέων δεξιοτήτων ή την έκθεση σε νέα ερεθίσματα μπορεί να οδηγήσει σε πνευματικό τέλμα.
Η ενίσχυση της πνευματικής ευελιξίας δεν απαιτεί δραματικές αλλαγές. Η ενασχόληση με στρατηγικά παιχνίδια, η ανάγνωση διαφορετικών ειδών βιβλίων ή ακόμη και η αλλαγή της διαδρομής προς την εργασία μπορούν να διεγείρουν τη δημιουργία νέων νευρικών συνδέσεων. Η διατήρηση ενός ενεργού εγκεφάλου αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη μακροχρόνια ευεξία και την προστασία από τη γνωστική φθορά.
Η παραμέληση του ύπνου και ο «θόρυβος» του άγχους
Πολλοί από εμάς θεωρούμε τον ύπνο πολυτέλεια ή μια δραστηριότητα που μπορεί να θυσιαστεί για χάρη της παραγωγικότητας. Ωστόσο, όπως έχουν δείξει σχετικές μελέτες, αν για πολύ καρό ο ύπνος δεν καλός είναι επαρκής, διαταράσσεται η ορμονική ισορροπία, αυξάνεται η επιθυμία για ανθυγιεινές τροφές και αποδυναμώνεται το ανοσοποιητικό σύστημα.
Ταυτόχρονα, το «ψυχικό βάρος» από τις εκκρεμότητες και το συνεχές άγχος λειτουργεί ως ένας αθόρυβος καταστροφέας. Η συνήθεια να μην «αποσυνδεόμαστε» ποτέ από την εργασία ή τις ψηφιακές ειδοποιήσεις κρατά το σώμα σε μια διαρκή κατάσταση επιφυλακής (fight or flight), αυξάνοντας τα επίπεδα της κορτιζόλης. Αυτή η χρόνια ενεργοποίηση του στρες συνδέεται άμεσα με φλεγμονές και πεπτικά προβλήματα.
Διατροφικές παραλήψεις και ποιότητα σχέσεων
Συχνά επικεντρωνόμαστε στις θερμίδες, αλλά ξεχνάμε τη σημασία της ενυδάτωσης και των οπτικών ερεθισμάτων κατά το φαγητό. Η κατανάλωση γευμάτων μπροστά στην τηλεόραση ή τον υπολογιστή —το λεγόμενο distracted eating— μας εμποδίζει να αντιληφθούμε το σήμα του κορεσμού, οδηγώντας σε υπερφαγία. Επιπλέον, η ήπια αλλά χρόνια αφυδάτωση συχνά συγχέεται με το αίσθημα της πείνας, προκαλώντας άσκοπη κατανάλωση σνακ.
Μια άλλη «αθόρυβη» αλλά κρίσιμη παράμετρος είναι η κοινωνική απομόνωση. Η επιστήμη πλέον αναγνωρίζει ότι η έλλειψη ουσιαστικών ανθρώπινων επαφών είναι εξίσου επιβλαβής για την υγεία όσο και το κάπνισμα 15 τσιγάρων την ημέρα.
Η μοναξιά αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης άνοιας και κατάθλιψης, αποδεικνύοντας ότι η υγεία μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το κοινωνικό μας περιβάλλον.
Το φαινόμενο της «αναβολής» των προληπτικών εξετάσεων
Τέλος, η συνήθεια να αγνοούμε μικρά συμπτώματα ή να αναβάλλουμε τον προληπτικό έλεγχο, μπορεί να αποβεί μοιραία. Πολλές παθήσεις, όπως η υπέρταση ή ο προδιαβήτης, ονομάζονται «σιωπηλοί δολοφόνοι» ακριβώς επειδή δεν παρουσιάζουν έντονα συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Η αποφυγή του γιατρού λόγω φόβου ή έλλειψης χρόνου είναι μια συνήθεια που στερεί από τον οργανισμό τη δυνατότητα έγκαιρης παρέμβασης.
Συμπερασματικά, υγεία δεν χτίζεται μόνο με μεγάλες αποφάσεις, αλλά προστατεύεται μέσα από την καθημερινή επίγνωση. Το να σηκωνόμαστε από την καρέκλα κάθε 30 λεπτά, να αφήνουμε το κινητό πριν τον ύπνο και να δίνουμε έμφαση στις ανθρώπινες επαφές μας, είναι μικρές αλλαγές με τεράστιο αντίκτυπο.
Φωτογραφία: istock
