Όσο μεγαλώνουμε, τόσο πιο κρίσιμη γίνεται η πρόληψη – Ποιες ειδικές εξετάσεις πρέπει να εντάξουν στο Check-up άνδρες και γυναίκες
Βρίσκεστε στη δεκαετία των 50, μια περίοδο ζωής που μπορεί και πρέπει να είναι γεμάτη υγεία, ενέργεια και ποιότητα, οπότε μην αφήσετε την ασθένεια να σας στερήσει αυτά που έχετε χτίσει. Όταν προγραμματίζετε το ετήσιο Check-up, φροντίστε να συμπεριλάβετε μερικές απλές αλλά ουσιαστικές εξετάσεις που μπορούν να σώσουν την υγεία σας, ακόμη και τη ζωή σας αργότερα.
Η U.S. Preventive Services Task Force (USPSTF), ένα ανεξάρτητο επιστημονικό συμβουλευτικό όργανο που αξιολογεί εμπειρικά δεδομένα για τις εξετάσεις προληπτικού ελέγχου, παρέχει τεκμηριωμένες συστάσεις για πλήθος προληπτικών υπηρεσιών που πρέπει να προσφέρονται σε ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων των ελέγχων για αρτηριακή πίεση, διαβήτη, καρκίνο του παχέος εντέρου και καρκίνο του μαστού.
Η USPSTF αξιολογεί αυτές τις υπηρεσίες με βάση την επιστημονική τεκμηρίωση που δείχνει ότι η έγκαιρη ανίχνευση μέσω τακτικών εξετάσεων μειώνει νοσηρότητα και θνησιμότητα, και τις κατηγοριοποιεί με βαθμό σύστασης A ή B (ένδειξη ισχυρής ή μετρήσιμης ωφέλειας).
Προσοχή, οι ιατρικές εξετάσεις που παρουσιάζονται παρακάτω βασίζονται σε γενικές κατευθύνσεις για άτομα άνω των 50 ετών. Ωστόσο, δεν αντικαθιστούν την εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση.
Ο προσωπικός σας γιατρός μπορεί να συστήσει επιπλέον ή διαφορετικούς ελέγχους, ανάλογα με το ατομικό σας ιστορικό, τις συνήθειες ζωής ή πιθανούς παράγοντες κινδύνου.
Ποιες ιατρικές εξετάσεις και ελέγχους πρέπει να κάνετε στα 50 σας
1. Προληπτικός έλεγχος για καρκίνο του παχέος εντέρου
Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αναπτύσσεται από πολύποδες στο τοίχωμα του εντέρου, είναι συχνός και συνήθως ξεκινά μετά τα 50, αν και εμφανίζεται και σε νεότερες ηλικίες. Κύρια συμπτώματα είανι οι αλλαγές στη λειτουργία του εντέρου (διάρροια/δυσκοιλιότητα), αίμα στα κόπρανα, κοιλιακό πόνο, απώλεια βάρους και κόπωση,
Η πιο συνηθισμένη εξέταση που προτείνεται για αυτόν τον σκοπό είναι η κολονοσκόπηση, αν και υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές μέθοδοι (π.χ. εξέταση κοπράνων για ανίχνευση αίματος ή μοριακών δεικτών). Συζητήστε με τον γιατρό σας ποια επιλογή είναι η καταλληλότερη για εσάς.
2. Ζυγαριά: Παρακολούθηση του σωματικού βάρους
Η ηλικία των πενήντα συχνά συνοδεύεται από σταδιακή αύξηση του σωματικού βάρους. Η υπερβολική πρόσληψη κιλών αυξάνει τον κίνδυνο για πολλές χρόνιες παθήσεις, όπως διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακές παθήσεις και ορισμένους τύπους καρκίνου. Η τακτική παρακολούθηση της τάσης του βάρους και η έγκαιρη αντιμετώπιση με υγιεινή διατροφή και άσκηση μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τις πιθανότητές σας για μακροζωία και ευεξία.
3. Έλεγχος της αρτηριακής πίεσης
Η υπέρταση («ψηλή πίεση») είναι ένας σιωπηλός εχθρός, γιατί πολλές φορές δεν δίνει συμπτώματα μέχρι να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα. Χωρίς έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση, μπορεί να επηρεάσει τον καρδιακό μυ, τον εγκέφαλο, τα μάτια και τους νεφρούς. Για αυτόν τον λόγο, η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης πρέπει να αποτελεί τμήμα κάθε ετήσιας εξέτασης. Άλλωστε πρόκειται για μια εξέταση απλή, γρήγορη και οικονομική.
4. Προφίλ λιπιδίων (χοληστερίνη)
Τα υψηλά επίπεδα χοληστερίνης στο αίμα συνδέονται άμεσα με τον κίνδυνο για καρδιακή προσβολή και αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια. Ο έλεγχος του λιπιδαιμικού προφίλ, συμπεριλαμβανομένης της ολικής χοληστερίνης, της LDL («κακής») και της HDL («καλής»), πρέπει να γίνεται τουλάχιστον κάθε 4–6 χρόνια, και συχνότερα αν έχετε παράγοντες κινδύνου ή ιστορικό αυξημένης χοληστερίνης.
5. Έλεγχος σακχάρου αίματος
Ο διαβήτης μπορεί να καταστρέψει σταδιακά ζωτικά όργανα, καρδιά, νεφρούς, μάτια, αν μείνει χωρίς θεραπεία. Η μέτρηση του σακχάρου ή άλλων δεικτών διάγνωσης του διαβήτη ή του προδιαβήτη πρέπει να γίνεται τουλάχιστον κάθε τρία χρόνια μετά τα πενήντα. Η έγκαιρη διάγνωση προσφέρει τη δυνατότητα να ελέγξετε την πάθηση και να αποτρέψετε τις επιπλοκές της.
Ειδικές εξετάσεις για τις γυναίκες άνω των 50
Τεστ Παπανικολάου (Pap) και έλεγχος HPV
Ο τακτικός γυναικολογικός έλεγχος παραμένει εξαιρετικά σημαντικός και μετά τα 50. Οι διεθνείς ιατρικές οδηγίες συνιστούν σε γυναίκες ηλικίας 30 έως 65 ετών να πραγματοποιούν συνδυαστικό έλεγχο με Τεστ Παπανικολάου (Pap test) και μοριακό έλεγχο για τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV). Ο συνδυασμός αυτός επιτρέπει, εφόσον τα αποτελέσματα είναι φυσιολογικά, την επέκταση του διαστήματος ελέγχου από κάθε 3 χρόνια, σε έως και 5 χρόνια.
Για τις γυναίκες άνω των 65 ετών, ο προσυμπτωματικός έλεγχος μπορεί να σταματήσει, εφόσον έχουν προηγηθεί τουλάχιστον τρία συνεχόμενα αρνητικά Τεστ Παπ ή δύο αρνητικά τεστ HPV την τελευταία δεκαετία.
Ωστόσο, η παρακολούθηση πρέπει οπωσδήποτε να συνεχίζεται σε γυναίκες που έχουν:
- Ιστορικό HPV
- Ανώμαλα αποτελέσματα σε προηγούμενες εξετάσεις
- Παρελθόν προκαρκινικών αλλοιώσεων
- Παράγοντες κινδύνου όπως κάπνισμα ή ανοσοκαταστολή
Σε κάθε περίπτωση, η απόφαση για τη συνέχιση ή μη των εξετάσεων θα πρέπει να λαμβάνεται σε συνεννόηση με τον γυναικολόγο, βάσει του πλήρους ιατρικού ιστορικού.
Μαστογραφίες
Μέχρι τα πενήντα, όλες οι γυναίκες θα πρέπει να έχουν ξεκινήσει τις προληπτικές μαστογραφίες για την έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του μαστού. Ο γιατρός σας μπορεί να καθορίσει την ιδανική συχνότητα επανάληψης μετά τα 50. Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να σώσει τόσο τη ζωή όσο και τον ίδιο τον μαστό.
Ειδικές εξετάσεις για τους άντρες άνω των 50
Προληπτικός έλεγχος για καρκίνο του προστάτη
Στην ηλικία των 50, οι άνδρες πρέπει να συζητούν με τον ιατρό του κατά πόσο πρέπει να υποβληθούν σε προληπτικό έλεγχο για καρκίνο του προστάτη και πότε. Ορισμένες ομάδες, όπως άνδρες αφροαμερικανικής καταγωγής ή όσοι έχουν στενό συγγενή με πρώιμο καρκίνο του προστάτη, θα πρέπει να ξεκινήσουν τον έλεγχο νωρίτερα.
Προληπτικός έλεγχος για καρκίνο των όρχεων
Επιπλέον σημαντικός έλεγχος για άνδρες άνω των 50, που συνιστάται από ορισμένες πηγές, είναι η ετήσια κλινική εξέταση από ουρολόγο και ο έλεγχος για ανάπτυξη όγκων στους όρχεις. Η πιθανότητα εμφάνισης όγκων στο ουρογεννητικό σύστημα αυξάνεται με την ηλικία. Αν και δεν αφορά άμεσα τον προστάτη, αποτελεί συμπληρωματικό στοιχείο στον ανδρικό προληπτικό έλεγχο και μπορεί να βοηθήσει στην έγκαιρη ανίχνευση παθήσεων που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση.
Επιπλέον έλεγχοι για όλους και προσοχή στις συνήθειες
Έλεγχος σπίλων και δερματικών βλαβών
Η πάθηση του δέρματος, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου του δέρματος, μπορεί να εξελιχθεί με την ηλικία. Ελέγχετε τακτικά το σώμα για περίεργους σπίλους ή αλλαγές στην επιφάνεια του δέρματος, και ενημερώστε τον γιατρό σας για οποιαδήποτε νέα ή ασυνήθιστη βλάβη. Αν έχετε ιστορικό (και οικογενειακό) καρκίνου του δέρματος, συστήνονται πιο συχνοί έλεγχοι.
Προστασία της όρασης
Με την πάροδο των ετών, νόσοι που επηρεάζουν την όραση, όπως η ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας και ο καταρράκτης, γίνονται πιο συχνές. Συνιστώνται εξετάσεις όρασης τουλάχιστον κάθε 1–3 χρόνια μέχρι τα 60 και ετήσιες εξετάσεις στη συνέχεια. Αν έχετε ήδη προβλήματα ή παράγοντες κινδύνου, οι εξετάσεις πρέπει να γίνονται πιο τακτικά.
Έλεγχος για Ηπατίτιδα C
Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) στις ΗΠΑ προτείνουν ότι κάθε άτομο άνω των 18 ετών πρέπει να έχει εξεταστεί για ηπατίτιδα C. Αν δεν έχετε ήδη υποβληθεί σε αυτόν τον έλεγχο, αξίζει να τον εξετάσετε.
Έλεγχος για κατάθλιψη
Η κατάθλιψη είναι μια κοινή αιτία κακής ποιότητας ζωής στους ενήλικες και συχνά παραβλέπεται. Συζητήστε με τον γιατρό σας αν αισθάνεστε θλίψη, απελπισία ή απώλεια ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που παλαιότερα απολαμβάνατε. Η διάγνωση μπορεί να γίνει με απλό ερωτηματολόγιο ή με μερικές ερωτήσεις από τον γιατρό σας και υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία.
Εμβολιασμοί που συνιστώνται μετά τα 50
Καθώς μεγαλώνουμε, κάποιοι επιπλέον εμβολιασμοί μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της υγείας:
- Ετήσιο εμβόλιο γρίπης
- Εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα: Συνιστάται σε άτομα 50 ετών και άνω για μείωση του κινδύνου εμφάνισης της νόσου και των επιπλοκών της.
Κανόνες ζωής για υγιή πορεία στη μέση πλέον ηλικία
Η πρόληψη και η υγιής πορεία δεν εξαρτώνται μόνο από τις εξετάσεις. Υπάρχουν καθημερινές επιλογές που μπορείτε να υιοθετήσετε:
- Μην καπνίζετε
- Ακολουθήστε μια ισορροπημένη, θρεπτική διατροφή
- Ασκηθείτε τακτικά
- Διατηρήστε το βάρος σας σε υγιή επίπεδα
- Δώστε προτεραιότητα στην ασφαλή σεξουαλική συμπεριφορά
Φωτογραφία: istock
