Η Κίνα, πέρα από την οικονομική και στρατιωτική της άνοδο, διαθέτει ένα από τα πιο ισχυρά και λιγότερο γνωστά όπλα στον κόσμο της διεθνούς πολιτικής: το Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας ( Ministry of State Security – MSS).
Από την ίδρυσή της το 1983, η Υπηρεσία αυτή έχει εξελιχθεί σε έναν γίγαντα μυστικών επιχειρήσεων, υπερβαίνοντας σε αριθμό και εμβέλεια πολλές δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Η MSS: Ιστορία και Ρόλος
Με έτος ιδρύσεως το 1983, η MSS συνένωσε διάφορες υπηρεσίες κατασκοπείας και αντικατασκοπείας, δημιουργώντας έναν οργανισμό που εξυπηρετεί αποκλειστικά τα συμφέροντα του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας.
To κτήριο του Υπουργείου Κρατικής Ασφάλειας ( Ministry of State Security – MSS) στο Πεκίνο
Σε αντίθεση με τις περισσότερες Δυτικές Υπηρεσίες Πληροφοριών, η MSS συνδυάζει τα καθήκοντα του FBI, της CIA και του MI6 υπό ένα ενιαίο, υπερεξουσιοδοτημένο σχήμα.
Οι κύριες λειτουργίες της περιλαμβάνουν εσωτερική ασφάλεια και παρακολούθηση Κινέζων πολιτών, εξωτερική κατασκοπεία με στόχο στρατιωτικές, τεχνολογικές και πολιτικές πληροφορίες, κυβερνοκατασκοπεία, προπαγάνδα και συλλογή δεδομένων μέσω ψηφιακών δικτύων, καθώς και καταστολή της όποιας αντιπολίτευσης και ελέγχου πληροφοριών στο εσωτερικό της χώρας.
Η MSS απασχολεί πάνω από 600 χιλιάδες Πράκτορες και υποστηρικτές, καθιστώντας την ως τη μεγαλύτερη Μυστική Υπηρεσία στον κόσμο.
Η υπόθεση με τον Έλληνα Σμήναρχο και οι δραστηριότητες της MSS τα τελευταία χρόνια
Στην Ελλάδα, την MSS την μάθαμε τις τελευταίες ημέρες, όταν αποκαλύφθηκε η υπόθεση κατασκοπείας με πρωταγωνιστή τον 54χρονο Σμήναρχο της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας, ο οποίος ήταν ειδικός μηχανικός σε συστήματα επικοινωνιών και πληροφοριών και αξιολογητής συστημάτων του ΝΑΤΟ επί μια δεκαετία.
Όπως είναι γνωστό ο 54χρονος αξιωματικός συνελήφθη με την κατηγορία ότι μετέδιδε κρυφά μυστικές στρατιωτικές πληροφορίες σε τρίτους υπέρ της Κίνας.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι στιγμής από τη δικογραφία:
Ο Σμήναρχος χρησιμοποιούσε ειδική συσκευή με λογισμικό και κρυπτογράφηση, πιθανώς παραχωρημένο από ξένους χειριστές, για να αποστέλλει φωτογραφίες και έγγραφα.
Κατά την ανάκριση ομολόγησε ότι είχε στρατολογηθεί από Κινέζους κατασκόπους κατά τη διάρκεια ταξιδιού στο εξωτερικό και ότι λάμβανε αμοιβές για τις πληροφορίες που απέστελλε.
Τα τελευταία πέντε χρόνια, η MSS έχει πρωταγωνιστήσει σε αρκετές διεθνείς υποθέσεις και επιχειρήσεις, αν και πολλές παραμένουν σκιώδεις, λόγω της φύσης της Υπηρεσίας.
Το 2019, το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ απήγγειλε κατηγορίες σε Κινέζο επιστήμονα που φέρεται να μετέφερε τεχνολογικά μυστικά υπέρ της MSS, αποκαλύπτοντας την προσπάθεια συλλογής στρατηγικών πληροφοριών.
Το 2020, ομάδες όπως η «Salt Typhoon» φέρονται να διείσδυσαν σε δίκτυα ευρωπαϊκών εταιρειών τεχνολογίας, προκειμένου να συλλέξουν κρίσιμα δεδομένα.
Το 2021 η βρετανική MI5 εξέδωσε προειδοποιήσεις για στρατολόγηση προσωπικού και συλλογή πληροφοριών μέσω επαγγελματικών δικτύων, όπως το LinkedIn, ενώ το 2022 τρεις Γερμανοί κατηγορήθηκαν ότι δρούσαν υπέρ της Κίνας, πιθανώς για στρατιωτικά μυστικά.
Το 2023, υψηλού υψομέτρου μπαλόνια εμφανίστηκαν στον αμερικανικό εναέριο χώρο, προκαλώντας δημόσια ανησυχία. Ενώ οι Αμερικανοί τα χαρακτήρισαν μετεωρολογικά, αναλυτές υποστηρίζαν πως ήταν κατασκοπευτικά για πιθανή συλλογή πληροφοριών, χωρίς όμως επίσημη σύνδεση με MSS.
Παράλληλα, την ίδια περίοδο, η MSS στην Κίνα διέλυσε εκατοντάδες «τεχνολογικούς σταθμούς» που μετέφεραν δεδομένα στο εξωτερικό, ενισχύοντας την εικόνα της ως οργανισμού με βαθύ ενδιαφέρον για την τεχνολογία και τις στρατηγικές πληροφορίες.
Η MSS στον 21ο αιώνα
Με την άνοδο του Σι Τζινπίνγκ, η MSS έχει αποκτήσει μεγαλύτερη ορατότητα και στρατηγικό βάθος.
Η Υπηρεσία πλέον δεν περιορίζεται στη συλλογή πληροφοριών, αλλά προβάλλει ενεργά μηνύματα ασφαλείας και εθνικής επαγρύπνησης, καλλιεργώντας μια «κουλτούρα υποψίας» απέναντι στους «ξένους κατασκόπους» στην Κίνα και στο εξωτερικό.
Παράλληλα, συνδυάζει παραδοσιακή κατασκοπεία με σύγχρονες τεχνικές κυβερνοπολέμου, καθιστώντας την κεντρικό παράγοντα της διεθνούς πολιτικής ισχύος της Κίνας.
Η MSS, με τις συνεχείς διεθνείς υποθέσεις και την εσωτερική της δυναμική, παραμένει η σκιώδης υπερδύναμη που λειτουργεί πίσω από τα φώτα της δημοσιότητας, αλλά με επιρροή που διαμορφώνει την ισορροπία δυνάμεων παγκοσμίως.
Από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη μέχρι το εσωτερικό της Κίνας και τον κυβερνοχώρο, η Υπηρεσία παραμένει ένα ισχυρό εργαλείο του Πεκίνου για προστασία συμφερόντων και επέκταση στρατηγικής ισχύος.
Ξεχάστε τον «Πράκτορα 007» – Τα σύγχρονα κατασκοπευτικά εργαλεία
Η κατασκοπεία δεν μοιάζει πια με τις γνωστές κατασκοπευτικές ταινίες του Χόλυγουντ. Δεν χρειάζεται «καπαρντίνες και καπέλα με γείσο», κρυφά ραντεβού ή μικρόφωνα σε φωτιστικά και… τασάκια.
Σήμερα, ο πόλεμος των Μυστικών Υπηρεσιών διεξάγεται μέσα σε servers, κινητά τηλέφωνα και αόρατα δίκτυα που συνδέουν Κυβερνήσεις, Στρατούς και Πολυεθνικές.
Η εικόνα του παραπάνω μοναχικού πράκτορα, που ανταλλάσσει φακέλους σε σκοτεινά σοκάκια, ανήκει στο παρελθόν.
Στη θέση της έχει έρθει ένα παγκόσμιο σύστημα ψηφιακής παρακολούθησης, κυβερνοεπιθέσεων και μαζικής συλλογής δεδομένων, όπου η πληροφορία είναι το πιο πολύτιμο όπλο.
Οι μεγάλες δυνάμεις ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία και περιφερειακοί παίκτες όπως το Ισραήλ, δεν ανταγωνίζονται πλέον μόνο σε πυραύλους και στρατούς, αλλά στο ποιος θα ελέγξει τα δίκτυα, την τεχνολογία και τη ροή των δεδομένων.
Σε αυτό το περιβάλλον, η κινεζική MSS (Ministry of State Security) έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πιο επιθετικούς και ταυτόχρονα πιο αθέατους παίκτες.
Τα τελευταία χρόνια, η δράση της MSS έχει γίνει πιο ορατή, όχι επειδή αποκαλύπτεται πρόθυμα, αλλά επειδή τα ίχνη της εμφανίζονται όλο και συχνότερα σε υποθέσεις κατασκοπείας σε Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες.
Από κυβερνοεπιθέσεις σε εταιρείες υψηλής τεχνολογίας μέχρι στρατολόγηση «insiders» σε στρατιωτικές και ερευνητικές δομές, το κινεζικό δόγμα στηρίζεται σε ένα απλό αξίωμα: ό,τι μπορεί να ψηφιοποιηθεί, μπορεί και να κλαπεί.
Η μετάβαση αυτή αποτυπώνεται στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν σήμερα οι λεγόμενες ομάδες APT (Advanced Persistent Threats).
Δεν πρόκειται για μεμονωμένους χάκερ, αλλά για κρατικές μονάδες κυβερνοπολέμου που δουλεύουν με βάρδιες, μισθοδοσία και συγκεκριμένους στόχους.
Αντί να προσπαθούν να παραβιάσουν απευθείας έναν στόχο, επιτίθενται στην «εφοδιαστική αλυσίδα» του: μολύνουν λογισμικό που χρησιμοποιείται από χιλιάδες οργανισμούς και αποκτούν έτσι κλειδιά πρόσβασης σε ολόκληρα δίκτυα Κυβερνήσεων και Εταιρειών.
Το αποτέλεσμα είναι μια κατασκοπεία ενσωματωμένη μέσα στην ίδια την ψηφιακή υποδομή του κόσμου.
Νούμερο ένα εργαλείο το κινητό τηλέφωνο
Το πιο ισχυρό εργαλείο αυτής της νέας εποχής, ωστόσο, βρίσκεται ήδη στις τσέπες μας. Το smartphone έχει εξελιχθεί στον απόλυτο κοριό.
Με σύγχρονα λογισμικά κατασκοπείας που εκμεταλλεύονται κενά ασφαλείας, ένα κινητό μπορεί να μολυνθεί χωρίς καν ο χρήστης να αγγίξει την οθόνη του.
Από εκείνη τη στιγμή, κάμερα, μικρόφωνο, μηνύματα και τοποθεσία μετατρέπονται σε ζωντανή ροή πληροφοριών προς όποιον ελέγχει το σύστημα.
Η κατασκοπεία δεν απαιτεί πλέον φυσική παρουσία. Απαιτεί μόνο ένα αδύναμο σημείο στο λογισμικό.
Παράλληλα, οι Υπηρεσίες Πληροφοριών εκμεταλλεύονται έναν απρόσμενο σύμμαχο: την ίδια τη δημόσια πληροφορία.
Το OSINT (Open Source Intelligence) βασίζεται σε δορυφορικές εικόνες εμπορικής χρήσης, δεδομένα από κοινωνικά δίκτυα, βάσεις μεταφορών και ψηφιακά ίχνη που αφήνουν οι ίδιοι οι χρήστες.
Στην Ουκρανία, ερασιτέχνες αναλυτές κατάφεραν να χαρτογραφήσουν κινήσεις στρατευμάτων απλώς παρακολουθώντας βίντεο και δεδομένα κυκλοφορίας.
Οι Μυστικές Υπηρεσίες σήμερα δεν χρειάζεται πάντα να κλέψουν. Συχνά απλώς συλλέγουν όσα οι πολίτες και οι Εταιρείες ανεβάζουν πρόθυμα στο διαδίκτυο.
Σε αυτό το παγκόσμιο τοπίο εντάσσεται και η υπόθεση που συγκλονίζει σήμερα την Ελλάδα με τη σύλληψη του Σμήναρχου της Πολεμικής Αεροπορίας.
Η υπόθεση αυτή δεν αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο περιστατικό, αλλά ως πιθανή απόδειξη της διείσδυσης της MSS και των δικτύων της στον σκληρό πυρήνα του ΝΑΤΟ.
Για τις δυτικές υπηρεσίες, πρόκειται για το ίδιο μοτίβο που έχει εμφανιστεί σε Γερμανία, Βρετανία και ΗΠΑ: στρατολόγηση «ανθρώπων-κλειδιών», χρήση ψηφιακών εργαλείων και αθόρυβη διαρροή δεδομένων που μπορεί να επηρεάσει ισορροπίες ισχύος.
Τα «ψεύτικα προφίλ» και η χρήση AI ως «Δούρειος Ίππος»
Την ίδια στιγμή, η κατασκοπεία δεν περιορίζεται στη συλλογή πληροφορίας. Με την είσοδο της Τεχνητής Νοημοσύνης, περνά και στη χειραγώγηση της πραγματικότητας.
Deepfakes, ψεύτικες ψηφιακές ταυτότητες και στρατοί από bots μπορούν να δημιουργήσουν πολιτική σύγχυση, να πλήξουν θεσμούς και να υποδαυλίσουν κοινωνικές εντάσεις, χωρίς ποτέ να αποκαλυφθεί ποιος πραγματικά κινεί τα νήματα.
Και πάνω απ’ όλα, το μεγάλο πεδίο μάχης είναι η οικονομία.
Η κλοπή τεχνολογίας, πατεντών και ερευνητικών δεδομένων έχει μετατραπεί σε βασικό εργαλείο γεωπολιτικής ισχύος.
Για την Κίνα και την MSS, η βιομηχανική κατασκοπεία δεν είναι παρενέργεια, αλλά στρατηγική: μικροτσίπ, μπαταρίες, βιοτεχνολογία και λογισμικό, αποτελούν τους νέους «θησαυρούς» του 21ου αιώνα.
Η κατασκοπεία, λοιπόν, δεν είναι πια υπόθεση σκιών.
Είναι ένα ψηφιακό οικοσύστημα που διαπερνά κράτη, αγορές και την καθημερινότητα δισεκατομμυρίων ανθρώπων.
Και όπως δείχνει η υπόθεση του Έλληνα Σμήναρχου, ακόμη και οι πιο καλά φυλασσόμενες δομές, μπορούν να μετατραπούν σε πύλες για έναν αόρατο πόλεμο που διεξάγεται σε πραγματικό χρόνο, πάνω στα καλώδια και τα δεδομένα που συνδέουν τον κόσμο μας.
