Δύο πρόσφατες αποφάσεις (αρχών του 2026) από τα Πρωτοδικεία Λασιθίου και Αθηνών έρχονται να δημιουργήσουν σημαντικό νομολογιακό προηγούμενο, προσφέροντας νομική «διέξοδο» και οριστική απαλλαγή σε δανειολήπτες που έχουν ενταχθεί στον νόμο για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά (Ν. 3869/2010).
Μέσα από αυτές τις υποθέσεις —τις οποίες χειρίστηκε ο δικηγόρος Αθηνών Μιχαήλ Ι. Κούβαρης— αναδεικνύονται δύο κρίσιμα ζητήματα: η προστασία της περιουσίας όταν οι διαδικασίες ρευστοποίησης «βαλτώνουν» και η δυνατότητα του οφειλέτη να προσαρμόσει τον χρόνο αποπληρωμής του στεγαστικού του δανείου για να προστατευθεί από τα υψηλά επιτόκια.
Διάσωση ακινήτων μετά από 8 χρόνια αδράνειας
Η πρώτη περίπτωση αφορά δανειολήπτρια από τη Σητεία, η οποία το 2017 είχε καταφέρει να υπαχθεί στον νόμο Κατσέλη, διασώζοντας την κύρια κατοικία της και ρυθμίζοντας τα χρέη της προς τέσσερις τράπεζες. Ωστόσο, το δικαστήριο είχε διατάξει τότε την εκποίηση (ρευστοποίηση) τεσσάρων αγροτικών ακινήτων της για την ικανοποίηση των πιστωτών, ορίζοντας και εκκαθαριστή.
Τι συνέβη στο δικαστήριο (Πρωτοδικείο Λασιθίου):
Οριστική Απαλλαγή: Η οφειλέτρια αποδείχθηκε απόλυτα συνεπής στη ρύθμιση της τριετίας (άρθρο 8 παρ. 2), καταβάλλοντας κανονικά τα ποσά. Το δικαστήριο πιστοποίησε την οριστική απαλλαγή της από τα υπόλοιπα αυτών των χρεών.
Παύση Εκποίησης: Το εντυπωσιακό στοιχείο της απόφασης είναι η παύση των εργασιών εκποίησης των αγροτεμαχίων της. Αποδείχθηκε ότι επί 8 ολόκληρα χρόνια, ο εκκαθαριστής δεν προέβη σε καμία απολύτως ενέργεια ρευστοποίησης, ούτε καν εμφανίστηκε στο δικαστήριο. Παράλληλα, οι τράπεζες δεν έδειξαν το παραμικρό ενδιαφέρον για την πορεία της διαδικασίας.
Έτσι, το δικαστήριο έκρινε τα ακίνητα «απρόσφορα προς ρευστοποίηση» και διέταξε την παύση της εκποίησης, επιστρέφοντας πρακτικά τον πλήρη έλεγχο της περιουσίας της στην οφειλέτρια.
Κίνηση «ματ» απέναντι στα υψηλά επιτόκια
Η δεύτερη υπόθεση αφορά μια δανειολήπτρια στο Περιστέρι, η οποία βρέθηκε αντιμέτωπη με τα νέα οικονομικά δεδομένα της ζωής της. Είχε ενταχθεί στον νόμο το 2018, πετυχαίνοντας μηδενικές καταβολές για μια πενταετία και ρύθμιση 20 ετών (240 μήνες) για τη διάσωση της κύριας κατοικίας της, με δόση 95,08 ευρώ τον μήνα.
Η ζωή της όμως άλλαξε: παντρεύτηκε, απέκτησε δύο παιδιά και ήρθε αντιμέτωπη με το διαρκώς αυξανόμενο κόστος διαβίωσης, αλλά και με τον κίνδυνο των αυξανόμενων τραπεζικών επιτοκίων που θα διόγκωναν το χρέος της στα επόμενα 15 χρόνια που απέμεναν.
Η στρατηγική μεταρρύθμισης:
- Αφού πιστοποιήθηκε η απαλλαγή της για τα χρέη της πρώτης πενταετίας, η οφειλέτρια ζήτησε κάτι αντισυμβατικό: να αυξήσει τη μηνιαία δόση της για να μειώσει δραστικά τον χρόνο αποπληρωμής.
- Το δικαστήριο έκανε δεκτό το αίτημά της. Αναγνώρισε την αλλαγή των οικογενειακών συνθηκών (αυξημένες μελλοντικές ανάγκες των τέκνων) και την πιθανή επιβάρυνση από τα αυξημένα επιτόκια.
Έτσι, το αρχικό πλάνο των 240 μηνών μειώθηκε στους 144 μήνες. Η δανειολήπτρια θα ξεχρεώσει το σπίτι της το 2031 αντί για το 2039, πληρώνοντας από εδώ και πέρα 247,20 ευρώ τον μήνα αντί για 95,08 ευρώ. Με αυτόν τον τρόπο «κλειδώνει» την αποπληρωμή της συντομότερα, προστατεύοντας τον μακροπρόθεσμο οικογενειακό της προϋπολογισμό.
Οι δύο αυτές αποφάσεις δείχνουν ότι ο νόμος 3869/2010 παραμένει ένα «ζωντανό» εργαλείο στα χέρια των συνεπών οφειλετών. Αφενός, τιμωρεί την αδράνεια των πιστωτών και των εκκαθαριστών, προστατεύοντας οριστικά την περιουσία των πολιτών. Αφετέρου, επιτρέπει την ευελιξία στις δικαστικές αποφάσεις, ώστε τα πλάνα αποπληρωμής να προσαρμόζονται στις πραγματικές ανάγκες της ζωής (όπως η δημιουργία οικογένειας) και στα σύγχρονα μακροοικονομικά δεδομένα (ακρίβεια, επιτόκια).
