Με μια εμφανή προσπάθεια να διορθωθούν οι εικόνες αποδιοργάνωσης της πρώτης ημέρας, αλλά και με το κλίμα να παραμένει βαρύ, ξεκινά σήμερα, Τετάρτη 01/4, η δεύτερη συνεδρίαση της δίκης για την τραγωδία των Τεμπών. Η διαδικασία ξεκινά σε ένα περιβάλλον όπου η ένταση δεν έχει εκτονωθεί και τα βασικά ερωτήματα όχι μόνο δεν έχουν απαντηθεί, αλλά πολλαπλασιάζονται.
Το υπουργείο Δικαιοσύνης και το Εφετείο Λάρισας επιμένουν ότι έχουν γίνει οι αναγκαίες παρεμβάσεις ώστε η δίκη να διεξαχθεί ομαλά. Στην πράξη, όμως, οι παρεμβάσεις αυτές μοιάζουν περισσότερο με διορθωτικές κινήσεις υπό πίεση, παρά με αποτέλεσμα οργανωμένου σχεδιασμού.
Η αίθουσα «Γαιόπολις» ( ΦΩΤΟ: ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI)
Οι εικόνες της πρεμιέρας με συγγενείς εκτός αίθουσας, σύγχυση στην πρόσβαση και εμφανή έλλειψη συντονισμού, εξακολουθούν να βαραίνουν το σκηνικό και να υπενθυμίζουν ότι η συγκεκριμένη δίκη δεν είναι μια «συνηθισμένη» διαδικασία.
Η αίθουσα στο συνεδριακό κέντρο «Γαιόπολις» του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας έχει ήδη υποστεί ένα είδος δεύτερης, ταχείας ανακαίνισης.
Η ενοποίηση με τον χώρο του φουαγιέ προσέθεσε δεκάδες θέσεις, επιχειρώντας να απαντήσει στο πιο ορατό πρόβλημα της πρώτης συνεδρίασης: ποιος χωράει και ποιος μένει εκτός. Τοποθετήθηκαν νέα καθίσματα, προστέθηκαν μικρόφωνα, βελτιώθηκε η ηχητική κάλυψη. Η εικόνα είναι πιο «τακτοποιημένη», αλλά η ουσία παραμένει αμφισβητούμενη.
Κι αυτό γιατί το βασικό αίτημα των συγγενών των θυμάτων και των επιζώντων να έχουν πλήρη και συνεχή παρουσία στην αίθουσα δεν ικανοποιείται.
Τέντα έξω από την αίθουσα «Γαιόπολις» για τα ΜΜΕ (ΦΩΤΟ: ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ/EUROKINISSI)
Η διάταξη που βάζει «κόφτες» σε όλους
Με διάταξή της, η πρόεδρος του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων, Γεωργία Στεφανίδου, επιχειρεί να επιβάλει αυστηρό πλαίσιο λειτουργίας, επικαλούμενη τη διασφάλιση της δίκαιης δίκης και την ανάγκη αποφυγής εντάσεων.
Η πρόσβαση στην αίθουσα γίνεται με όρους που θυμίζουν περισσότερο διαχείριση κρίσης παρά ανοιχτή ακροαματική διαδικασία:
Υποχρεωτική επίδειξη ταυτότητας για όλους. Διακριτές είσοδοι για κατηγορούμενους και δικηγόρους . Μέγιστο όριο τριών δικηγόρων ανά διάδικο. Μόνο 100 άτομα εντός της αίθουσας κάθε φορά και οι υπόλοιποι σε βοηθητικό χώρο με οθόνες.
Όσο αφορά τη δημοσιογραφική κάλυψη θα επιτραπούν μόνο 21 διαπιστευμένοι εντός της αίθουσας και έως 25 σε βοηθητική αίθουσα με απαγόρευση καμερών και φωτογράφων.
Ο Παύλος Ασλανίδης πατέρας του Δημήτρη που σκοτώθηκε στο φρικτό δυστύχημα (ΦΩΤΟ: ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ/EUROKINISSI)
Οι περιορισμοί αυτοί έχουν ήδη προκαλέσει αντιδράσεις, ιδιαίτερα από δημοσιογραφικές ενώσεις, που κάνουν λόγο για υπονόμευση της πολυφωνίας και αποκλεισμό περιφερειακών μέσων που παρακολουθούν την υπόθεση από την αρχή.
Οι συγγενείς των θυμάτων που θα καταφέρουν να μπουν στην αίθουσα είναι συγκεκριμένοι και όχι όλοι, ενώ οι υπόλοιποι καλούνται να παρακολουθήσουν από βοηθητικό χώρο μέσω οθονών, περιμένοντας τη σειρά τους.
Χούπας: «Αδιανόητο να βλέπω μέσα από μόνιτορ τη δίκη για το παιδί μου»
Σε αυτό το ήδη φορτισμένο περιβάλλον, οι φωνές των συγγενών έρχονται να προσθέσουν ένα ακόμη επίπεδο πίεσης, δίνοντας ανθρώπινη διάσταση σε μια διαδικασία που κινδυνεύει να εγκλωβιστεί στη γραφειοκρατία και τους περιορισμούς. Ο Χρήστος Χούπας, πατέρας της Ελπίδας, μίλησε λίγη ώρα πριν την έναρξη της δίκης, αποτυπώνοντας με ωμό τρόπο το αίτημα για δικαιοσύνη.
«Επιτέλους να αρχίσει αυτή η πολυπόθητη δίκη για τη δολοφονία των 57 ανθρώπων», είπε, συμπυκνώνοντας την αγωνία και την αναμονή των οικογενειών. Την ίδια στιγμή, εξέφρασε την ελπίδα ότι οι διορθώσεις που έγιναν θα αποδειχθούν επαρκείς, ώστε «να μπουν τα πράγματα στη σειρά και να αποδοθούν οι ευθύνες στους ενόχους».
Ωστόσο, στάθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα της παρουσίας των συγγενών μέσα στην αίθουσα, θέτοντας ευθέως το θέμα της ισοτιμίας και του σεβασμού απέναντι στους ανθρώπους που έχασαν τους δικούς τους. «Φρονώ ότι όλοι οι συγγενείς των 57 θυμάτων πρέπει να βρίσκονται στην ίδια αίθουσα», ανέφερε, ασκώντας κριτική στη διαρρύθμιση και στα μέτρα τάξης.
Η πιο χαρακτηριστική του φράση αποτυπώνει ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο το χάσμα ανάμεσα στη διαδικασία και την ανθρώπινη εμπειρία: «Μου είναι αδιανόητο να κοιτάζω τη δίκη που αφορά το παιδί μου μέσα από ένα μόνιτορ».
Ο Χρήστος Χούπας
Αστυνομικός κλοιός εντός και εκτός αίθουσας
Την ίδια στιγμή, το σκηνικό συμπληρώνει η ισχυρή αστυνομική παρουσία. Δυνάμεις της ΕΛ.ΑΣ. εντός και εκτός του χώρου, διμοιρίες, περιπολίες και κυκλοφοριακές ρυθμίσεις συνθέτουν μια εικόνα αυξημένης επιτήρησης.
Η στόχευση είναι σαφής: να αποφευχθούν εικόνες έντασης όπως εκείνες που εκτέθηκαν δημόσια στην έναρξη της δίκης και προκάλεσαν πολιτικό κόστος.
Και αυτό το κόστος δεν ήταν αμελητέο. Η κυβέρνηση βρέθηκε σε θέση άμυνας, με παραδοχές για σοβαρά οργανωτικά προβλήματα και αιχμές ακόμη και από το ανώτατο επίπεδο για αστοχίες και ελλιπή συντονισμό.
Κλοιός από κλούβες έξω από την αίθουσα της δίκης για τα Τέμπη (ΦΩΤΟ: ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ/EUROKINISSI)
Η ανάγκη «να μην επαναληφθούν τα ίδια» έγινε σχεδόν πολιτική εντολή. Ωστόσο, κυβερνητικά στελέχη αναγνωρίζουν πλέον ότι σε μια υπόθεση με τέτοιο κοινωνικό φορτίο, κάθε λάθος δεν καταγράφεται απλώς πολλαπλασιάζεται.
Κωνσταντοπούλου: «Αυτοί που σκότωσαν τα παιδιά θα έπρεπε να είναι εδώ με σκυμμένο κεφάλι»
Λίγο πριν εισέλθει στην αίθουσα του δικαστηρίου, η Ζωή Κωνσταντοπούλου, πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας και δικηγόρος συγγενών θυμάτων της τραγωδίας, μίλησε στις τηλεοπτικές κάμερες έχοντας δίπλα της τη Μιρέλα Ρούτσι, μητέρα του Ντένις, ενός από τους 57 ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους στις 28 Φεβρουαρίου του 2023 στα Τέμπη.
«Σήμερα θα έπρεπε αυτοί που σκότωσαν τα παιδιά, αυτοί που η διαφθορά τους οδήγησε στον θάνατο 57 ανθρώπους να βρίσκονται με σκυμμένο το κεφάλι. Θα έπρεπε τους γονείς και τους συγγενείς να τους περιμένουν με ένα λουλούδι», είπε.
Αντ’ αυτού, σημείωσε, η εικόνα που επικρατεί είναι διαμετρικά αντίθετη. «Βλέπουμε εχθροπάθεια, ειρωνεία, σπίλωση. Βλέπουμε την απόλυτη κατάπτωση, ύβρη, τον απόλυτο ξεπεσμό. Στις χιλιάδες χρόνια ιστορίας της χώρας δεν έχει υπάρξει ξανά τέτοια ύβρις».
Αναφερόμενη στο ενδεχόμενο παραγραφής, η Κωνσταντοπούλου έγινε σαφής: «Δεν θα επικρατήσουν αυτοί που θέλουν την παραγραφή. Είναι αυτοί που χαρακτήρισαν πλημμελήματα τους θανάτους. Αυτοί που κράτησαν εκτός κατηγορητηρίου πολιτικά πρόσωπα. Αυτοί θέλουν την παραγραφή. Το έχουν ξανακάνει».
«Είμαστε εδώ για να ακυρώσουμε τα σχέδιά τους και να φέρουμε δικαιοσύνη», κατέληξε.
Η Ζωή Κωνσταντοπούλου καθώς προσέρχεται στη δίκη. Πίσω της διακρίνεται ο Πάνος Ρούτσι πατέρας του Ντένις που έχασε τη ζωή του στο δυστύχημα των Τεμπών
Το «βαρύ» νομικό μέτωπο: Αμφισβήτηση του κατηγορητηρίου
Κι ενώ η συζήτηση για την οργάνωση κυριαρχεί, το πιο κρίσιμο μέτωπο ανοίγει στο εσωτερικό της ίδιας της υπόθεσης.
Ο δικηγόρος συγγενών θυμάτων και επιζώντων, Γιώργος Ηλιόπουλος, προαναγγέλλει ότι θα καταθέσει ένσταση ακυρότητας της διαδικασίας, θέτοντας υπό αμφισβήτηση όχι μια λεπτομέρεια, αλλά το ίδιο το κατηγορητήριο.
Η ένσταση αυτή δεν αφορά διαδικαστικά ζητήματα, αλλά την ουσία: πώς ακριβώς πέθαναν 28 άνθρωποι. Το κατηγορητήριο αποδίδει τους θανάτους στη σύγκρουση των συρμών και στις ηλεκτρικές εκκενώσεις που ακολούθησαν, ωστόσο οι αναφορές σε εκτεταμένη απανθράκωση, χωρίς σαφή εξήγηση για την ανάπτυξη εξαιρετικά υψηλών θερμοκρασιών, αφήνουν κρίσιμα κενά.
Οι εκτιμήσεις για θερμοκρασίες που φτάνουν ή και ξεπερνούν τους 1.000 βαθμούς Κελσίου εντείνουν τα ερωτήματα, καθώς δεν αποσαφηνίζεται ποιος μηχανισμός τις προκάλεσε.
Επιστημονικά και νομικά κενά
Ακόμη πιο προβληματική εμφανίζεται, σύμφωνα με τη νομική πλευρά, η διατύπωση για την περίπτωση της Εριέττας Μόλχο, όπου γίνεται λόγος για «πλήρη διάλυση των οργάνων».
Μια περιγραφή που χαρακτηρίζεται όχι μόνο επιστημονικά αβάσιμη, αλλά και νομικά επικίνδυνη, καθώς δημιουργεί κενό στην τεκμηρίωση της αιτίας θανάτου.
Τα ερωτήματα που τίθενται δεν είναι δευτερεύοντα. Αντιθέτως, αγγίζουν τον πυρήνα της υπόθεσης και τον τρόπο με τον οποίο αυτή θα κριθεί. Ποια ήταν η πραγματική αιτία της ανάφλεξης; Πώς αναπτύχθηκαν τέτοιες θερμοκρασίες; Υπήρξαν παράγοντες που δεν έχουν διερευνηθεί επαρκώς;
Πιθανό πισωγύρισμα στην ανάκριση
Η απάντηση που δίνεται από την πλευρά της υποστήριξης της κατηγορίας είναι σαφής: τα κενά αυτά δεν μπορούν να καλυφθούν στο ακροατήριο. Και εδώ ανοίγει ένα ακόμη, καθοριστικό ενδεχόμενο: η επιστροφή της δικογραφίας στο στάδιο της ανάκρισης, ώστε να ολοκληρωθεί η αποδεικτική διαδικασία πριν προχωρήσει η δίκη.
Σύμφωνα με τη δικονομία, τέτοιου είδους κενά δεν μπορούν να καλυφθούν κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας. Απαιτείται πλήρης διερεύνηση πριν την εκδίκαση.
Αν η ένσταση γίνει δεκτή, η δίκη ενδέχεται να «παγώσει» πριν ουσιαστικά ξεκινήσει.
Μια δίκη με ανοιχτά όλα τα μέτωπα
Παράλληλα, επανέρχεται στο προσκήνιο και το ζήτημα των παρεμβάσεων στον τόπο του δυστυχήματος. Οι αναφορές στο λεγόμενο «μπάζωμα» και στην πιθανή αλλοίωση του χώρου επαναφέρουν ανησυχίες για απώλεια κρίσιμων στοιχείων, αλλά και για πτυχές της υπόθεσης που ενδεχομένως δεν έχουν φωτιστεί επαρκώς, όπως η πιθανή παρουσία εύφλεκτων υλικών.
Μέσα σε αυτό το πολυεπίπεδο σκηνικό, η δίκη για τα Τέμπη μοιάζει να ξεκινά ξανά, χωρίς στην πραγματικότητα να έχει ξεκινήσει.
Με οργανωτικά «ρετούς», πολιτική πίεση και βαθιές νομικές εκκρεμότητες, το βασικό ερώτημα παραμένει ανοιχτό: μπορεί μια τόσο κρίσιμη διαδικασία να προχωρήσει όταν αμφισβητείται όχι μόνο ο τρόπος διεξαγωγής της, αλλά και η ίδια της η βάση;
Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πώς θα εξελιχθεί η δίκη, αλλά αν μπορεί να προχωρήσει χωρίς να λυθούν πρώτα τα θεμελιώδη ερωτήματα που την συνοδεύουν.
