Εντάθηκε η πολιορκία των ελληνικών νοικοκυριών από το διαρκώς αυξανόμενο κόστος στέγασης το 2025, κυρίως εξαιτίας του άλματος που έκαναν τα ενοίκια των κύριων κατοικιών, τα οποία αυξήθηκαν με υπετριπλάσιο ρυθμό σε σχέση με την Ευρωζώνη.
Ο πληθωρισμός στέγασης στην Ελλάδα όχι μόνο επιμένει, αλλά έχει πλέον λάβει εκρηκτικές διαστάσεις συγκριτικά με την υπόλοιπη Ευρώπη, πιέζοντας περισσότερο τα ασθενέστερα νοικοκυριά που δεν διαθέτουν ιδιόκτητες κατοικίες. Συνολικότερα, πάντως, ο πληθωρισμός στέγασης είναι σχεδόν τριπλάσιος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, σύμφωνα με στοιχεία που παραθέτει η Τράπεζα της Ελλάδος στην τελευταία έκθεση του διοικητή.
Η «στεγαστική προσιτότητα» εξελίσσεται στο υπ’ αριθμόν ένα κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα της χώρας. Τα δεδομένα αποτυπώνουν μια αγορά δύο ταχυτήτων μεταξύ Ελλάδας και ευρωζώνης:
- Ράλι χωρίς φρένο στα ενοίκια: Το 2025, η αύξηση των ενοικίων στην Ελλάδα εκτινάχθηκε στο 10%, την ώρα που στην ευρωζώνη η αντίστοιχη αύξηση διατηρήθηκε σε πολύ ηπιότερα επίπεδα, φτάνοντας μόλις το 2,9%.
- Τριπλάσιος πληθωρισμός στέγασης: Ο γενικός πληθωρισμός στέγασης στη χώρα μας διαμορφώθηκε στο 5,5%, καταγράφοντας ρυθμό σχεδόν τριπλάσιο σε σχέση με το 2,1% της ευρωζώνης.
- Πρωτιά στην οικονομική επιβάρυνση: Συνέπεια των παραπάνω είναι ότι το 28,9% του πληθυσμού στην Ελλάδα δαπανά πλέον πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός του αποκλειστικά για έξοδα στέγασης. Ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος είναι 8,2%, καθιστώντας το βάρος για τους Έλληνες 3,5 φορές μεγαλύτερο.
Η ελληνική ιδιαιτερότητα στο κόστος στέγασης
Ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη οι πληθωριστικές πιέσεις εξομαλύνονται, ο πληθωρισμός στέγασης στην Ελλάδα τροφοδοτείται πλέον από βαθιά, δομικά προβλήματα της εγχώριας αγοράς:
- Έλλειψη προσφοράς: Σημαντικός αριθμός κατοικιών παραμένει κλειστός ή εκτός της παραδοσιακής αγοράς, αδυνατώντας να ικανοποιήσει την υψηλή ζήτηση για μακροχρόνια μίσθωση.
- Επενδυτική εκμετάλλευση και βραχυχρόνιες μισθώσεις: Η έντονη τουριστική ζήτηση και η κυριαρχία πλατφορμών τύπου Airbnb έχουν αφαιρέσει ακίνητα από το απόθεμα, ωθώντας τα μισθώματα σε επίπεδα αποκομμένα από τα ελληνικά εισοδήματα.
- Υψηλό κατασκευαστικό κόστος: Το κόστος κατασκευής νέων κατοικιών, παρά τις μικρές διακυμάνσεις, παραμένει στα ύψη, αποθαρρύνοντας τη μαζική δημιουργία νέων, προσιτών κατοικιών.
Ανεπαρκή τα μέχρι τώρα μέτρα
Όπως επισημαίνεται και από την Τράπεζα της Ελλάδος, οι παρεμβάσεις που έχουν γίνει (προγράμματα όπως το «Σπίτι μου», περιορισμοί στη βραχυχρόνια μίσθωση και αλλαγές στη Golden Visa) έχουν μεν τη σωστή στόχευση, αλλά η επίδρασή τους αποδεικνύεται προς το παρόν «μάλλον περιορισμένη» μπροστά στο μέγεθος του ρήγματος που έχουν δημιουργήσει οι ανατιμήσεις της τάξης του 10%.
Για την αναχαίτιση αυτής της κρίσης που απειλεί την κοινωνική συνοχή, απαιτούνται πλέον πιο ριζικές και συνδυαστικές λύσεις, όπως τονίζει η ΤτΕ:
- Απελευθέρωση αποθέματος: Άμεση αξιοποίηση της αδρανούς δημόσιας ακίνητης περιουσίας και ισχυρά κίνητρα στους ιδιοκτήτες για να ανοίξουν τα χιλιάδες κλειστά διαμερίσματα.
- Αλλαγές χρήσης: Ευελιξία στη μετατροπή κενών επαγγελματικών ή βιομηχανικών χώρων σε οικιστικά συγκροτήματα.
- Αποκέντρωση: Ενίσχυση των περιφερειακών πόλεων και αναβάθμιση των μέσων σταθερής τροχιάς, ώστε να αποσυμφορηθούν τα υπερκορεσμένα μεγάλα αστικά κέντρα όπου τα ενοίκια έχουν ξεφύγει από κάθε έλεγχο.
