Σθεναρή επί του θέματος είναι η αντίδραση που προβάλλει ο ευρωπαϊκός κολοσσός της Yara με τον επικεφαλής του ομίλου να θέτει θέμα ανάκλησης επενδύσεων, ακόμα και στην άλλη άκρη του ωκεανού, αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμείνει στην εξαίρεση.
Η αστάθεια της ΕΕ σχετικά με τον φόρο άνθρακα ζημιώνει τη βιομηχανία, προειδοποιεί ο επικεφαλής της Yara. «Δεν είναι δώρο στις ευρωπαϊκές βιομηχανίες», λέει ο διευθύνων σύμβουλος του γίγαντα των λιπασμάτων Tore Holsether.
Η νορβηγική εταιρεία παραγωγής λιπασμάτων Yara προειδοποίησε ότι ένα προγραμματισμένο έργο αμμωνίας χαμηλών εκπομπών στις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να ακυρωθεί εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση εξαιρέσει τα λιπάσματα από το τέλος άνθρακα, τον CBAM (Μηχανισμό Προσαρμογής Συνόρων Άνθρακα).
Ο μηχανισμός, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου, αποσκοπεί στην προστασία της βιομηχανίας της ΕΕ από φθηνότερες εισαγωγές με υψηλότερες εκπομπές κατά τη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια.
Οι δηλώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με μια πιθανή προσωρινή εξαίρεση για τα λιπάσματα έχουν προκαλέσει ανησυχία, καθώς η Γαλλία επιδιώκει να μετριάσει τις πιέσεις κόστους στους αγρότες.
«Εάν ο CBAM καταργηθεί ή ανασταλεί, δεν θα προχωρήσουμε με αυτό το έργο», δήλωσε ο Διευθύνων Σύμβουλος Svein Tore Holsether σε συνέντευξή του στο Bloomberg News. «Γιατί να επενδύσει κάποιος σε χαμηλές εκπομπές άνθρακα εάν δεν υπάρχει τιμή για αυτό;» πρόσθεσε.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε στις 8 Ιανουαρίου λεπτομερείς οδηγίες σχετικά με έναν νέο μηχανισμό έκτακτης ανάγκης για τον Μηχανισμό Προσαρμογής Συνόρων Άνθρακα, διευκρινίζοντας πώς θα μπορούσε να αναστείλει προσωρινά τα αγαθά CBAM, συμπεριλαμβανομένων των λιπασμάτων, σε περίπτωση διαταραχής της αγοράς, μετά από πολιτικές πιέσεις από τους υπουργούς Γεωργίας σχετικά με ανησυχίες για τον πληθωρισμό των τιμών των τροφίμων.
Το άρθρο 27α του κανονισμού CBAM εξηγεί πώς η Επιτροπή θα μπορούσε να αφαιρέσει αγαθά από το πεδίο εφαρμογής του CBAM μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξης εάν η συμπερίληψή τους προκαλεί «σοβαρή βλάβη στην εσωτερική αγορά [της ΕΕ] λόγω σοβαρών και απρόβλεπτων περιστάσεων που σχετίζονται με τον αντίκτυπο στις τιμές των αγαθών».
Ο μηχανισμός θα επέτρεπε την αναδρομική αναστολή, ενδεχομένως μέχρι την 1η Ιανουαρίου, όταν ξεκίνησε η οριστική φάση του CBAM.
Η διευκρίνιση έρχεται μετά την επιβεβαίωση του Επιτρόπου Maros Sefcovic στις 7 Ιανουαρίου ότι τα λιπάσματα θα παραμείνουν στο πεδίο εφαρμογής του CBAM, ενώ σημείωσε ότι η Επιτροπή θα εξετάσει την προσωρινή αναστολή της συμπερίληψής τους σε περίπτωση που ο φόρος άνθρακα στα σύνορα οδηγήσει σε σημαντική πληθωριστική πίεση στις τιμές των τροφίμων.
Οι υπουργοί Γεωργίας της Γαλλίας και της Ιταλίας είχαν πιέσει για εξαιρέσεις λιπασμάτων κατά τη διάρκεια συνάντησης στις 7 Ιανουαρίου, επικαλούμενοι ανησυχίες για το κόστος των αγροτών και την επισιτιστική ασφάλεια. Η Επιτροπή ανακοίνωσε επίσης μια προσωρινή μείωση των δασμών σε ορισμένα προϊόντα λιπασμάτων, η οποία στοχεύει στην «ευρεία αντιστάθμιση του αντίκτυπου του CBAM» στους επηρεαζόμενους τομείς, σύμφωνα με τον Sefcovic.
Επίδραση στις τιμές
Οι τιμές σε ολόκληρο το ευρωπαϊκό σύμπλεγμα λιπασμάτων είναι γενικά σταθερές από τα τέλη Δεκεμβρίου, με τα υψηλά αποθέματα να μειώνουν οποιοδήποτε κίνητρο για νέες συναλλαγές. Η αβεβαιότητα σχετικά με την κατάσταση του CBAM, η οποία συνοδευόταν από επίμονες φήμες για πιθανή αναβολή ακόμη και πριν από την υπουργική συνάντηση στις 7 Ιανουαρίου, μείωσε περαιτέρω το ενδιαφέρον για συναλλαγές.
Ένας διανομέας λιπασμάτων στην περιοχή της Μπενελούξ δήλωσε μετά τη συνάντηση στις 7 Ιανουαρίου ότι «τα νέα έχουν αντίκτυπο στην αγορά… Η εμπιστοσύνη μου στο εμπόριο έχει πλέον εξατμιστεί».
Οι τιμές των αζωτούχων λιπασμάτων στην Ευρώπη αυξήθηκαν κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2025 λόγω της αυξημένης ζήτησης από αγοραστές που συσσωρεύουν φορτία πριν από την επιβολή των τελών CBAM.
Οι τιμές του νιτρικού ασβεστίου-αμμωνίου 27% σε βάση CIF στην ενδοχώρα της Γερμανίας έφτασαν τα 350 ευρώ/μετρικό τόνο στις 24 Δεκεμβρίου, από 300 ευρώ/μετρικό τόνο στην αρχή του τριμήνου, σύμφωνα με στοιχεία της Platts.
Σύμφωνα με το προτεινόμενο άρθρο 27α, το οποίο απαιτεί έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η Επιτροπή θα αποκτήσει την εξουσία να αφαιρέσει προσωρινά οποιαδήποτε αγαθά απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι του CBAM μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων.
Νομικό πλαίσιο
«Εάν το άρθρο 27α εγκριθεί από τους συννομοθέτες, η Επιτροπή θα αξιολογήσει εάν υπάρχουν σχετικά στοιχεία που να δείχνουν ότι ο αντίκτυπος του CBAM στην τιμή ορισμένων αγαθών προκαλεί σοβαρή βλάβη στην εσωτερική αγορά [της ΕΕ]», αναφέρει η καθοδήγηση.
Το άρθρο 27α θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε οποιαδήποτε αγαθά καλύπτονται από το CBAM, συμπεριλαμβανομένου του αλουμινίου, του τσιμέντου, της ηλεκτρικής ενέργειας, των λιπασμάτων, του σιδήρου και του χάλυβα και του υδρογόνου.
«Το Άρθρο 27α αποτελεί μια δικλείδα ασφαλείας έκτακτης ανάγκης, όχι μια αντιστροφή πολιτικής. Επιτρέπει στην Επιτροπή να αφαιρέσει προσωρινά ένα προϊόν από το CBAM όταν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι το CBAM προκαλεί σοβαρή ζημιά στην εσωτερική αγορά της ΕΕ λόγω σοβαρών και απρόβλεπτων επιπτώσεων στις τιμές», δήλωσε ο Dan Maleski, ανώτερος σύμβουλος περιβαλλοντικών αγορών και επικεφαλής του CBAM στην Redshaw Advisors.
Για τους εισαγωγείς που αγόρασαν πιστοποιητικά CBAM κατά τη διάρκεια περιόδων αναστολών, η Επιτροπή θα παρείχε πλήρη αποζημίωση. Ωστόσο, αυτό το σενάριο δεν μπορεί να συμβεί το 2026, καθώς τα πιστοποιητικά CBAM θα μπορούν να αγοραστούν μόνο από την 1η Φεβρουαρίου 2027, σύμφωνα με το Άρθρο 20 του κανονισμού.
Σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου ο CBAM
Ο Μηχανισμός Προσαρμογής των Συνόρων Άνθρακα (CBAM) τέθηκε σε ισχύ με επιτυχία την 1η Ιανουαρίου 2026, μετά από συντονισμένη ανάπτυξη σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, ενσωματώνοντας απρόσκοπτα το Μητρώο CBAM με τα Εθνικά Τελωνειακά Συστήματα Εισαγωγών, το Taric και την Ενιαία Θυρίδα Τελωνείων της ΕΕ, αναφέρει σε ανακοίνωση της στις 14 Ιανουαρίου η Κομισιόν. Αυτή η απρόσκοπτη διασύνδεση εξασφάλισε ανταλλαγή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, αποτελεσματική επικύρωση των διασαφιστών και αδιάλειπτες διαδικασίες εισαγωγής στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ.
Σύμφωνα με τον Κανονισμό CBAM από την 1η Ιανουαρίου 2026, η επικύρωση των αδειών CBAM για τα εμπορεύματα CBAM επιβάλλεται από τα Τελωνεία πριν από την Ελεύθερη Κυκλοφορία, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης του ορίου των 50 τόνων, ενώ παράλληλα διευκολύνει τους ΜΜΕ εισαγωγείς εμπορευμάτων CBAM σύμφωνα με το πακέτο Omnibus.
Η επιτυχής ανάπτυξη του οριστικού Μητρώου CBAM και η ενσωμάτωσή του με το νέο UCC MS Customs Import Operations καταδεικνύει την ανθεκτικότητα του κανονιστικού πλαισίου, την ετοιμότητα των υπηρεσιών της Επιτροπής, των Εθνικών Αρμόδιων Αρχών (NCA) και των Εθνικών Τελωνειακών Αρχών, μαζί με τους Οικονομικούς Φορείς, και την αποτελεσματικότητα των ολοκληρωμένων ψηφιακών και τελωνειακών λύσεων.
Η επιτυχής εφαρμογή του CBAM την 1η Ιανουαρίου 2026 καταδεικνύει την ικανότητα της ΕΕ να αναπτύξει σύνθετα μέσα πολιτικής για το κλίμα χωρίς να εμποδίζει το εμπόριο, ενισχύοντας παράλληλα τη διαφάνεια, τη δικαιοσύνη και την κλιματική φιλοδοξία σε όλες τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.
Οι εθνικές αρχές αναφέρουν σταθερούς χρόνους επεξεργασίας, υποστηριζόμενες από εναρμονισμένες ψηφιακές ροές εργασίας.
Βασικά λειτουργικά αποτελέσματα
Αυτή η ενότητα παρέχει μια επισκόπηση των ογκομετρικών στοιχείων CBAM:
- Περισσότεροι από 12.000 οικονομικοί φορείς υπέβαλαν αίτηση για άδεια CBAM έως τις 7 Ιανουαρίου 2026.
- Περισσότεροι από 4.100 οικονομικοί φορείς CBAM απέκτησαν με επιτυχία την ιδιότητα του εξουσιοδοτημένου διασαφιστή CBAM σε ολόκληρη την ΕΕ πριν και αμέσως μετά την 1η Ιανουαρίου 2026.
- Συνολικά, από την 1η Ιανουαρίου έως τις 7 Ιανουαρίου 2026, 10.483 τελωνειακές διασαφήσεις εισαγωγής με εμπορεύματα CBAM επικυρώθηκαν αυτόματα και σε πραγματικό χρόνο μέσω ολοκληρωμένων τελωνειακών συστημάτων. Όγκοι εμπορίου που καλύπτονται
Οι εισαγωγές CBAM που δηλώθηκαν στο πρώτο χρονικό διάστημα αναφοράς (από 1 έως 6 Ιανουαρίου 2026) κάλυψαν 1.655.613 τόνους αγαθών με την ακόλουθη κατανομή ανά τομέα:
- Σίδηρος & Χάλυβας: 98% των συνολικών όγκων που καλύπτονται από το CBAM
- Αλουμίνιο: 0,3%
- Λιπάσματα: 1,2%
- Τσιμέντο: 0,5%
- Ηλεκτρική ενέργεια & Υδρογόνο: 0%
Κορυφαίες τρίτες χώρες εξαγωγής (αγαθά CBAM)
Οι κύριες χώρες προέλευσης των εισαγωγών που καλύπτονται από το CBAM περιλάμβαναν:
Τουρκία
Κίνα
Ινδία
Καναδάς
Ταϊβάν
Βιετνάμ
Κορυφαίες χώρες-μέλη εισαγωγής
Οι υψηλότεροι όγκοι δηλώσεων CBAM καταγράφηκαν σε:
Βέλγιο
Ισπανία
Ρουμανία
Ολλανδία
Γαλλία
Γερμανία
