Έχετε παρατηρήσει ποτέ πόσο δύσκολο είναι να μείνετε συγκεντρωμένοι μετά από έναν κακό ύπνο το βράδυ; Μια νέα μελέτη αποκαλύπτει την απρόσμενη αιτία. Ως φαίνεται ο εγκέφαλος μπαίνει για λίγο σε μία κατάσταση παρόμοια με ύπνο, μολονότι είμαστε ξύπνιοι! Αυτό γίνεται σε μία προσπάθεια να επιτελέσει τις εργασίες που φυσιολογικά θα έκανε όταν κοιμόμαστε. Την […]
Έχετε παρατηρήσει ποτέ πόσο δύσκολο είναι να μείνετε συγκεντρωμένοι μετά από έναν κακό ύπνο το βράδυ; Μια νέα μελέτη αποκαλύπτει την απρόσμενη αιτία. Ως φαίνεται ο εγκέφαλος μπαίνει για λίγο σε μία κατάσταση παρόμοια με ύπνο, μολονότι είμαστε ξύπνιοι!
Αυτό γίνεται σε μία προσπάθεια να επιτελέσει τις εργασίες που φυσιολογικά θα έκανε όταν κοιμόμαστε.
Την όλη έρευνα πραγματοποίησαν ερευνητές από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ). Όπως γράφουν στην ιατρική επιθεώρηση Nature Neuroscience, η φτωχή συγκέντρωση οφείλεται στις απότομες μετακινήσεις του εγκεφαλονωτιαίου υγρού.
Ο εγκέφαλος και ο νωτιαίος μυελός περιβάλλονται από αυτό το υγρό, το οποίο δρα προστατευτικά. Ταυτοχρόνως όμως συμβάλλει στην απομάκρυνση των άχρηστων υποπροϊόντων που συσσωρεύονται στη διάρκεια της ημέρας.
Όταν κοιμόμαστε βαθιά, αυτό το σύστημα καθαρισμού λειτουργεί χωρίς να επηρεάζει την σκέψη μας. Όταν όμως δεν έχουμε κοιμηθεί καλά το βράδυ, ο εγκέφαλος προσπαθεί να το ενεργοποιήσει τις ώρες που είμαστε ξύπνιοι. Η συνέπεια είναι να υποφέρει η ικανότητα συγκέντρωσης της προσοχής μας.
«Όταν δεν έχουμε κοιμηθεί καλά, οι κινήσεις του εγκεφαλονωτιαίου υγρού εισβάλλουν στην αφύπνιση, όπου υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν θα είχαν καμία θέση», εξήγησε η επιβλέπουσα ερευνήτρια Dr. Laura Lewis, αναπληρώτρια καθηγήτρια Νευροαπεικόνησης στο ΜΙΤ.
Τα «κύματα» του εγκεφαλονωτιαίου υγρού έχουν τίμημα στην συγκέντρωση της προσοχής, την οποία διαταράσσουν, πρόσθεσε.
Η νέα μελέτη
Η νέα μελέτη διεξήχθη σε 26 εθελοντές, ο εγκέφαλος των οποίων ελέγχθηκε δύο φορές. Η πρώτη ήταν μετά από ένα ξενύχτι και η δεύτερη μετά από έναν καλό ύπνο το βράδυ.
Οι συμμετέχοντες συμπλήρωναν ειδικά τεστ αξιολόγησης της προσοχής τους, εν όσω υποβάλλονταν σε λειτουργική μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου (fMRI). Οι ερευνητές κατέγραφαν την κίνηση του εγκεφαλονωτιαίου υγρού εντός και εκτός του εγκεφάλου τους. Κατέγραφαν επίσης τον καρδιακό παλμό, την αναπνοή και το μέγεθος της κόρης των ματιών τους.
Τα τεστ της προσοχής απαιτούσαν να αντιδράσουν γρήγορα σε οπτικά και ηχητικά μηνύματα. Όταν είχαν ξενυχτήσει, οι αντιδράσεις τους ήταν πολύ πιο αργές. Μερικές φορές μάλιστα, έχαναν εντελώς τα μηνύματα.
Κάθε φορά που αποτύγχανε η συγκέντρωση της προσοχής τους, οι επιστήμονες κατέγραφαν το ίδιο μοτίβο:
- Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό έρεε εκτός του εγκεφάλου τους
- Ο καρδιακός παλμός και η αναπνοή τους επιβραδύνονταν
- Οι κόρες των ματιών τους συστέλλονταν
Μόλις αποκαθίστατο η συγκέντρωσή τους, ο εγκέφαλος ξαναγέμιζε με εγκεφαλονωτιαίο υγρό. Με άλλα λόγια, «την στιγμή που αποτύγχανε η προσοχή, το εγκεφαλονωτιαίο υγρό αποβαλλόταν από τον εγκέφαλο. Όταν ανέκαμπτε η προσοχή, ο εγκέφαλος το αποκαθιστούσε», εξήγησε η Dr. Lewis.
Κατάσταση σαν ύπνος
Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι ο εγκέφαλος προσπαθεί να αναπληρώσει την έλλειψη ύπνου εισερχόμενος σε μία κατάσταση παρόμοια με τον ύπνο.
«Επειδή έχει ανάγκη τον ύπνο, κάνει ό,τι μπορεί για να μπει σε μία κατάσταση που αποκαθιστά κάποιες νοητικές λειτουργίες», εξήγησε η επικεφαλής ερευνήτρια Dr. Zinong Yang, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο ΜΙΤ.
Οι ερευνητές επισήμαναν ότι οι αλλαγές αυτές δεν περιορίζονται στον εγκέφαλο, αλλά εκτείνονται σε όλο το σώμα. «Τα ευρήματά μας αποδεικνύουν ότι υπάρχει στενός συντονισμός μεταξύ του εγκεφάλου και των άλλων συστημάτων του οργανισμού», είπε η Dr. Lewis.
«Είναι ακριβώς αυτό που παρατηρούμε στη διάρκεια του ύπνου. Με τη διαφορά ότι συμβαίνει, έστω και σε μικρότερο βαθμό, και όταν είμαστε ξύπνιοι αλλά δεν έχουμε κοιμηθεί καλά», πρόσθεσε.
Φωτογραφία: iStock
