Ακόμα και σε σχέσεις αγάπης και φροντίδας η οικειότητα μπορεί να ξυπνήσει φόβους, σωματική δυσφορία και συναισθηματική απόσταση, που προκαλεί σύγχυση και είναι ψυχικά επώδυνη. Αυτό μπορεί να είναι βαθιά οδυνηρό όχι μόνο για τα θύματα, αλλά και για τους συντρόφους που θέλουν να προσφέρουν αγάπη χωρίς να προκαλούν βλάβη.
Η αποκατάσταση της οικειότητας μετά από σεξουαλική επίθεση είναι εφικτή, αλλά απαιτεί υπομονή, κατανόηση και κοινή δέσμευση για ασφάλεια και όχι γρήγορες προσδοκίες.
Πώς η σεξουαλική επίθεση αλλάζει την αντίδραση του σώματος στην οικειότητα
Η σεξουαλική επίθεση επηρεάζει πολλά περισσότερα από την μνήμη και το συναίσθημα. Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος και το νευρικό σύστημα ερμηνεύουν την αφή, την εγγύτητα και την ευαλωτότητα.
Κατά τη διάρκεια του τραύματος, το σώμα εισέρχεται σε κατάσταση επιβίωσης. Τα εγκεφαλικά συστήματα που είναι υπεύθυνα για την ανίχνευση απειλών γίνονται εξαιρετικά ευαίσθητα, ενώ οι περιοχές που εμπλέκονται στη συνειδητή επιλογή και τον σωματικό έλεγχο μπορεί να “κλείσουν” προσωρινά. Πολύ μετά την επίθεση, το νευρικό σύστημα του θύματος μπορεί να παραμείνει σε υψηλή εγρήγορση, αντιδρώντας στην οικειότητα σαν να υπάρχει ακόμα άμεσος κίνδυνος, ακόμα και όταν το θύμα γνωρίζει συνειδητά ότι είναι ασφαλές.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η οικειότητα μπορεί να προκαλέσει πανικό, συναισθηματικό μούδιασμα, αποσύνδεση, σωματικό πόνο και μια συντριπτική επιθυμία για απομόνωση. Αυτές οι αντιδράσεις δεν είναι σκόπιμες και δεν αντανακλούν έλλειψη εμπιστοσύνης ή επιθυμίας. Είναι αυτόματες προστατευτικές αντιδράσεις που διαμορφώνονται από το τραύμα.
Τι βιώνουν συνήθως τα θύματα κατά τη διάρκεια της οικειότητας
Η εμπειρία κάθε θύματος είναι διαφορετική, αλλά πολλά μοιράζονται μοτίβα που μπορεί να είναι δύσκολο να εξηγήσουν ή ακόμα και να κατανοήσουν τα ίδια.
Κάποια θύματα αισθάνονται αποκομμένα από το σώμα τους κατά την επαφή. Άλλα βιώνουν ξαφνικό φόβο, ναυτία ή συναισθηματικό “κλείσιμο”. Ορισμένες αισθήσεις και καταστάσεις μπορεί να προκαλέσουν έντονες αντιδράσεις χωρίς προφανή προειδοποίηση. Είναι επίσης σύνηθες να νιώθουν αρχικά ερωτική επιθυμία, μόνο και μόνο για να εξαφανιστεί απότομα μόλις ξεκινήσει η σωματική οικειότητα.
Αυτές οι αντιδράσεις δεν είναι σημάδια αδυναμίας, σύγχυσης ή αποτυχίας. Αντανακλούν ένα νευρικό σύστημα που έχει μάθει να προστατεύει τον εαυτό του και χρειάζεται χρόνο και ασφάλεια για να επαναρρυθμιστεί.
Επαναπροσδιορισμός της συναίνεσης μετά από τραύμα
Μετά από σεξουαλική επίθεση, η συναίνεση από το θύμα πρέπει να γίνεται κατανοητή ως μια συνεχής, ευέλικτη διαδικασία και όχι ως μια εφάπαξ συμφωνία.
Για τα θύματα, η ασφάλεια συχνά εξαρτάται από το να γνωρίζουν ότι η συναίνεσή τους μπορεί να αποσυρθεί ανά πάσα στιγμή, χωρίς εξήγηση, συγγνώμη ή συνέπεια. Ένα «ναι» στην αρχή της οικειότητας δεν υποχρεώνει τίποτα που ακολουθεί. Ο δισταγμός, η σιωπή και η δυσφορία είναι σημαντικά σημάδια και αξίζουν άμεσο σεβασμό.
Η συναίνεση μετά από τραύμα αφορά τη σταδιακή αποκατάσταση του ελέγχου, της επιλογής και της σωματικής αυτονομίας.
Τι μπορεί να χρειάζονται τα θύματα από τις στιγμές οικειότητας
Πολλά θύματα επιθυμούν την οικειότητα, ενώ ταυτόχρονα τη φοβούνται. Αυτή η εσωτερική σύγκρουση είναι συνηθισμένη και έγκυρη.
Η θεραπεία της οικειότητας συχνά περιλαμβάνει την επιβράδυνση της διαδικασίας πολύ περισσότερο από το αναμενόμενο, τον διαχωρισμό της στοργής από τη σεξουαλική προσδοκία και την επιτρεπόμενη ύπαρξη της οικειότητας σε μη σεξουαλικές μορφές. Η συναισθηματική ασφάλεια πρέπει συχνά να προηγείται της σωματικής άνεσης και η πρόοδος μπορεί να μην είναι γραμμική.
Η θεραπεία δεν μετριέται από το πόσο γρήγορα ξαναρχίζει το σεξ, αλλά από το αν το θύμα αισθάνεται ασφαλές με την οικειότητα και ότι περισσότερο την ορίζει παρά καταπιέζεται από αυτήν με την πάροδο του χρόνου.
Τι πρέπει να καταλάβουν οι σύντροφοι θυμάτων σεξουαλικής επίθεσης
Οι σύντροφοι συχνά θέλουν να βοηθήσουν, αλλά φοβούνται μήπως κάνουν το λάθος πράγμα. Κάποιοι ανησυχούν ότι η υπομονή/αναμονή θα μοιάζει με συναισθηματική απόσταση, ενώ άλλοι αισθάνονται αβοήθητοι, όταν η επιβεβαίωση των συναισθημάτων τους προς το θύμα δεν κάνει τον φόβο του να εξαφανιστεί.
Ένας υποστηρικτικός σύντροφος καταλαβαίνει ότι η αγάπη από μόνη της δεν μπορεί να υπερνικήσει τις αντιδράσεις του σώματος και του εγκεφάλου στο τραύμα. Οι πιο χρήσιμες ενέργειες είναι συχνά οι ήσυχες: η ακρόαση χωρίς αμυντική στάση, ο σεβασμός των ορίων χωρίς απογοήτευση και η δυνατότητα στο θύμα να ηγηθεί του ρυθμού χωρίς πίεση.
Οι σύντροφοι μπορεί επίσης να βιώσουν σύγχυση, θλίψη ή φόβο απόρριψης. Αυτά τα συναισθήματα είναι πραγματικά, αλλά δεν πρέπει να επιβάλλονται στο θύμα, για να τα διαχειριστεί ή να τα καταπραΰνει.
Πότε η επαγγελματική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει
Ορισμένα ζευγάρια διαχειρίζονται την οικειότητα με τον χρόνο και την επικοινωνία μόνα τους. Άλλα επωφελούνται σε μεγάλο βαθμό από την επαγγελματική υποστήριξη που βασίζεται στο τραύμα.
Η θεραπεία μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη όταν η οικειότητα προκαλεί επανειλημμένα πανικό ή αποσύνδεση, όταν η επικοινωνία διακόπτεται ή όταν ο ένας από τους δύο συντρόφους αισθάνεται κολλημένος, αγανακτισμένος ή συναισθηματικά αποσυνδεδεμένος. Η αναζήτηση βοήθειας δεν σημαίνει ότι κάτι είναι χαλασμένο στη σχέση. Σημαίνει ότι το νευρικό σύστημα χρειάζεται δομημένη υποστήριξη για να ξαναμάθει την ασφάλεια.
Η οικειότητα ως διαδικασία, όχι ως δοκιμασία
Η αναθεώρηση της οικειότητας μετά από σεξουαλική επίθεση δεν αφορά την εκπλήρωση των προσδοκιών ή την επιστροφή σε μια προηγούμενη εκδοχή του εαυτού. Πρόκειται για την αποκατάσταση της αυτονομίας, της εμπιστοσύνης και της σύνδεσης, μερικές φορές σε νέες μορφές που είναι διαφορετικές από το παρελθόν.
Η πρόοδος μπορεί να είναι ανεπαίσθητη: το να νιώθει κανείς ασφαλής λέγοντας “όχι”, “δεν θέλω”, “σταμάτα”, να παραμένει στο παρόν λίγο περισσότερο ή να εμπιστεύεται ξανά τα όριά του. Οι αποτυχίες δεν σβήνουν την επούλωση.
Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι ότι η οικειότητα δεν έρχεται ποτέ εις βάρος της ασφάλειας.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι φυσιολογικό να νιώθουμε συναισθηματικά κοντά αλλά σωματικά μακριά;
Ναι. Η συναισθηματική σύνδεση και η σωματική ετοιμότητα συχνά επουλώνονται με διαφορετικές ταχύτητες μετά το τραύμα. Αυτή η αναντιστοιχία είναι συχνή και δεν σημαίνει ότι η οικειότητα αποτυγχάνει.
Μπορούν οι αντιδράσεις στο τραύμα να εμφανιστούν χρόνια μετά την επίθεση;
Ναι. Οι αντιδράσεις στο τραύμα μπορεί να εμφανιστούν αργότερα κατά τη διάρκεια νέων σχέσεων, εγκυμοσύνης ή περιόδων ευαλωτότητας. Αυτό δεν σημαίνει ότι η θεραπεία ανατράπηκε.
Πώς μπορεί ένας σύντροφος να εκφράσει ερωτική επιθυμία χωρίς να δημιουργήσει πίεση;
Επικοινωνώντας στοργή, επιβεβαιώνοντας παράλληλα σαφώς ότι τα όρια θα γίνονται πάντα σεβαστά και ότι η οικειότητα δεν θα είναι ποτέ αναμενόμενη ή “χρωστούμενη”.
Είναι δυνατόν να απολαύσει το θύμα ξανά οικειότητα μετά από σεξουαλική επίθεση;
Ναι. Πολλά θύματα το πετυχαίνουν. Η θεραπεία δεν απαιτεί να ξεχνάμε τι συνέβη, αλλά να δημιουργούμε οικειότητα που να νιώθουμε επιλεγμένοι, ασφαλείς και δυνατοί.
Συμπέρασμα
Η οικειότητα μετά από σεξουαλική επίθεση δεν αφορά την “επιστροφή στην κανονικότητα”. Πρόκειται για τη δημιουργία ασφάλειας εκεί που κάποτε αφαιρέθηκε. Με υπομονή, κατανόηση και σεβασμό για τις προστατευτικές αντιδράσεις του σώματος, θύμα και σύντροφος μπορούν να ξαναχτίσουν τη σύνδεση με τρόπους που τιμούν την επούλωση αντί να την πιέζουν.
Καμία μορφή οικειότητας δεν αξίζει τη θυσία της αίσθησης ασφάλειας.
Πηγές:
healthline.com
eriecounty.oh.gov
theturningpoint.org
nih.gov
apa.org
who.int
