Επιμέλεια: Στέλιος Βασιλούδης
Οι κανόνες της ΕΕ απαιτούν την θανάτωση των κοπαδιών που παράγουν το γάλα που χρησιμοποιείται στο κυπριακό τυρί για τον περιορισμό του ιού. Το τμήμα του νησιού που ελέγχεται από την Τουρκία δεν συμμετέχει.
Για να αντιμετωπίσουν μια θανατηφόρα ζωική πανώλη – και να σώσουν το διάσημο χαλούμι της Κύπρου – οι αγρότες της χώρας είναι πρόθυμοι να κάνουν ό,τι χρειαστεί, συμπεριλαμβανομένης της σφαγής ολόκληρων κοπαδιών – αλλά μόνο εάν οι Τουρκοκύπριοι που μοιράζονται το νησί είναι πρόθυμοι να κάνουν το ίδιο.
Για τον ιό που προκαλεί μια εξαιρετικά μεταδοτική έξαρση αφθώδους πυρετού, η αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη 180 χιλιομέτρων που χωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία από τον ελεγχόμενο από την Τουρκία βορρά, είναι εντελώς επουσιώδης. Ωστόσο, οι προσεγγίσεις για τον περιορισμό της νόσου ποικίλλουν ανάλογα με την πλευρά της λεγόμενης Πράσινης Γραμμής: Η Κυπριακή Δημοκρατία επιβάλλει κανονισμούς που προβλέπονται από την ΕΕ και διατάσσει τη θανάτωση ολόκληρων κοπαδιών, εάν έστω και ένα ζώο σε μία μονάδα έχει μολυνθεί. Ο τουρκικός βορράς δεν είναι υποχρεωμένος να το πράξει.
Οι γεωργικές οργανώσεις και οι αρχές λένε ότι η συντονισμένη δράση με τους Τουρκοκύπριους είναι ο μόνος τρόπος για την επιτυχή ανάσχεση της ασθένειας. «Η Κύπρος είναι μια ενιαία οντότητα. Είναι μια ποιμενική οντότητα. Το περιβάλλον, ο ήλιος και ο αέρας δεν μπορούν να διαχωριστούν, είναι όλα ένα», δήλωσε ο Πανίκος Χάμπας, πρόεδρος της Κυπριακής Συνεργατικής Εταιρείας. «Είμαστε μια ενιαία αυλή και οι ίδιοι κανόνες πρέπει να ισχύουν για όλους».
Η ασθένεια απειλεί να εξαλείψει ολόκληρο τον κτηνοτροφικό τομέα του νησιού και θέτει σε κίνδυνο την παραγωγή κυπριακού χαλουμιού. Με ετήσια παραγωγή που υπερβαίνει τους 45.000 τόνους – εκ των οποίων οι 42.000 εξάγονται – αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο εξαγώγιμο προϊόν της Κύπρου, αξίας 345 εκατομμυρίων ευρώ πέρυσι.
Κρίση παραγωγής
Η παραγωγή χαλουμιού βρισκόταν ήδη υπό πίεση. Περίπου το 80% του γάλακτος που παράγεται στην Κύπρο χρησιμοποιείται για την παρασκευή χαλουμιού. Η σφιχτή, αλμυρή και αφράτη λιχουδιά παρασκευάζεται παραδοσιακά από μείγμα πρόβειου και κατσικίσιου γάλακτος – μια συνταγή που επικυρώθηκε πρόσφατα με την ιδιότητα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) και αποσκοπεί στην αύξηση της αξίας διασφαλίζοντας την αυθεντικότητα των προϊόντων της ΕΕ.
Σύμφωνα με τους παραγωγούς, η βιομηχανία βρισκόταν ήδη σε κρίση παραγωγής. Οι τυροκόμοι αγωνίζονται να βρουν αρκετό πρόβειο και κατσικίσιο γάλα για να ικανοποιήσουν την υψηλή ζήτηση, καταφεύγοντας συχνά στο αγελαδινό γάλα (μια προσαρμογή που αποθαρρύνεται από τους κανόνες ΠΟΠ, αλλά παρόλα αυτά επιτρέπεται).
Το χαλούμι, ένα από τα πιο παραδοσιακά προϊόντα της Κύπρου
Προς το παρόν, οι κυπριακές αρχές και οι τυροκόμοι λένε ότι οι εξαγωγές χαλουμιού δεν φαίνεται να επηρεάζονται – εφόσον περιοριστεί η εξάπλωση του αφθώδους πυρετού. Ο ιός δεν ενέχει κανέναν κίνδυνο για την ασφάλεια του τυριού. Αυτό που προκαλεί ανησυχία είναι ο αριθμός των θανατώσεων ζώων, σύμφωνα με τον Μιχάλη Κούλλουρο, εκπρόσωπο του Κυπριακού Συνδέσμου Τυροκόμων. «Εάν θανατωθεί μεγάλος αριθμός ζώων, θα χάσουμε το γάλα και η παραγωγή χαλουμιού αναπόφευκτα θα επηρεαστεί», είπε.
Ο αφθώδης πυρετός (FMD) επηρεάζει τα ζώα με διχαλωτές οπλές, συμπεριλαμβανομένων των βοοειδών, των προβάτων, των χοίρων και των αιγών. Προκαλεί βλάβες που μοιάζουν με φουσκάλες στο στόμα και τα πόδια. Αν και δεν αποτελεί απειλή για τον άνθρωπο, μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες για τους πληθυσμούς βοοειδών, προβάτων και χοίρων, με αποτέλεσμα σημαντικές οικονομικές απώλειες. Η γεωργική βιομηχανία του Ηνωμένου Βασιλείου καταστράφηκε από ένα ξέσπασμα της νόσου το 2001, με πάνω από 2.000 αγροκτήματα να έχουν πληγεί και περισσότερα από έξι εκατομμύρια ζώα να έχουν σφαγεί.
Το πρώτο κρούσμα στο νησί της Κυπρου εμφανίστηκε στον τουρκικό βορρά στις 16 Δεκεμβρίου και οι κυπριακές αρχές πιστεύουν ότι μεταδόθηκε στη βόρεια Κύπρο από τη γειτονική Τουρκία. Η ασθένεια εμφανίστηκε στην Κυπριακή Δημοκρατία στις 20 Φεβρουαρίου και έκτοτε, έχει επηρεάσει περίπου το 5,5% του ζωικού κεφαλαίου.
Εμβολιασμός έναντι σφαγής
Με την αποσπασματική προσέγγιση, οι Κύπριοι αγρότες αναμένουν ότι ο αριθμός αυτός θα αυξηθεί.
Η Κύπρος έχει χωριστεί σε τουρκοκυπριακό βορρά και ελληνοκυπριακό νότο από τότε που οι τουρκικές δυνάμεις εισέβαλαν το 1974 σε απάντηση σε ένα πραξικόπημα που υποστηρίχθηκε από την τότε χουντική κυβέρνηση της Ελλάδας. Η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, η οποία είναι χώρα μέλος της ΕΕ που αναγνωρίζεται διεθνώς ως η μόνη κυρίαρχη αρχή σε ολόκληρο το νησί. Ο τουρκοκυπριακός βορράς αναγνωρίζεται μόνο από την Άγκυρα.
Πάνω από μισό αιώνα αργότερα, η διαμάχη εξελίσσεται σε αντικρουόμενους κανόνες για την αντιμετώπιση της επιδημίας ασθενειών των ζώων. Οι τουρκοκυπριακές αρχές έχουν επιλέξει να χρησιμοποιήσουν μόνο τον εμβολιασμό για τη διαχείριση της επιδημίας. Ωστόσο, ο εμβολιασμός δεν αποτρέπει πλήρως την εξάπλωση και οι οδηγίες της ΕΕ ορίζουν ότι θα πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο εν αναμονή της τελικής θανάτωσης ζώων που ενδέχεται να έχουν εκτεθεί.
Έντονη απογοήτευση των κτηνοτρόφων για τα μέτρα της Ε,Ε
«Σχεδόν το μισό νησί αντιμετωπίζει τον ιό με εμβολιασμούς, εντελώς διαφορετικά από εμάς», δήλωσε ο Θωμάς Θωμά, γραμματέας της περιφερειακής ένωσης Γεωργών Κύπρου στη Λευκωσία. «Ούτε εμείς ούτε η ΕΕ έχουμε τον έλεγχο της κατάστασης». Και οι δύο πλευρές του νησιού δηλώνουν ότι θέλουν να συνεργαστούν – και κατηγορούν η μία την άλλη ότι δεν συμμετέχει.
«Όταν εμφανίστηκε ο αφθώδης πυρετός, ανταλλάξαμε πληροφορίες με διαφάνεια και δεν αποκρύψαμε τίποτα», δήλωσε ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Tufan Erhurman. «Αξιωματούχοι της βόρειας πλευράς είχαν μάλιστα παραδώσει εμβόλια στη νότια πλευρά», πρόσθεσε. «Αναμένουμε να υιοθετηθεί η ίδια προσέγγιση και στη νότια πλευρά, με τις επιτροπές να αποτελούνται από αρμόδιους αξιωματούχους, να διασφαλίζεται η τακτική ανταλλαγή πληροφοριών, η εργασία να είναι προσανατολισμένη στα αποτελέσματα και τα καθημερινά ζητήματα να επιλύονται χωρίς πολιτικές σκοπιμότητες». Ένας αξιωματούχος από τον τουρκικό βορρά δήλωσε ότι η μαζική σφαγή δεν έχει αποκλειστεί, αλλά εξακολουθεί να εξετάζεται.
Οι Βρυξέλλες επιμένουν στη σφαγή
Η κυπριακή κυβέρνηση ζήτησε από τις Βρυξέλλες να χαλαρώσουν την απαίτηση για σφαγή, δεδομένου ότι ισχύει μόνο για το μισό νησί. Το αίτημα απορρίφθηκε. «Εάν δεν δράσουμε και επιτρέψουμε στην ασθένεια να εξαπλωθεί, ολόκληρο το νησί θα μπορούσε να μολυνθεί – και αυτό θα σήμαινε την απώλεια όλων των ζώων του. Δεν μπορούμε να το επιτρέψουμε αυτό», δήλωσε ο Επίτροπος για την Ευημερία των Ζώων Oliver Varhelyi κατά τη διάρκεια πρόσφατης επίσκεψης στο νησί, υποστηρίζοντας ότι η θανάτωση των δυνητικά εκτεθέντων κοπαδιών είναι η μόνη λύση.
Η ΕΕ έχει πάντως κάποια επιρροή στην περιοχή που ελέγχεται από την Τουρκία: Η κοινότητα δικαιούται περίπου 30 εκατομμύρια ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ ετησίως (και έχει ήδη λάβει περίπου 728 εκατομμύρια ευρώ από το 2006). «Οι Βρυξέλλες πρέπει να παρέμβουν και να τους αναγκάσουν να εφαρμόσουν τους κανονισμούς της ΕΕ», δήλωσε ο Χρήστος Παπαπέτρου, πρόεδρος της Παναγροτικής Ένωσης Κύπρου. «Μόλις η Κύπρος εκκαθαριστεί και φτάσουν νέα εμβολιασμένα ζώα από το βορρά, ο ιός θα εξακολουθεί να υπάρχει και θα μολυνθούμε ξανά».
Ωστόσο, αποτελεί ειρωνεία το ότι η πιο ορατή βοήθεια των Βρυξελλών προς τον βορρά ήταν με τη μορφή εμβολίων, που όμως δεν θεωρούν επαρκή για το νότο: Τον Φεβρουάριο, η Επιτροπή έστειλε 500.000 δόσεις εμβολίων στην Κύπρο για χρήση στην περιοχή που ελέγχεται από την Τουρκία. Οι αγρότες στην Κυπριακή Δημοκρατία έχουν καταφύγει σε διαμαρτυρίες.
Τον περασμένο μήνα, για παράδειγμα, αγρότες συγκεντρώθηκαν έξω από το προεδρικό μέγαρο κρατώντας ένα φέρετρο. «Απαιτούμε τον τερματισμό της σφαγής υγιών και ασυμπτωματικών ζώων», έγραψαν οι κτηνοτρόφοι σε επιστολή τους προς τον πρόεδρο. «Η τυφλή εφαρμογή πρωτοκόλλων που στέλνουν ολόκληρα κοπάδια στο σφαγείο όταν τα ζώα δεν είναι καν άρρωστα συνιστά οικονομικό και ηθικό έγκλημα».
Πηγή: POLITICO
