Σε βαρίδι για την οικονομία εξελίσσεται η χαμηλή αποταμίευση, καθώς στερεί πόρους για επενδύσεις, οι οποίες τώρα στηρίζονται στα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, ενώ ιδιαίτερης σημασίας είναι η επισήμανση του ΙΟΒΕ, πως η όποια αύξηση του εισοδήματος διαρρέει στο εξωτερικό, αφού υπάρχει μεγάλη εξάρτηση από τις εισαγωγές.
Το ποσοστό της αποταμίευσης στην Ελλάδα παραμένει αρνητικό, με εξαίρεση τη διετία της πανδημίας, ενώ στις έρευνες του ΙΟΒΕ καταγράφεται η αδυναμία αποταμίευσης για το 86% των νοικοκυριών.
Αναλυτικότερα, όπως σημειώνει το ΙΟΒΕ στην τριμηνιαία έκθεσή του για την ελληνική οικονομία, εξελίξεις όπως η τρέχουσα ανάφλεξη στην περιοχή επαναφέρουν το ερώτημα της ενίσχυσης των προοπτικών της οικονομίας μας στη μεγάλη εικόνα.
Στο βασικό σενάριο του ΙΟΒΕ για τις οικονομικές εξελίξεις στην Ελλάδα, ο ρυθμός μεγέθυνσης της ελληνικής οικονομίας αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 1,8% και σημειώνει πως η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος, η οποία συνίσταται σε παράγοντες όπως η βελτίωση της αγοράς εργασίας, η άνοδος του κατώτατου μισθού, και οι φορολογικές ελαφρύνσεις, αναμένεται να ενισχύσει την εγχώρια ζήτηση και, κατ’ επέκταση την οικονομική ανάπτυξη, ωστόσο η δυναμική αυτή προβλέπεται ασθενέστερη υπό την επίδραση του δυσμενούς διεθνούς περιβάλλοντος.
Επιπρόσθετα, τονίζει ότι, η συνολική κατανάλωση ενδέχεται να περιοριστεί από πιθανή επιβράδυνση στη μείωση της ανεργίας, το επίμονα χαμηλό (ή και αρνητικό) επίπεδο αποταμίευσης και την ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων σε αγαθά και υπηρεσίες.
Ποιές καταθέσεις;
Για το σύνολο του 2026 αναμένεται ήπια ανοδική τάση στις ιδιωτικές καταθέσεις. Αφενός το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να αυξηθούν σε πραγματικούς όρους, υπό την επίδραση και της μείωσης του φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων που εφαρμόστηκε από 1/1/2026.
Επίσης αναμένεται ήπια ενίσχυση της αποταμίευσης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, μέρος της οποίας θα αποτυπωθεί και στις καταθέσεις. Αφετέρου, η ενίσχυση του πληθωρισμού καθώς και οι υψηλότερες αποδόσεις σε εναλλακτικές τοποθετήσεις αναμένεται να επιβραδύνουν τη δυναμική αύξησης των καταθέσεων.
Στο πεδίο της εγχώριας ζήτησης, η συνολική κατανάλωση προβλέπεται να παραμείνει οδηγός της ανάπτυξης, αν και σε ηπιότερο βαθμό λόγω του δυσμενούς διεθνούς οικονομικού περιβάλλοντος. Η δυναμική της ζήτησης αναμένεται να υποστηριχθεί από την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος μέσω της βελτίωσης της αγοράς εργασίας, της αύξησης του κατώτατου μισθού και των φορολογικών ελαφρύνσεων.
Ωστόσο, ορισμένοι παράγοντες ενδέχεται να μετριάσουν τη δυναμική της κατανάλωσης, όπως ο βραδύτερος ρυθμός αποκλιμάκωσης της ανεργίας, το αρνητικό ποσοστό αποταμίευσης, καθώς και η ενδυνάμωση των πληθωριστικών πιέσεων τόσο στα αγαθά όσο και στις υπηρεσίες.
Απογοητευμένα νοικοκυριά
Συνολικά το πρώτο τρίμηνο του 2025, η έρευνα του ΙΟΒΕ καταγράφει την απογοήτευση και την απαισιοδοξία των νοικοκυριών, η οποία διευρύνθηκε με την έναρξη του πολέμου και αποτυπώνεται στα ακόλουθα ευρήματα:
- Το 64% είναι απαισιόδοξοι για την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους το επόμενο 12μηνο.
- Το 71% των καταναλωτών διατυπώνουν δυσοίωνες προβλέψεις σχετικά με την οικονομική κατάσταση της χώρας.
- Το ποσοστό των νοικοκυριών που εκτιμά ότι δεν θα αποταμιεύσει το επόμενο 12μηνο έφτασε στο 86%.
- Το ποσοστό των καταναλωτών που αναφέρει ότι είναι «χρεωμένο» το α’ τρίμηνο του 2026 διαμορφώθηκε στο 7%.
- Το ποσοστό εκείνων που αναφέρουν ότι «μόλις τα βγάζουν πέρα» ενισχύθηκε στο 64%.
- Το ποσοστό των νοικοκυριών που «αντλούν από τις αποταμιεύσεις τους» ανέρχεται στο 9%.
