Αλλάζει από αύριο, Σάββατο 30 Μαΐου, το τοπίο στα ΜΜΜ (Μέσα Μαζικής Μεταφοράς – αστικές συγκοινωνίες), καθώς τίθεται σε εφαρμογή το νέο αυστηρό πλαίσιο αντιμετώπισης της εισιτηριοδιαφυγής, της βίας κατά ελεγκτών και των βανδαλισμών στα μέσα μαζικής μεταφοράς.
Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών επιχειρεί να βάλει τέλος στο φαινόμενο των «τζαμπατζήδων», αλλά και στα συχνά περιστατικά επιθέσεων κατά ελεγκτών, ενεργοποιώντας αυξημένα πρόστιμα, νέες κυρώσεις και ακόμη πιο εντατικούς ελέγχους.
Το σχετικό νομοσχέδιο είχε εγκριθεί από τη Βουλή τον Μάρτιο και πλέον περνά στη φάση της πλήρους εφαρμογής του, με βασικό στόχο όπως υποστηρίζει το υπουργείο , την ενίσχυση της νομιμότητας και τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των δημόσιων συγκοινωνιών σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Στα 100 ευρώ το πρόστιμο χωρίς εισιτήριο
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά το ύψος του προστίμου για όσους εντοπίζονται να μετακινούνται χωρίς έγκυρο εισιτήριο ή κάρτα. Μέχρι σήμερα το πρόστιμο ανερχόταν στα 72 ευρώ, ωστόσο από αύριο αυξάνεται στα 100 ευρώ για όλα τα μέσα μεταφοράς, δηλαδή λεωφορεία, τρόλεϊ, μετρό, τραμ και ηλεκτρικό σιδηρόδρομο.
Η αύξηση θεωρείται από το υπουργείο αποτρεπτική, καθώς εκτιμάται ότι η απώλεια εσόδων από τη συστηματική εισιτηριοδιαφυγή κοστίζει εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο στους συγκοινωνιακούς φορείς.
Αλλαγές προβλέπονται και για τις κατηγορίες επιβατών που δικαιούνται μειωμένο κόμιστρο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το πρόστιμο ανεβαίνει στα 50 ευρώ. Παράλληλα, εισάγεται για πρώτη φορά ένας μηχανισμός «δεύτερης ευκαιρίας», καθώς ο παραβάτης θα μπορεί να πληρώσει το μισό ποσό εφόσον προχωρήσει στην αγορά κάρτας απεριορίστων διαδρομών.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η ρύθμιση αυτή στοχεύει όχι μόνο στην τιμωρία αλλά και στην ενίσχυση της σταθερής χρήσης εισιτηρίων και καρτών από τους επιβάτες που μετακινούνται καθημερινά.
Σκληρότερη στάση απέναντι στη βία κατά ελεγκτών
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στα περιστατικά επιθέσεων κατά ελεγκτών, τα οποία τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί αισθητά. Οι εργαζόμενοι στις συγκοινωνίες έχουν επανειλημμένα καταγγείλει ότι δέχονται φραστικές απειλές, προπηλακισμούς ή ακόμη και σωματική βία κατά τη διάρκεια ελέγχων.
Με το νέο πλαίσιο, οι επιθέσεις αντιμετωπίζονται πλέον με αυστηρότερο τρόπο, ενώ προβλέπεται και αυτεπάγγελτη δίωξη των δραστών, χωρίς να απαιτείται μήνυση από το θύμα.
Το υπουργείο κάνει λόγο για πολιτική «μηδενικής ανοχής» απέναντι σε συμπεριφορές που, όπως σημειώνει, θέτουν σε κίνδυνο τόσο το προσωπικό όσο και την ασφάλεια των επιβατών.
Η λογική πίσω από τη νέα νομοθεσία είναι ότι οι επιθέσεις σε ελεγκτές δεν αποτελούν απλώς μεμονωμένα περιστατικά βίας, αλλά ενέργειες που διαταράσσουν συνολικά τη λειτουργία των δημόσιων συγκοινωνιών.
Κοινωφελής εργασία για βανδαλισμούς
Μία ακόμη καινοτομία αφορά τις φθορές σε οχήματα και υποδομές των ΜΜΜ. Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα επιβολής κοινωφελούς εργασίας σε όσους προκαλούν βανδαλισμούς, αντί αποκλειστικά χρηματικών ποινών.
Στην πράξη, οι υπαίτιοι θα μπορούν να υποχρεώνονται να συμμετέχουν σε εργασίες αποκατάστασης ζημιών, καθαρισμούς βαγονιών, συντήρηση χώρων ή άλλες εργασίες που σχετίζονται με την αποκατάσταση των καταστροφών που προκάλεσαν.
Στελέχη του υπουργείου θεωρούν ότι το μέτρο έχει και συμβολικό χαρακτήρα, καθώς επιχειρεί να φέρει τους παραβάτες αντιμέτωπους με τις συνέπειες των πράξεών τους στην καθημερινότητα των πολιτών.
Κάμερες τεχνητής νοημοσύνης στους σταθμούς
Την ίδια ώρα, οι αρχές επενδύουν και στην τεχνολογία για τον περιορισμό της εισιτηριοδιαφυγής. Ήδη έχει ξεκινήσει πιλοτικό πρόγραμμα με κάμερες τεχνητής νοημοσύνης που εντοπίζουν επιβάτες οι οποίοι περνούν τις πύλες χωρίς να επικυρώνουν εισιτήριο.
Η πρώτη τέτοια κάμερα έχει τοποθετηθεί στον σταθμό ΗΣΑΠ «Περισσός», πάνω από τα ακυρωτικά μηχανήματα. Σύμφωνα με το υπουργείο, το σύστημα καταγράφει περιπτώσεις επιβατών που εκμεταλλεύονται το άνοιγμα της πύλης από προηγούμενο χρήστη και εισέρχονται χωρίς να χτυπήσουν εισιτήριο.
Το πιλοτικό σύστημα παρουσιάστηκε πρόσφατα σε εκδήλωση για τις αστικές συγκοινωνίες από τον γενικό γραμματέα Μεταφορών, Στέλιο Σακαρέτσιο, ο οποίος υποστήριξε ότι η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στον περιορισμό της παραβατικότητας στα μέσα μεταφοράς.
Παρότι το μέτρο παρουσιάζεται ως εργαλείο εκσυγχρονισμού των ελέγχων, δεν λείπουν και οι προβληματισμοί σχετικά με ζητήματα προσωπικών δεδομένων και επιτήρησης στους δημόσιους χώρους. Προς το παρόν, πάντως, το πρόγραμμα εφαρμόζεται δοκιμαστικά και αναμένεται να αξιολογηθεί το επόμενο διάστημα.
Το μήνυμα του υπουργείου
Με το νέο πακέτο μέτρων, η κυβέρνηση επιδιώκει να στείλει σαφές μήνυμα ότι η ανοχή απέναντι στην εισιτηριοδιαφυγή, τις φθορές και τη βία στα ΜΜΜ τελειώνει. Το αν τα αυξημένα πρόστιμα, οι αυστηρότερες ποινές και οι κάμερες ΑΙ θα καταφέρουν πράγματι να αλλάξουν την εικόνα στις αστικές συγκοινωνίες, θα φανεί το επόμενο διάστημα κυρίως στις ώρες αιχμής.
