Μελέτες έχουν δείξει ότι οι πνεύμονες έχουν εκπληκτική ικανότητα επιδιόρθωσης. Τι πρέπει να ξέρουμε.
Το κάπνισμα είναι γνωστός παράγοντας κινδύνου για την ανάπτυξη και την εξέλιξη σοβαρών αναπνευστικών προβλημάτων, αφού γεμίζει τους πνεύμονες με χημικά που τους προκαλούν σημαντικές βλάβες. Οι βλάβες αυτές, όμως, είναι μη αναστρέψιμες ή βελτιώνονται όταν κόψουμε το τσιγάρο;
Αν και είναι επιβεβαιωμένο πως η διακοπή του βελτιώνει την υγεία, το πόσο σύντομα θα συμβεί αυτό αποτελεί ακόμα αντικείμενο επιστημονικής διχογνωμίας. Τα υπάρχοντα δεδομένα δείχνουν ότι σύντομα μετά την διακοπή δεν υπάρχει σημαντική βελτίωση στην αναπνευστική λειτουργία. Μακροπρόθεσμα, όμως, τα πράγματα αλλάζουν σημαντικά.
Στην πραγματικότητα, έχει καταρριφθεί πλέον η άποψη πως οι πνεύμονες δεν μπορούν να αναγεννηθούν, αναφέρει η Dr. Charlotte Dean, αναπληρώτρια καθηγήτρια Πνευμονολογίας στο Imperial College του Λονδίνου (ICL). Οι βλάβες σε αυτούς μπορούν να επιδιορθωθούν σε μεγάλο βαθμό, εάν κόψουμε οριστικά το κάπνισμα.
Οι βλάβες αυτές δεν είναι μικρές και η επιδιόρθωση δεν συμβαίνει από την πρώτη μέρα. Τα χιλιάδες χημικά, λ.χ., που περιέχει ο καπνός των τσιγάρων, προκαλούν πολλές γονιδιακές μεταλλάξεις στα κύτταρα του πνεύμονα, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο αναπτύξεως καρκίνου.
Μελέτη που είχε δημοσιευθεί πριν από λίγα χρόνια στην επιστημονική επιθεώρηση Nature είχε δείξει ότι η πλειονότητα των πνευμονικών κυττάρων των μανιωδών καπνιστών φέρουν από 1.000 έως 10.000 μεταλλάξεις το καθένα, μετά από πολλά έτη καπνίσματος.
Ωστόσο με έναν σχεδόν μαγικό τρόπο, μερικά κύτταρα στους πνεύμονες παραμένουν υγιή. Αυτά τα υγιή κύτταρα μπορεί να συμβάλλουν στην επιδιόρθωση των πνευμόνων, ακόμα και σε ανθρώπους που καπνίζουν ένα πακέτο την ημέρα επί 40 χρόνια πριν το κόψουν.
Εξαιρετικά ανθεκτικοί
Αυτό οφείλεται στην εξαιρετική ανθεκτικότητα που έχουν οι πνεύμονες, λέει η Dr. Dean. Οι πνεύμονες έχουν εξελιχθεί να αντέχουν άλλους τοξικούς παράγοντες όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση. Έχουν επίσης «μάθει» να αντέχουν τις επιθέσεις βακτηρίων, ιών και άλλων παθογόνων μικροοργανισμών.
Έτσι, έχουν αποκτήσει σημαντική ικανότητα επιδιόρθωσης. Η ικανότητα αυτή, όμως, είναι διαφορετική σε κάθε άνθρωπο. Επηρεάζεται επίσης από τα έτη και την συχνότητα καπνίσματος, αλλά και ατμίσματος, επισημαίνει η Dr. Dean.
Έτσι, σε κάποιους ανθρώπους οι πνεύμονες επιδιορθώνονται καλύτερα και σε άλλους παραμένουν ευάλωτοι στις μόνιμες βλάβες από την καπνιστική συνήθεια.
Επιπλέον, το γεγονός πως μετά τη διακοπή βελτιώνεται μακροπρόθεσμα η πνευμονική λειτουργία, δεν σημαίνει ότι θα έχουν επιδιορθωθεί εξ ολοκλήρου οι βλάβες. Μπορεί κάποιες να απομείνουν, επιταχύνοντας την έκπτωση της αναπνευστικής λειτουργίας. Μπορεί επίσης να απομείνει και κάποιος αυξημένος κίνδυνος καρκίνου, αν και θα είναι πολύ μικρότερος απ’ ό,τι αν συνεχιζόταν το κάπνισμα.
Τι μπορείτε να κάνετ
Το κλειδί, κατά την Dr. Dean, είναι να διακόπτεται η καπνιστική συνήθεια όσο το δυνατόν νωρίτερα. Όπως συμβαίνει με όλο το σώμα μας, έτσι και οι πνεύμονες γίνονται λιγότερο αποτελεσματικοί στην αυτοεπιδιόρθωση καθώς μεγαλώνουμε.
Ένας υγιής τρόπος ζωής επίσης μπορεί να βοηθήσει. «Η άσκηση είναι πραγματικά σημαντική», τονίζει η ειδικός. «Οι πνεύμονες την χρειάζονται για να έχουν αποτελεσματική ικανότητα ανταλλαγής αερίων και καλής οξυγόνωσης του οργανισμού».
Ποιες ασκήσεις είναι καλύτερες για τους πνεύμονες; Πρακτικά όλες, απαντά η Αμερικανική Πνευμονολογική Εταιρεία (ALA). Ειδικότερα:
- Οι αεροβικές (π.χ. περπάτημα, τζόκινγκ, σχοινάκι) τους βοηθούν να λειτουργούν πιο αποδοτικά
- Οι ασκήσεις για δύναμη (π.χ. βάρη, πιλάτες) τονώνουν τους αναπνευστικούς μυς
- Οι ασκήσεις αναπνοής (π.χ. βαθιές ανάσες με κλειστό στόμα) ενισχύουν το διάφραγμα και μαθαίνουν στον οργανισμό να αναπνέει πιο βαθιά και αποτελεσματικά.
Φωτογραφία: iStock
