Επίδομα ανεργίας: Η νέα μείωση στις εισφορές φέρνει «ψαλίδι»

Την καμπάνα είχε ήδη χτυ­πήσει η Ομο­σπον­δία Υπαλ­λήλων του ΟΑΕΔ/ΔΥΠΑ. Σε ανα­κοίνωσή της στις 7 Ιανου­α­ρίου 2025 είχε ανα­φέρει ότι η κυβέρ­νηση είχε ήδη «μει­ώ­σει δρα­στικά» τις εισφο­ρές εργα­ζο­μένων και εργο­δο­τών υπέρ ΟΑΕΔ/ ΔΥΠΑ και υπο­στήριζε ότι η σύν­δεση εισφο­ρών με ύψος και διάρ­κεια του επι­δόμα­τος θα μπο­ρούσε να οδη­γήσει σε μικρότερο επίδομα και λιγότε­ρους δικαιούχους.

Τώρα δύο «λαγοί» του Κυριάκου Μητσο­τάκη, ο κυβερ­νη­τι­κός εκπρόσω­πος Παύλος Μαρι­νάκης, ένας από τους στε­νότε­ρους συνερ­γάτες του δηλαδή, και ο βου­λευ­τής Μάκης Βορίδης, θέτουν ζήτημα ο μεν πρώ­τος την κατα­βολή του επι­δόμα­τος ανερ­γίας για μόλις δύο μήνες και ο δεύτε­ρος τον «εξο­ρθο­λο­γι­σμό» της επι­δο­μα­τι­κής πολι­τι­κής.

Από το 2019 ο Κυρ. Μητσο­τάκης αντι­με­τώ­πιζε τους ανέρ­γους σαν γάγ­γραινα. Το απο­τέλε­σμα; Μείωνε «πανη­γυ­ρίζο­ντας» τις ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές εργο­δο­τών και εργα­ζο­μένων κι έτσι ψαλίδιζε τις ροές χρήμα­τος προς τη ΔΥΠΑ. Ο ίδιος ο Π. Μαρι­νάκης εξήγησε πώς θεω­ρεί ότι πρέπει να πάνε τα χρήματα που θα εξοι­κο­νο­μη­θούν στη μείωση των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών. Μπο­ρεί μετά τον θόρυβο που προ­κλήθηκε να διευ­κρίνισε ότι πρόκει­ται για προ­σω­πική θέση, όχι για κυβερ­νη­τική απόφαση. Μπο­ρεί να ξεκα­θάρισε ότι δεν πρόκει­ται για μέτρο που βρίσκε­ται σήμερα στον κυβερ­νη­τικό σχε­δια­σμό. Όμως ακρι­βώς αυτή είναι η λει­τουρ­γία του «λαγού» στην πολι­τική.

Εδώ εισέρ­χο­νται τα κυβερ­νη­τικά πεπραγ­μένα της επτα­ε­τίας, οι «προ­σω­πι­κές απόψεις» του κυβερ­νη­τι­κού εκπρο­σώ­που φωτίζουν το δυστο­πικό μέλ­λον που επι­φυ­λάσ­σει ο Κυρ. Μητσο­τάκης εφόσον εκλε­γεί για τρίτη τετρα­ε­τία. Γιατί, προ­τού φτάσει η συζήτηση στο πόσους μήνες πρέπει να πλη­ρώ­νε­ται ο άνερ­γος, έχει προη­γη­θεί μια ολόκληρη πολι­τική συστη­μα­τι­κής μείω­σης των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών. Και μεγάλο τμήμα αυτής της μείω­σης πέρασε ακρι­βώς από τους πόρους που χρη­μα­το­δο­τούσαν τον πρώην ΟΑΕΔ και σήμερα τη ΔΥΠΑ.

Οι δια­δο­χι­κές μει­ώ­σεις

Οι εισφο­ρές υπέρ ΟΑΕΔ και συνα­φών λογα­ρια­σμών βρίσκο­νταν το 2019 στο 6,96% και μετά τις δια­δο­χι­κές παρεμ­βάσεις περιο­ρίστη­καν στο 3,06%. Η δια­φορά είναι 3,9 ποσο­στιαίες μονάδες. Σε σχέση με το 2019 μιλάμε για μείωση περίπου 56%.

Ας έρθουμε τώρα στο γιατί οι «λαγοί» στρώ­νουν ωσάν οδο­στρω­τήρες το έδα­φος για μείωση του χρόνου κατα­βο­λής του επι­δόμα­τος ανερ­γίας. Η κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη έχει ήδη εξαγ­γείλει νέα μείωση ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών κατά μισή ποσο­στιαία μονάδα από τον Απρίλιο του 2027. Ο ίδιος ο υπουρ­γός Εθνι­κής Οικο­νο­μίας Κυριάκος Πιερ­ρα­κάκης στην εξει­δίκευση των εξαγ­γε­λιών Μητσο­τάκη από τη ΔΕΘ ανέφερε ότι η μείωση ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών θα γίνει από το σκέλος των κρα­τήσεων υπέρ ΔΥΠΑ. Ωστόσο επι­σήμανε ότι το σχε­τικό κόστος θα καλυ­φθεί από τον κρα­τικό προ­ϋπο­λο­γι­σμό μέσω μόνι­μης αύξη­σης της επι­χο­ρήγη­σης της ΔΥΠΑ. Το οικο­νο­μικό επι­τε­λείο έχει υπο­λο­γίσει το δημο­σιο­νο­μικό κόστος σε 163 εκατ. ευρώ το 2027 και 218 εκατ. ευρώ ετη­σίως από το 2028.

Την ώρα λοι­πόν που η κυβέρ­νηση αφαι­ρεί άλλη μισή μονάδα από τις εισφο­ρές υπέρ ΔΥΠΑ, ο κυβερ­νη­τι­κός εκπρόσω­πος ανοίγει συζήτηση για δρα­στική συρ­ρίκνωση της παρο­χής που προ­στα­τεύει τον εργα­ζόμενο από τον κίν­δυνο της ανερ­γίας. Είναι βλέπετε ο περι­βό­η­τος «δημο­σιο­νο­μι­κός χώρος» που επι­τάσ­σει περι­κοπή της δαπάνης…

Σήμερα το βασικό μηνιαίο επίδομα ανερ­γίας ανέρ­χε­ται στα 565 ευρώ. Σε αυτό το σημείο το κυβερ­νη­τικό αφήγημα αρχίζει να γίνε­ται ακόμη πιο προ­βλη­μα­τικό. Ο Π. Μαρι­νάκης επι­κα­λέστηκε τις επι­χει­ρήσεις που δεν βρίσκουν εργα­ζόμε­νους και υπο­στήριξε ότι δεν υπάρ­χει άνθρω­πος ο οποίος πραγ­μα­τικά θέλει να βρει δου­λειά και δεν βρίσκει. Είναι μια αισχρή μεν, βολική δε γενίκευση που χρη­σι­μο­ποιεί κατά κόρον και συλ­λήβδην το πολι­τικό σύστημα στη βάση του «κοι­νω­νι­κού αυτο­μα­τι­σμού» που θέλει τη μία κατη­γο­ρία πολι­τών να συγκρούε­ται με τις υπόλοι­πες.

Είναι δηλαδή ένας τρόπος να μετα­φε­ρθεί η συζήτηση από τη δομή της αγο­ράς εργα­σίας στη συμπε­ρι­φορά του ανέρ­γου. Ξαφ­νικά το πρόβλημα δεν είναι αν η προ­σφε­ρόμενη θέση βρίσκε­ται στην ίδια περιοχή, αν αντι­στοι­χεί στα προ­σόντα του εργα­ζο­μένου, αν προ­σφέρει βιώ­σιμο μισθό ή αν αφορά επο­χική εργα­σία. Το πρόβλημα γίνε­ται ο ίδιος ο άνερ­γος που ο Π. Μαρι­νάκης τον περι­γράφει ως τεμπέλη. Μόνο που ο περίφη­μος «βολε­μένος» άνερ­γος εισπράτ­τει βασικό επίδομα 565 ευρώ τον μήνα. Και δεν του το χαρίζει κανείς.

Η υπουρ­γός Εργα­σίας Νίκη Κερα­μέως ανα­γκάστηκε να υπε­νθυ­μίσει το αυτο­νό­ητο παίρ­νο­ντας σαφείς απο­στάσεις από τον Π. Μαρι­νάκη: το επίδομα ανερ­γίας είναι ασφα­λι­στικό, αντα­πο­δο­τικό δικαίωμα, όχι προ­νοιακό βοήθημα. Οι εργα­ζόμε­νοι κατα­βάλ­λουν εισφο­ρές για όσο εργάζο­νται ακρι­βώς, ώστε να ασφα­λίζο­νται ένα­ντι του κιν­δύνου να χάσουν τη δου­λειά τους. Αυτό είναι ίσως το πιο ηχηρό άδεια­σμα της οικο­νο­μι­κής λογι­κής της πρότα­σης. Δεν το είπε συν­δι­κα­λι­στής. Το είπε η ίδια η υπουρ­γός Εργα­σίας της κυβέρ­νη­σης Μητσο­τάκη.

Ελλειμμα σοβα­ρότη­τας

Ας μετα­φράσουμε τώρα τους δύο μήνες του Μαρι­νάκη σε ευρώ. Ενας άνερ­γος που σήμερα δικαιούται πέντε μήνες βασι­κής επι­δότη­σης μπο­ρεί να λάβει στους πέντε μήνες 2.825 ευρώ. Για οκτάμηνη επι­δότηση 4.520 ευρώ και για δωδε­κάμηνη 6.780 ευρώ. Σύμ­φωνα με τις «προ­σω­πι­κές απόψεις» του κυβερ­νη­τι­κού εκπρο­σώ­που, αρκεί η κατα­βολή επι­δόμα­τος δύο μηνών. Αρα 565 x 2 = 1.130 ευρώ. Δηλαδή μείωση κατά 60%, 75% και 83,3% ανάλογα με τους μήνες κατα­βο­λής του επι­δόμα­τος. Καθίστα­ται προ­φα­νές ότι δεν μιλάμε για «εξο­ρθο­λο­γι­σμό» μερι­κών δεκάδων ευρώ όπως θέλει να δηλώ­νει ο Μ. Βορίδης. Μιλάμε δυνη­τικά για αφαίρεση χιλιάδων ευρώ ασφα­λι­στι­κής προ­στα­σίας από έναν εργα­ζόμενο τη στιγμή ακρι­βώς που έχει χάσει το εισόδημα της εργα­σίας του.

Υπάρ­χει όμως και κάτι σχε­δόν σου­ρε­α­λι­στικό που δείχνει την έλλειψη σοβα­ρότη­τας στην πρόταση του κυβερ­νη­τι­κού εκπρο­σώ­που. Η ίδια η κυβέρ­νηση που έχει ήδη προ­χω­ρήσει στην πιλο­τική εφαρ­μογή του νέου επι­δόμα­τος ανερ­γίας έχει σχε­διάσει ένα σύστημα που μπο­ρεί να φτάσει σε 24 μήνες επι­δότη­σης.

Η ΔΥΠΑ εξη­γεί ότι το νέο σύστημα συν­δέει τη διάρ­κεια με τον ασφα­λι­στικό χρόνο, απαι­τεί του­λάχι­στον 175 ημέρες ασφάλι­σης, λαμ­βάνει υπόψη την ασφα­λι­στική ιστο­ρία και είναι εμπρο­σθο­βα­ρές: δίνει περισ­σότερα στην αρχή και μει­ώ­νει στα­διακά την παροχή ώστε να ενι­σχύσει την επα­νένταξη στην αγορά εργα­σίας. Αρα η κυβέρ­νηση υιο­θε­τεί το σύστημα: περισ­σότε­ρες εισφο­ρές και μεγα­λύτε­ρος ασφα­λι­στι­κός βίος μπο­ρούν να σημαίνουν μεγα­λύτερη προ­στα­σία. Ομως ο εκπρόσω­πός της υπο­στη­ρίζει ότι αρκούν μόλις δύο μήνες κατα­βολή επι­δόμα­τος και τέλος.

Ο «εξο­ρθο­λο­γι­σμός»

Θα μπο­ρούσε κανείς να αντι­με­τω­πίσει τη δήλωση Μαρι­νάκη ως άστοχη προ­σω­πική τοπο­θέτηση. Μόνο που η συζήτηση δεν στα­μάτησε εκεί. Ο Μ. Βορίδης τοπο­θε­τήθηκε υπέρ της ανάγκης «εξο­ρθο­λο­γι­σμού» της επι­δο­μα­τι­κής πολι­τι­κής. Η λέξη είναι εξαι­ρε­τικά βολική. Στην πολι­τική γλώσσα ο «εξο­ρθο­λο­γι­σμός» ακούγε­ται πάντοτε πιο κομ­ψός από την «περι­κοπή». Ομως οι άνερ­γοι δεν πλη­ρώ­νουν το ενοίκιο, το ρεύμα και το σου­περ­μάρ­κετ με κυβερ­νη­τι­κές πομ­φόλυ­γες. Τα πλη­ρώ­νουν με ευρώ. Και στην προ­κει­μένη περίπτωση το επίδομα δεν είναι φιλα­νθρω­πία της «Μαξίμου ΑΕ». Είναι ασφα­λι­στική παροχή που συν­δέε­ται με προη­γούμε­νες εισφο­ρές.

Η κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη έχει οικο­δο­μήσει σημα­ντικό τμήμα της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής της πάνω στη μείωση των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών. Η ίδια υπο­λο­γίζει ότι από το 2019 έως την άνοιξη του 2027 η συνο­λική μείωση θα φτάσει τις 5,9 ποσο­στιαίες μονάδες, με κόστος περίπου 1,8 δισ. ευρώ κατά τον χρόνο υλο­ποίη­σης των επι­μέρους παρεμ­βάσεων.

Η μείωση του μη μισθο­λο­γι­κού κόστους είναι απο­λύτως θεμι­τός στόχος οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής. Το ερώ­τημα είναι ποιος πλη­ρώ­νει τον λογα­ρια­σμό. Διότι, όταν μει­ώ­νεις τις εισφο­ρές ενός ασφα­λι­στι­κού συστήμα­τος, υπάρ­χουν τρεις βασι­κοί δρόμοι: ανα­πλη­ρώ­νεις τους πόρους από τον προ­ϋπο­λο­γι­σμό, μει­ώ­νεις τις παρο­χές ή βρίσκεις άλλες πηγές χρη­μα­το­δότη­σης. Στην περίπτωση της νέας μισής μονάδας του 2027 η κυβέρ­νηση επέλεξε –ορθώς ως προς τη δια­τήρηση των πόρων– την ανα­πλήρωση από τον προ­ϋπο­λο­γι­σμό. Και ακρι­βώς γι’ αυτό η πρόταση Μαρι­νάκη προ­κα­λεί ακόμη μεγα­λύτερο ερώ­τημα.