Προς το τέλος της φθάνει η 81η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, με τον Οργανισμό να εμφανίζεται κάθε χρόνο και πιο αδύναμος στο να επιτύχει την αποστολή ίδρυσής του, δηλαδή «να σώσει τις ερχόμενες γενεές από τη μάστιγα του πολέμου», όπως διατυπώνεται στον Ιδρυτικό Χάρτη.
Πέραν των πολεμικών συγκρούσεων που συνεχίζονται να μαίνονται στην Ουκρανία, τη Γάζα και τη Μέση Ανατολή, ο Οργανισμός δέχθηκε αυτές τις μέρες νέο πλήγμα στο όποιο κύρος του έχει απομείνει, καθώς ηγέτες χωρών έστρεψαν τα πυρά τους εναντίον του από το βήμα της Γενικής Συνέλευσης, παραδεχόμενοι ανερυθρίαστα πως σκοπεύουν να καταπατήσουν τις αρχές του ΟΗΕ και του Διεθνούς Δικαίου.
Οι επικριτές
Την αρχή έκανε ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος, μεταξύ άλλων, απείλησε το Ιράν με «αφανισμό». Με άλλα λόγια, ο Αμερικανός πρόεδρος προχώρησε ένα βήμα παραπέρα όσον αφορά στην απαξιωτική αντιμετώπιση του Οργανισμού, αφού πέραν ότι εξαρχής δεν επιχείρησε να κρατήσει ούτε τους τύπους, καταθέτοντας σχετικό υπόμνημα στον ΟΗΕ επικαλούμενος κάποια έστω έωλη δικαιολογία για την πολεμική επιχείρηση (όπως για παράδειγμα είχαν πράξει οι ΗΠΑ για τον πόλεμο στο Ιράκ, ή η Ρωσία για τον πόλεμο στην Ουκρανία), επέλεξε τώρα να χρησιμοποιήσει το βήμα του ΟΗΕ για να απειλήσει με διάπραξη εγκλημάτων πολέμου και κατά της ανθρωπότητας.
Ο Τραμπ συνέχισε την ομιλία του περιγράφοντας και σωρεία άλλων κινήσεων στις οποίες σκοπεύει να προβεί και οι οποίες καταπατούν τις αρχές του Οργανισμού. Από τις πιο κραυγαλέες ήταν η ανακοίνωση της πρόθεσης να ρίξει την κυβέρνηση της Κούβας, όπως και όποιου άλλου καθεστώτος στο δυτικό ημισφαίριο θεωρεί απειλή για τα συμφέροντα των ΗΠΑ, φέρνοντας ως επιτυχές παράδειγμα αυτής της πολιτικής τη Βενεζουέλα και την απαγωγή του προέδρου της, Νικολάς Μαδούρο, από τον αμερικανικό στρατό. Πρακτικές που προφανώς αντίκεινται στην αυτοδιάθεση των λαών και στον σεβασμό της κυριαρχίας των κρατών. Ο Αμερικανός πρόεδρος έληξε, δε, την ομιλία του προειδοποιώντας τον ΟΗΕ να σταματήσει να θέλει να επιβάλλει «την ακροαριστερή ατζέντα γραφειοκρατών που κανείς δεν εξέλεξε».
Στο ίδιο μήκος κύματος ο πρόεδρος της Αργεντινής, Χαβιέρ Μιλέι, όταν βρέθηκε στο βήμα του ΟΗΕ ανακοίνωσε πως πρόκειται να κινηθεί μονομερώς εναντίον της Μεγάλης Βρετανίας αναφορικά με την κυριαρχία των νησιών Φώκλαντ ή Μαλβίνες, όπως αποκαλούνται από την αργεντίνικη πλευρά. Η αρχή της αυτοδιάθεσης δεν πρέπει να εφαρμόζεται στα νησιά, υποστήριξε ο πρόεδρος της Αργεντινής, διευκρινίζοντας πως «ο πληθυσμός εμφυτεύτηκε από την κατοχική δύναμη σε ένα έδαφος του οποίου η κυριαρχία αμφισβητείται».
Ο ΟΗΕ δεν αναγνωρίζει επίσημα ούτε τη βρετανική ούτε την αργεντίνικη κυριαρχία και υποστηρίζει ότι το καθεστώς του αρχιπελάγους είναι αμφιλεγόμενο και πρέπει να επιλυθεί μέσω διμερών διαπραγματεύσεων. Παρόλ’ αυτά, ο Μιλέι εξαπέλυσε μύδρους κατά του Οργανισμού, λέγοντας πως «ο ΟΗΕ είναι ένα άχρηστος Οργανισμός του οποίου ο μόνος σκοπός είναι να συντηρεί μια ομάδα ελαφρώς αλαζονικών παρασίτων που μεταμφιέζονται σε καλοπροαίρετους γραφειοκράτες. Γι’ αυτό οι Μαλβίνες δεν αποτελούν απλώς ένα ζήτημα μεταξύ της Αργεντινής και του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά θέτουν επίσης ένα ερώτημα σχετικά με την ικανότητα αυτού του Οργανισμού να επιβάλει τις αποφάσεις του».
Την Πέμπτη 24/9 στο βήμα ανέβηκε και ο κατεξοχήν επικριτής του ΟΗΕ, παρότι η ύπαρξη του κράτους του οφείλεται στον Οργανισμό, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αφού περιέγραψε ουσιαστικά πως θα συνεχίσει να επιτίθεται στα υπόλοιπα κράτη της περιοχής, όπως και να επεκτείνει τον εποικισμό του Ισραήλ, χαιρέτισε τον IDF σαν «τον πιο ηθικό στρατό του κόσμου», καταδεικνύοντας πως θα συνεχίσει τη γενοκτονία. Παράλληλα, αποκάλεσε τους επικριτές του στον ΟΗΕ σαν «γιαλαντζί υποστηρικτές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων» που δεν μιλούν για το τι συμβαίνει στο Ιράν. Υπενθυμίζεται πως λίγο καιρό πριν η ισραηλινή κυβέρνηση κατέλαβε τα γραφεία της Παλαιστινιακής Υπηρεσίας Προσφύγων του ΟΗΕ (UNRWA) στην κατεχόμενη Ανατολική Ιερουσαλήμ, εκδιώκοντας τους υπαλλήλους του Οργανισμού, ενώ ο ισραηλινός υπουργός Εθνικής Ασφάλειας, Μπεν Γκβιρ, πανηγύριζε πως «δεν υπάρχει θέση για την υπηρεσία στην Ιερουσαλήμ και το Ισραήλ».
Οι απόντες
Το κύρος, όμως, του ΟΗΕ δεν επλήγη μόνο από τις ευθείες επιθέσεις εναντίον του από το ίδιο του το βήμα, αλλά και μέσω ηχηρών απουσιών ηγετών. Πέραν του Γερμανού καγκελάριου που αποφάσισε να μην παραστεί, καθώς αντιμετωπίζει σημαντικά εσωκομματικά προβλήματα μετά την αποτυχία του κόμματός του στις τοπικές εκλογές, στη Γενική Συνέλευση δεν προσήλθαν ούτε η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, ο Αιγύπτιος πρόεδρος Αλ Σίσι, ο πρόεδρος της Ινδίας, Ναρέντρα Μόντι, ο Ρώσος πρόεδρος Βλάντιμιρ Πούτιν κ.ά, προτιμώντας να τους αντιπροσωπεύσουν οι υπουργοί Εξωτερικών τους.
Η πιο ηχηρή απουσία, όμως, από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ είναι αυτή του προέδρου της Κίνας, Σι Τζιπίνγκ, ο οποίος επέλεξε να ταξιδέψει στις ΗΠΑ αλλά με προορισμό την Ουάσιγκτον και τον Λευκό Οίκο. ««Είναι αρκετά αξιοσημείωτο το γεγονός ότι ο Σι Τζινπίνγκ επισκέπτεται την Ουάσιγκτον την ίδια εβδομάδα με τη Γενική Συνέλευση, αλλά δεν μπαίνει στον κόπο να μεταβεί στη Νέα Υόρκη. Πιστεύω ότι πολλοί αναρωτιούνται: Πού βρίσκεται το πραγματικό κέντρο λήψης αποφάσεων;» σχολίασε σχετικά στο Reuters ο Ρίτσαρντ Γκόουαν, της οργάνωσης International Crisis Group, τονίζοντας πως καθώς φαίνεται ο Κινέζος πρόεδρος προτιμά τη διμερή διπλωματία ισχυρών ηγετών.
Με άλλα λόγια, από τα 5 μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (τα οποία έχουν και δικαίωμα βέτο), τα δύο, Ρωσία και Κίνα, απουσίαζαν, ενώ ένα (ΗΠΑ) καταφέρθηκε βάναυσα εναντίον του Οργανισμού και ό,τι πρεσβεύει.
Χώρος, όχι δρώντας
«Ο ΟΗΕ μπορεί να παρομοιαστεί με το «βελούδινο σχοινί» της διπλωματίας. Δεν μπορεί ουσιαστικά να εμποδίσει όποιον επιθυμεί να το διαβεί, διαθέτει ωστόσο μια εξαιρετική ικανότητα να διαμορφώνει τη συμπεριφορά. Ωστόσο, μόλις αρχίσουν κάποιοι να το διασχίζουν, ακολουθούν και οι υπόλοιποι, και το σχοινί παύει να εξυπηρετεί οποιονδήποτε σκοπό πέρα από το να σηματοδοτεί ότι κάτι δεν πάει καλά», σημειώνει σε άρθρο του στο Foreign Policy Centre ο Φρεντ Κάρβερ, διευθύνων σύμβουλος στη ΜΚΟ «Strategy for Humanity».
Ο ίδιος εξηγεί πως η ισχύς του Οργανισμού ουσιαστικά εξαρτάται από την αυτοδέσμευση των μελών του στις αρχές του, γεγονός που παρουσιάζει διάφορες διακυμάνσεις αναλόγως την περίοδο. Αλλά το κυριότερο πρόβλημα του ΟΗΕ αποτελεί ότι «είναι ένας οργανισμός σχεδιασμένος για έναν κόσμο στον οποίο δεν ζούμε πλέον. Δεν είναι μόνο ότι οι μεγάλες δυνάμεις του 1945, των οποίων τα προνόμια όσον αφορά την παρεμπόδιση συλλογικής δράσης είναι κατοχυρωμένα στον Χάρτη του ΟΗΕ, δεν αποτελούν πλέον τις μεγάλες δυνάμεις του 2026, αλλά και ότι η σημερινή κατανομή της παγκόσμιας ισχύος είναι από μόνη της λιγότερο σαφής», σημειώνει ο Φρεντ Κάρβερ.
Παρά, όμως, τα πολλαπλά προβλήματα και μειονεκτήματα του Οργανισμού, ο ίδιος καταλήγει πως ακόμα έχει αξία και ρόλο να παίξει, αλλά θα πρέπει να γίνεται αντιληπτός όχι ως δρων, αλλά ως χώρος. «Ο ΟΗΕ βρίσκεται αναμφίβολα σε δεινή κατάσταση, αλλά απέχει πολύ από το να είναι άχρηστος. Συνεχίζει να παρέχει τα εργαλεία και τον χώρο ώστε τα κράτη να ασκούν διπλωματία με πιο βιώσιμο και αξιόπιστο τρόπο, παράλληλα με μηχανισμούς για τη διαφύλαξη διεθνών προτύπων που ωφελούν όλους μας. Δεν μπορεί, όμως, να εξαναγκάσει τα κράτη να αξιοποιήσουν τον διεθνή μηχανισμό που παρέχει», καταλήγει ο Φρεντ Κάρβερ.
