Η εξαγωγική επιτυχία μιας χώρας μετριέται παραδοσιακά στα τελωνεία και στις θριαμβευτικές κυβερνητικές ανακοινώσεις. Αποτελεί όμως μια στρεβλή εικόνα, καθώς η επιβίωση του παραγωγού κρίνεται καθημερινά στο χωράφι και στον στάβλο. Πρέπει όμως πρώτα να πληρωθούν οι ζωοτροφές, τα εργατικά, η ενέργεια και οι συσσωρευμένες δόσεις των δανείων. Οταν όλα αυτά στα χρόνια του Κυριάκου Μητσοτάκη έχουν εκτοξευτεί, τότε δεν μιλάμε για την επιβίωση αλλά για τον θάνατο του Ελληνα παραγωγού.
Πρόσφατα πραγματοποιήθηκε το συνέδριο του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων. Για τον αγροτοδιατροφικό τομέα οι συζητήσεις ενόψει της επόμενης τετραετίας επικεντρώθηκαν στον εκσυγχρονισμό των καλλιεργειών, στην αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, την αύξηση της παραγωγικότητας και την ισχυρότερη προστασία των ελληνικών προϊόντων ΠΟΠ και ΠΓΕ στις διεθνείς αγορές. Το θέμα όμως δεν είναι τι «θα» γίνει και «αν» γίνει στην επόμενη τετραετία. Το ζήτημα είναι τι έκανε η κυβέρνηση Μητσοτάκη από το 2019. Η απάντηση είναι εύκολη: Οι κυβερνητικές προσπάθειες επικεντρώθηκαν στην καταστροφή των μικρών παραγωγών ώστε να αφεθεί άπλετος χώρος για επενδύσεις των μεγάλων.
Οταν όμως μιλάμε για μικρούς παραγωγούς, αναφερόμαστε στη συντριπτική πλειονότητα του κόσμου της αγροτιάς. Η Τράπεζα της Ελλάδος, στην έκθεση του διοικητή για το 2025, αναφέρει ότι το 73% των ελληνικών εκμεταλλεύσεων δεν ξεπερνά τα 50 στρέμματα, έναντι 62,4% στην ΕΕ, με στοιχεία αναφοράς του 2020. Παράλληλα, σύμφωνα με τη Eurostat, περίπου το 99% των ελληνικών εκμεταλλεύσεων ήταν οικογενειακές το 2020 έναντι περίπου 93% στην ΕΕ. Ανάμεσα λοιπόν στους πανηγυρισμούς του Μεγάρου Μαξίμου για την αύξηση των εξαγωγικών μεγεθών και τη ζοφερή πραγματικότητα της ελληνικής υπαίθρου αιωρείται αμείλικτο το ερώτημα: Πόση από την προστιθέμενη αξία που δημιουργείται στις διεθνείς αγορές επιστρέφει τελικά σε εκείνον που παράγει την πρώτη ύλη;
Κυβερνητική αναλγησία
Ο πρωτογενής τομέας στη χώρα μας βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα πρωτοφανές κύμα ακρίβειας που σαρώνει το αγροτικό εισόδημα. Το εκρηκτικό κόστος των πρώτων υλών, οι ανεξέλεγκτες ανατιμήσεις στα λιπάσματα και το δυσβάσταχτο κόστος του αγροτικού πετρελαίου και του ηλεκτρικού ρεύματος δημιουργούν συνθήκες απόλυτης ασφυξίας για τις μικρές και οικογενειακές εκμεταλλεύσεις. Την ίδια στιγμή, οι μικροί παραγωγοί παραμένουν επιδεικτικά αποκλεισμένοι από τα σύγχρονα χρηματοδοτικά εργαλεία, την τραπεζική ρευστότητα και τους πόρους των αναπτυξιακών προγραμμάτων.
Η πολιτική της κυβέρνησης Μητσοτάκη επιλέγει συστηματικά και απροκάλυπτα να ποδοπατά την παραγωγική βάση της χώρας. Αφήνει τους μικρούς αγρότες και κτηνοτρόφους απροστάτευτους απέναντι στην ασυδοσία των μεσαζόντων και των καρτέλ της αγοράς, ενώ την ίδια ώρα πριμοδοτεί με προκλητικό τρόπο την υπερσυγκέντρωση και τα μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα.
Η ψευδαίσθηση των τιμών
Στο ελαιόλαδο η σχέση τιμής και κόστους αποκαλύπτει τη γυμνή αλήθεια που κρύβει η κυβερνητική μαύρη προπαγάνδα. Σε περιφέρειες με χαμηλότερες αποδόσεις ή σε ξηρικούς ελαιώνες το πραγματικό κόστος παραγωγής μπορεί να ξεπεράσει ακόμη και τα 5 ευρώ το κιλό. Την ίδια ώρα οι τιμές παραγωγού συμπιέζονται σε επίπεδα που οριακά καλύπτουν τα έξοδα. Για να ξέρουμε τι συμβαίνει, ο μικρός παραγωγός πούλησε στον μεσάζοντα κατά μέσο όρο 4,25 ευρώ το 2025.
Την ίδια στιγμή, στο στάδιο της τυποποίησης και της διάθεσης, η επιχειρηματική συγκέντρωση επιταχύνεται. Μεγάλες εταιρείες του κλάδου προχωρούν σε εξαγορές ιστορικών σημάτων και συγκεντρώνουν την παραγωγή σε κεντρικές μονάδες, πετυχαίνοντας τεράστιες οικονομίες κλίμακας. Από αυτήν τη συγκέντρωση όμως και την αύξηση των εταιρικών κερδών στο εξωτερικό κανένα στοιχείο δεν αποδεικνύει ότι το παραμικρό όφελος μεταφέρεται στον πρωτογενή τομέα.
Κτηνοτροφία σε αδιέξοδο
Ανάλογη είναι η εικόνα και στον τομέα της κτηνοτροφίας. Η αύξηση της τιμής στο πρόβειο γάλα –καταγράφηκε στο 1,5703 ευρώ το κιλό τον Ιούλιο του 2026 από 1,3874 ευρώ τον αντίστοιχο προηγούμενο χρόνο– συνοδεύτηκε από μια δραματική μείωση των συνολικών παραδόσεων γάλακτος κατά 7,4% στο επτάμηνο.
Η εξέλιξη αυτή διαψεύδει την απλοϊκή κυβερνητική ρητορική ότι η αύξηση της τιμής συνεπάγεται ευημερία. Οταν ο κτηνοτρόφος έχει χάσει ζωικό κεφάλαιο λόγω θεομηνιών ή ασθενειών και καλείται να αντιμετωπίσει τις διπλάσιες τιμές στις ζωοτροφές, η ονομαστική αύξηση της τιμής μονάδας δεν αναπληρώνει το χαμένο εισόδημα. Παράλληλα, οι εξαγωγές της φέτας σημειώνουν αύξηση, ξεπερνώντας το 26% σε βάθος τετραετίας. Η αύξηση όμως των εξαγωγών της βιομηχανίας γάλακτος δεν συνεπάγεται αυτόματα και δίκαιη κατανομή της προστιθέμενης αξίας.
Φοροαπαλλαγές στους ισχυρούς
Το κράτος, υπό τη διοίκηση της κυβέρνησης Μητσοτάκη, αντί να λειτουργεί ως εξισορροπητικός παράγοντας λειτουργεί ως επιταχυντής των ανισοτήτων. Μέσω των φορολογικών απαλλαγών και των αναπτυξιακών κινήτρων, μεγάλες βιομηχανικές μονάδες λαμβάνουν εγκρίσεις ενισχύσεων εκατομμυρίων ευρώ. Αντιθέτως, τα συλλογικά σχήματα και οι μικροί συνεταιρισμοί, παρά τις όποιες τυπικές εγκρίσεις συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων αντιμετωπίζουν ανυπέρβλητα γραφειοκρατικά εμπόδια, καθυστερήσεις εκταμιεύσεων και ουσιαστικό αποκλεισμό. Εδώ ακριβώς συμπυκνώνεται η βαριά πολιτική ευθύνη του Κυρ. Μητσοτάκη καθώς αντιμετωπίζει τους μικρούς παραγωγούς ως «αναλώσιμους» και ως δομικό αγκάθι που πρέπει να εκτοπιστεί προς χάριν των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων.
