Ι.Μ. ΞΑΝΘΗΣ: Την επιστροφή 50 εκκλησιαστικών κειμηλίων που αφαιρέθηκαν από τις Ιερές Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας διεκδικεί η Ιερά Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου, με αφορμή την πρόσφατη συμφωνία Ελλάδας και Βουλγαρίας για τον επαναπατρισμό 48 κειμηλίων.
Με ανακοίνωσή της, η Μητρόπολη εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι οι πολυετείς προσπάθειές της δεν συμπεριλήφθηκαν στη συμφωνία, ενώ γνωστοποιεί ότι ο Μητροπολίτης Ξάνθης κ. Παντελεήμων έχει ήδη απευθυνθεί στην Υπουργό Πολιτισμού και στον Υπουργό Εξωτερικών, ζητώντας να μεριμνήσουν για την επιστροφή των κειμηλίων της περιοχής.
Η παρέμβαση έρχεται μετά την υπογραφή Μνημονίου Κατανόησης, στις 29 Σεπτεμβρίου 2026, μεταξύ της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη και του Βούλγαρου ομολόγου της, Εφτίμ Μιλόσεφ, για την επιστροφή 48 εκκλησιαστικών κειμηλίων στις Μονές Παναγίας Εικοσιφοινίσσης Παγγαίου και Τιμίου Προδρόμου Σερρών, καθώς και στην Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Τριάντα χρόνια διεκδικήσεων για τα κειμήλια της Ξάνθης
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η Ιερά Μητρόπολη Ξάνθης και Περιθεωρίου διεκδικεί εδώ και περίπου 30 χρόνια, από την αρχή της ποιμαντορίας του Μητροπολίτη Παντελεήμονος, την επιστροφή 50 κειμηλίων, μεταξύ των οποίων χειρόγραφα και παλαίτυπα.
Όπως υποστηρίζει, τα συγκεκριμένα αντικείμενα αφαιρέθηκαν από τις Ιερές Μονές Παναγίας Καλαμούς και Παναγίας Αρχαγγελιώτισσας κατά την περίοδο 1916-1919, όταν η περιοχή βρισκόταν υπό βουλγαρική κατοχή.
Η Μητρόπολη αναφέρει ότι οι μέχρι σήμερα προσπάθειές της έχουν προσκρούσει στην άρνηση της βουλγαρικής πλευράς.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδει στην ύπαρξη πλήρους καταλόγου των κειμηλίων, ο οποίος συντάχθηκε το 1905 από τον τότε Αρχιδιάκονο Χρυσόστομο Χατζησταύρου, μετέπειτα Μητροπολίτη Φιλίππων και Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος.
Ο Χρυσόστομος Χατζησταύρου υπηρετούσε τότε ως Αρχιδιάκονος του Μητροπολίτη Δράμας και μετέπειτα Ιερομάρτυρα Μητροπολίτη Σμύρνης Χρυσοστόμου Καλαφάτη. Η καταγραφή που πραγματοποίησε αποτελεί, σύμφωνα με τη Μητρόπολη, τη βασική τεκμηρίωση των διεκδικήσεών της.
Επιστολές στους Υπουργούς Πολιτισμού και Εξωτερικών
Η Μητρόπολη Ξάνθης εκφράζει την έντονη δυσαρέσκειά της για τον αποκλεισμό των δικών της διεκδικήσεων από την πρόσφατη συμφωνία, την οποία, όπως επισημαίνει, πληροφορήθηκε από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.
Χαρακτηρίζει μη αποδεκτό το γεγονός ότι αγνοήθηκαν οι πολυετείς προσπάθειές της και υπογραμμίζει ότι η επιστροφή των κειμηλίων πρέπει να πραγματοποιηθεί ανεξάρτητα από οποιαδήποτε λογική ανταλλαγής.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Μητροπολίτης Ξάνθης κ. Παντελεήμων απευθύνθηκε τόσο στην Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη όσο και στον Υπουργό Εξωτερικών, ζητώντας την ανάληψη πρωτοβουλιών για τον επαναπατρισμό του συνόλου των 50 κειμηλίων.
Όπως τονίζει η Μητρόπολη, πρόκειται για αντικείμενα που ανήκουν στις ιστορικές μονές της Ξάνθης και αποτελούν προϊόν λεηλασίας.
Τέλος, γνωστοποιεί ότι ήδη δρομολογείται συνάντηση του Μητροπολίτη Παντελεήμονος με την Υπουργό Πολιτισμού, προκειμένου να συζητηθεί το ζήτημα και να εξεταστούν οι δυνατότητες επιστροφής των εκκλησιαστικών θησαυρών στον τόπο προέλευσής τους.
Ακολουθεί η ανακοίνωση της μητρόπολης Ξάνθης:
Η καθ’ ημάς Ιερά Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου
πληροφορήθηκε από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης ότι την 29η
Σεπτεμβρίου 2026 η Υπουργός Πολιτισμού κ. Λίνα Μενδώνη
υπέργραψε Μνημόνιο Κατανόησης με τον Βούλγαρο ομόλογό της κ.
Εφτίμ Μιλόσεφ, το οποίο επισφράγισε την συμφωνία που επιτεύχθηκε,
κατόπιν μυστικών διαπραγματεύσεων, για την επιστροφή 48 κειμηλίων
από την Βουλγαρία στις Μονές Παναγίας Εικοσιφοινίσσης Παγγαίου,
Τιμίου Προδρόμου Σερρών και Ιεράς Μητροπόλεως Σερρών καί
Νιγρίτης.
Ήδη εδώ εδώ και τριάκοντα έτη, από την αρχή της ποιμαντορίας
μας του Σεβασμιωτάτου Ποιμενάρχου κ.κ. Παντελεήμονος , η Ιερά
Μητρόπολις Ξάνθης και Περιθεωρίου επιδιώκει και αγωνίζεται για τήν
επιστροφή των λαφυραγωγηθέντων πεντήκοντα κειμηλίων
(χειρογράφων, παλαιτύπων κλπ) από τις Ιερές Μονές Παναγίας
Καλαμούς Ξάνθης και Παναγίας Αρχαγγελιωτίσσης Ξάνθης, οι οποίες
υπέστησαν δήωση υπό των Βουλγαρικών στρατευμάτων κατοχής κατά
τήν περίοδο 1916-1919.
Οι ενέργειές μας δυστυχώς προσκρούουν στην άρνηση τού
βουλγαρικού παράγοντα. Ευτυχώς για εμάς έχουμε πλήρη κατάλογο
τών διαρπαγέντων κειμηλίων, τον οποίο και επισυνάπτουμε στήν
παρούσα. Τα κειμήλια καταλογραφήθηκαν το 1905 υπό του τότε
Αρχιδιακόνου του Μητροπολίτου Δράμας και Ιερομάρτυρος
Μητροπολίτου Σμύρνης Χρυσοστόμου Καλαφάτη, Χρυσοστόμου
Χατζησταύρου, ο οποίος μετά την Μικρασιατική καταστροφή έγινε
Μητροπολίτης Φιλίππων και κατόπιν Αρχιεπίσκοπος Αθηνών καί
Πάσης Ελλάδος.
Ο νεαρός διάκονος με επιμέλεια και εργατικότητα κατέγραψε τό
σύνολο των κειμηλίων, και με βάση την καταγραφή του έγινε η
διεκδίκηση από πλευράς της καθ΄ ημάς Ιεράς Μητροπόλεως.
Ανεξάρτητα από την συμφωνία που ανακοινώθηκε, και η οποία
αγνοεί κατά τρόπο μη παραδεκτό, τις ως άνω προσπάθειες της καθ’
ημάς Ιεράς Μητροπόλεως, ο Σεβασμιότατος Ποιμενάρχης μας
απευθύνθηκε τόσον εις την Υπουργόν Πολιτισμού όσον και στόν
Υπουργό Εξωτερικών, με την απαίτηση όπως μεριμνήσουν και για τά
κειμήλια της καθ΄ ημάς Ιεράς Μητροπόλεως, έξω από κάθε λογική
ανταλλαγής, ούτως ώστε το σύνολο αυτών να επαναπατρισθεί εις τήν
καθ΄ ημάς Ιεράν Μητρόπολιν, διότι ανήκουν εις τις Ιερές Μονές μας καί
αποτελούν προϊόν λαφυραγώγησης.
Ήδη δρομολογείται συνάντηση του Σεβασμιωτάτου με τήν
Υπουργό Πολιτισμού για το θέμα.
