Εισάγεται σήμερα στην Ολομέλεια της Βουλής προς συζήτηση και κύρωση, ο νέος Κώδικας Χωροταξίας και Πολεοδομίας φιλοδοξώντας να ξεδιαλύνει το τοπίο γύρω από τους κανόνες δόμησης στη χώρα.
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, κατέθεσε νομοτεχνική βελτίωση ώστε το νομοσχέδιο να μετονομαστεί τιμής ένεκεν σε «Κύρωση Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας ‘Νικόλαος Ταγαράς’». Πρόκειται για μια ελάχιστη αναγνώριση στην πολυετή και καθοριστική προσφορά του αείμνηστου Υφυπουργού, ο οποίος εργάστηκε μεθοδικά για τον εκσυγχρονισμό του χωρικού σχεδιασμού της χώρας.
Ποιο είναι το προφίλ της νέας μεταρρύθμισης;
Το νομοθέτημα αποτελείται από 477 άρθρα και συγκεντρώνει ρυθμίσεις που μέχρι τώρα βρίσκονταν σε 181 διαφορετικά νομοθετήματα. Πρόκειται για ένα από τα πιο φιλόδοξα και αναγκαία εγχειρήματα κωδικοποίησης στην ιστορία της ελληνικής δημόσιας διοίκησης.
Ο Κώδικας επιτυγχάνει τη συστηματική συλλογή και την ενοποίηση όλης της ισχύουσας νομοθεσίας σε ένα ενιαίο και εύκολα προσβάσιμο κείμενο.
Η μεταρρύθμιση αυτή αγγίζει την καθημερινότητα σχεδόν κάθε πολίτη. Από τον ιδιοκτήτη που θέλει να εκδώσει μια οικοδομική άδεια και τον μηχανικό που αναζητά το σωστό νομικό πλαίσιο, μέχρι τους μεγάλους επενδυτές και τις δημόσιες υπηρεσίες και τους δήμους.
Πόσα νομοθετήματα κωδικοποιεί ο Κώδικας;
Η επιτροπή που ανέλαβε τη σύνταξη του Κώδικα ήρθε αντιμέτωπη με έναν πραγματικό νομικό λαβύρινθο. Συνολικά, ξεδιαλύθηκαν και ενσωματώθηκαν διατάξεις από:122 νόμους,29 Προεδρικά Διατάγματα,15 Νομοθετικά Διατάγματα, σειρά από Βασιλικά Διατάγματα, Αναγκαστικούς Νόμους και Υπουργικές Αποφάσεις.
Πότε ξεκίνησε και πόσο διήρκησε η κατάρτιση του Κώδικα;
Η προετοιμασία αυτού του σύνθετου έργου ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2020 και ολοκληρώθηκε το 2026, απαιτώντας έξι χρόνια εντατικής εργασίας από κορυφαίους δικαστικούς λειτουργούς του ΣτΕ, μέλη του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, πανεπιστημιακούς και εξειδικευμένους επιστήμονες, υπό την προεδρία του επίτιμου προέδρου του ΣτΕ, Κωνσταντίνου Μενουδάκου.
Ποια είναι τα χρόνια προβλήματα που έρχεται να λύσει ο νέος κώδικας;
Μέχρι σήμερα, το πολεοδομικό καθεστώς στην Ελλάδα χαρακτηριζόταν από ένα χαοτικό δίκτυο διατάξεων. Το αποτέλεσμα ήταν συχνές καθυστερήσεις, αντικρουόμενες ερμηνείες από τις κατά τόπους Πολεοδομίες (ΥΔΟΜ) και μια διαρκής ανασφάλεια δικαίου που οδηγούσε πολλές υποθέσεις στα δικαστήρια. Ο Κώδικας απλοποιεί τη γλώσσα και δομεί την ύλη με τέτοιο τρόπο ώστε οι κανόνες να εφαρμόζονται ομοιόμορφα σε ολόκληρη την επικράτεια, βάζοντας ένα οριστικό τέλος στο χάος της πολυνομίας.
Ποια είναι η διαφορά με την αποτυχημένη προσπάθεια του 1999;
Πολλοί αναρωτιούνται αν ο νέος Κώδικας θα έχει την τύχη του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας του 1999. Αυτή τη φορά, ο σχεδιασμός είναι εντελώς διαφορετικός. Ο νέος Κώδικας έχει σχεδιαστεί ως ένα «ζωντανό» νομοθετικό εργαλείο. Οποιαδήποτε μελλοντική τροποποίηση ή προσθήκη στην πολεοδομική νομοθεσία δεν θα ψηφίζεται ως ξεχωριστός νόμος, αλλά θα ενσωματώνεται απευθείας μέσα στα άρθρα του Κώδικα, διασφαλίζοντας ότι το κείμενο θα παραμένει μόνιμα επίκαιρο.
Τι περιλαμβάνεται στα 477 άρθρα;
Ο Κώδικας καλύπτει τη γενική χωροταξική και πολεοδομική νομοθεσία που εμπίπτει στις αρμοδιότητες του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Στο μικροσκόπιό του περιλαμβάνονται:
- Ο χωρικός σχεδιασμός και οι αστικές αναπλάσεις.
- Οι γενικοί κανόνες δόμησης και οι χρήσεις γης.
- Οι διαδικασίες έκδοσης οικοδομικών αδειών.
- Η αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης και των πολεοδομικών υπερβάσεων.
- Η διαχείριση των επικίνδυνων οικοδομών και η λειτουργία των αρμόδιων συλλογικών οργάνων.
Ποιες διατάξεις μένουν εκτός του νέου Κώδικα;
Για λόγους νομικής συνοχής, επιλέχθηκε να μη συμπεριληφθούν ειδικά νομοθετικά πλαίσια που αφορούν συγκεκριμένες αναπτύξεις, όπως οι Βιομηχανικές Περιοχές (ΒΙ.ΠΕ.), τα Επιχειρηματικά Πάρκα, οι τουριστικοί λιμένες, καθώς και τα ΕΣΧΑΣΕ και ΕΣΧΑΔΑ.
Παράλληλα, εκτός Κώδικα μένουν οι επιμέρους πολεοδομικές μελέτες, τα τοπικά σχέδια πόλεων και οι ρυμοτομικές γραμμές, καθώς έχουν τοπικό και όχι γενικό χαρακτήρα εφαρμογής. Τέλος, ξεκαθαρίζεται ότι από το κείμενο αποκλείστηκαν όλες οι διατάξεις που έχουν κριθεί τελεσίδικα ως αντισυνταγματικές από τη δικαιοσύνη.
Πότε ξεκινά η εφαρμογή και τι καταργείται;
Η ισχύς του νέου Κώδικα ξεκινά αμέσως με τη δημοσίευσή του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ). Δεν προβλέπεται κανένα μεταβατικό στάδιο παράλληλης ισχύος. Από την ημέρα της δημοσίευσης, όλοι οι παλαιότεροι κωδικοποιημένοι νόμοι καταργούνται και αντικαθίστανται πλήρως από τα αντίστοιχα άρθρα του Κώδικα.
Για τη διευκόλυνση των επαγγελματιών του τεχνικού και νομικού κλάδου, στο τέλος του βιβλίου υπάρχει ένα αναλυτικό Παράρτημα με πίνακα αντιστοίχισης, ώστε να μπορεί κανείς να εντοπίσει αμέσως πού μεταφέρθηκε κάθε παλιά διάταξη.
Θα είναι προσβάσιμος σε κάθε πολίτη;
Η μεγάλη καινοτομία της μεταρρύθμισης κρύβεται στην ψηφιακή της διάσταση. Πέρα από την κλασική αναζήτηση μέσω του Εθνικού Τυπογραφείου, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δημιουργεί μια νέα, σύγχρονη ηλεκτρονική βάση νομικών δεδομένων.
Μέσα από αυτή την πλατφόρμα, η οποία θα είναι ελεύθερα προσβάσιμη σε όλους, οι πολίτες και οι επαγγελματίες θα μπορούν να πραγματοποιούν γρήγορες ψηφιακές αναζητήσεις όρων και άρθρων, έχοντας την απόλυτη βεβαιότητα ότι διαβάζουν το ισχύον, ενημερωμένο κείμενο του νόμου χωρίς να χρειάζεται να ανατρέχουν σε εκατοντάδες διαφορετικά ΦΕΚ.
