Τα νέα ευρήματα ανακοινώθηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO 2026).
Θετικά αποτελέσματα από ένα νέο φάρμακο για την αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του μαστού που έχει θετικούς ορμονικούς υποδοχείς (ορμονοευαίσθητος) και είναι αρνητικός στο HER-2, ανακοινώθηκαν στο ετήσιο συνέδριο της Αμερικανικής Εταιρείας Κλινικής Ογκολογίας (ASCO 2026).
Το νέο φάρμακο λέγεται gedatolisib. Δοκιμάστηκε σε 362 ασθενείς σε μία μελέτη που ονομάστηκε VICTORIA-1. Κατ’ αυτήν οι εθελόντριες χωρίσθηκαν σε ομάδες, άλλες εκ των οποίων έλαβαν (και) το νέο φάρμακο και άλλες όχι.
Όπως αναφέρουν ο καθηγητής Θεραπευτικής, Ογκολογίας & Αιματολογίας Θάνος Δημόπουλος, διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. πρύτανης ΕΚΠΑ, και η Δρ. Αγγελική Ανδρικοπούλου το gedatolisib είναι ένας ισχυρός αναστολέας της οδού σηματοδότησης PI3K/AKT/mTOR.
Η οδός αυτή είναι μία από τις σημαντικότερες που εμπλέκονται στην ανάπτυξη, επιβίωση και αντοχή των καρκινικών κυττάρων του μαστού. Η ενεργοποίησή της αποτελεί συχνό μηχανισμό αντίστασης στην ενδοκρινική θεραπεία και στους αναστολείς CDK4/6 που αποτελούν πλέον την καθιερωμένη θεραπεία στην συγκεκριμένη μορφή καρκίνου του μαστού.
Το νέο φάρμακο χορηγείται ενδοφλεβίως. Στην μελέτη VIKTORIA-1 αξιολογήθηκε η αποτελεσματικότητα του όταν προστίθεται στην καθιερωμένη αγωγή των ασθενών. Ειδικότερα, αξιολογήθηκε σε συνδυασμό με τον CDK4/6 αναστολέα palbociclib και της κλασικής ορμονοθεραπείας με fulvestrant έναντι μονοθεραπείας με fulvestrant
Όλες οι ασθενείς είχαν παρουσιάσει εξέλιξη του καρκίνου τους, μετά από προηγούμενη θεραπεία με αναστολέα CDK4/6 και αναστολέα αρωματάσης.
Τα ευρήματα
Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν σημαντική βελτίωση της επιβίωσης χωρίς υποτροπή της νόσου. Έπειτα από μέση παρακολούθηση 11 μηνών, οι ερευνητές διαπίστωσαν πως οι γυναίκες που είχαν λάβει (και) το νέο φάρμακο, είχαν κατά μέσον όρο διάστημα χωρίς υποτροπή της νόσου στους 9,3 μήνες.
Το αντίστοιχο διάστημα με τη μονοθεραπεία με fulvestrant ήταν 2 μήνες. Το αποτέλεσμα αυτό αντιστοιχεί σε 76% μείωση του κινδύνου εξέλιξης της νόσου ή θανάτου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα αποτελέσματα σε ορισμένες υποομάδες ασθενών όπου το όφελος ήταν ακόμη μεγαλύτερο.
Σε ασθενείς που είχαν εμφανίσει παρατεταμένη ανταπόκριση στην προηγούμενη θεραπεία, το μέσο διάστημα χωρίς υποτροπή ξεπέρασε τους 12 μήνες. Επιπλέον, σε ορισμένες γεωγραφικές περιοχές καταγράφηκαν διάμεσες επιβιώσεις χωρίς υποτροπή που έφτασαν έως και τους 16,6 μήνες με το τριπλό θεραπευτικό σχήμα.
Όσον αφορά την ασφάλεια, το gedatolisib παρουσίασε διαχειρίσιμο προφίλ ανεπιθύμητων ενεργειών. Η υπεργλυκαιμία (μία από τις συχνότερες τοξικότητες των αναστολέων της οδού PI3K) παρατηρήθηκε σε σχετικά χαμηλά ποσοστά.
Οι διακοπές θεραπείας λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν περιορισμένες, γεγονός που υποστηρίζει την καλή ανεκτικότητα του φαρμάκου.
Μετάλλαξη PIK3CA
Στο ASCO 2026 παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα σε ασθενείς με μετάλλαξη PIK3CA και ορμονοευαίσθητο μεταστατικό καρκίνο μαστού.
Η μελέτη συνέκρινε δύο σχήματα με το νέο φάρμακο (gedatolisib και fulvestrant σε συνδυασμό με palbociclib και gedatolisib μαζί με fulvestrant) έναντι του καθιερωμένου συνδυασμού (εγκεκριμένος αναστολέας PI3K alpelisib και το fulvestrant). Ο τελευταίος συνδυασμός αποτελεί την καθιερωμένη θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με μεταλλάξεις PIK3CA.
Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακά με το νέο φάρμακο. Η επιβίωση χωρίς εξέλιξη της νόσου έφτασε:
- Τους 11,1 μήνες για το τριπλό σχήμα gedatolisib και palbociclib με fulvestrant
- Τους 11,3 μήνες για το διπλό σχήμα gedatolisib με fulvestrant
- Τους μόλις 5,6 μήνες για το καθιερωμένο σχήμα alpelisib με fulvestrant
Και οι δύο θεραπευτικές προσεγγίσεις με gedatolisib οδήγησαν σε περίπου 50% μείωση του κινδύνου εξέλιξης της νόσου ή θανάτου σε σύγκριση με την εγκεκριμένη θεραπεία.
Αναφορικά με την ανταπόκριση της νόσου το 48,9% των ασθενών ανταποκρίθηκαν στην τριπλέτα με gedatolisib έναντι μόλις του 26% των ασθενών που έλαβαν alpelisib.
Συνολικά, τα αποτελέσματα της VIKTORIA-1 υποδεικνύουν ότι η προσθήκη του gedatolisib στην ενδοκρινική θεραπεία (με ή χωρίς επανεισαγωγή του CDK4/6 αναστολέα palbociclib) μπορεί να προσφέρει ουσιαστικό κλινικό όφελος σε ασθενείς με ορμονοευαίσθητο HER2−αρνητικό μεταστατικό καρκίνο μαστού μετά από αποτυχία προηγούμενης θεραπείας με CDK4/6 αναστολείς.
Τα ευρήματα αυτά αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά τις μελλοντικές θεραπευτικές στρατηγικές σε αυτή τη δύσκολη κλινική κατάσταση. «Η μελέτη παρουσιάζει τα πρώτα αποτελέσματα ότι η αναστολή εξ ολοκλήρου του μονοπατιού PI3K/AKT/mTOR με το gedalotisib προσφέρει μεγάλο κλινικό όφελος έναντι της στόχευσης μόνο του PI3K με το alpelisib» σχολιάζουν οι ερευνητές.
Φωτογραφία: iStock
