Σταφυλόκοκκος: Πότε μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις

Ο σταφυλόκοκκος είναι μια ομάδα βακτηρίων που συναντάται φυσιολογικά στο δέρμα και στους βλεννογόνους, ενώ το πιο γνωστό είδος είναι ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος (Staphylococcus aureus).

Στις περισσότερες περιπτώσεις, το βακτήριο συνυπάρχει ήσυχα με τον οργανισμό χωρίς να προκαλεί συμπτώματα. Υπολογίζεται ότι περίπου το 20%-30% των ανθρώπων είναι μόνιμοι φορείς του στη μύτη ή στο δέρμα τους. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν το βακτήριο βρει τρόπο να εισβάλει στον οργανισμό, μέσα από μια πληγή, ένα έγκαυμα ή λόγω εξασθενημένου ανοσοποιητικού συστήματος.

Σταφυλόκοκκος – Τα βασικά είδη

Οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει περισσότερα από 30 είδη βακτηρίων του γένους Staphylococcus. Ωστόσο,  μόνο συγκεκριμένα είδη είναι επικίνδυνα για την ανθρώπινη υγεία.

Staphylococcus aureus (χρυσίζων σταφυλόκοκκος): Το πιο γνωστό και συχνά επικίνδυνο είδος. Μπορεί να προκαλέσει δερματικές λοιμώξεις, πνευμονία, σηψαιμία και λοιμώξεις του αίματος.

MRSA (χρυσίζων σταφυλόκοκκος ανθεκτικός στη μεθικιλλίνη): Πρόκειται για ανθεκτικό στέλεχος του Staphylococcus aureus. Δεν ανταποκρίνεται σε πολλά κοινά αντιβιοτικά και αποτελεί σημαντικό πρόβλημα σε νοσοκομεία.

Staphylococcus epidermidis (σταφυλόκοκκος επιδερμίδας): Ζει φυσιολογικά στο δέρμα. Συνήθως είναι ακίνδυνος, αλλά μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις σε άτομα με καθετήρες ή εμφυτεύματα.

Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Clinical Microbiology Reviews, ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος (Staphylococcus aureus) είναι ένας από τους σημαντικότερους παθογόνους μικροοργανισμούς παγκοσμίως.

Σταφυλόκοκκος – Από ένα σπυρί μέχρι μια σοβαρή λοίμωξη

Οι περισσότερες λοιμώξεις από σταφυλόκοκκο αφορούν στο δέρμα. Μπορεί να εμφανιστούν ως καλόγεροι, αποστήματα, θυλακίτιδα ή  με ερυθρότητα, πρήξιμο και πόνο σε μολυσμένα τραύματα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, το βακτήριο μπορεί να περάσει στην κυκλοφορία του αίματος και να προκαλέσει σοβαρότερες καταστάσεις, όπως πνευμονία, ενδοκαρδίτιδα, οστεομυελίτιδα ή σηψαιμία.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα στελέχη που εμφανίζουν αντοχή στα αντιβιοτικά, γνωστά ως MRSA (Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus). Τα στελέχη αυτά δυσκολεύουν τη θεραπεία και αποτελούν σημαντική πρόκληση για τα συστήματα υγείας παγκοσμίως.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο

Αν και οποιοσδήποτε μπορεί να εμφανίσει λοίμωξη από σταφυλόκοκκο, ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε άτομα με:

• σακχαρώδη διαβήτη
• χρόνια νοσήματα
• εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα
• δερματικές παθήσεις
• πρόσφατες χειρουργικές επεμβάσεις
• νοσηλεία ή συχνή επαφή με χώρους υγειονομικής περίθαλψης

Επιπλέον, οι λοιμώξεις μπορούν να μεταδοθούν ευκολότερα σε χώρους όπου υπάρχει στενή επαφή μεταξύ πολλών ατόμων, όπως αθλητικές εγκαταστάσεις, στρατόπεδα ή δομές φροντίδας.

Πώς μεταδίδεται

Ο σταφυλόκοκκος μεταδίδεται κυρίως μέσω άμεσης επαφής με μολυσμένο δέρμα ή με αντικείμενα που έχουν επιμολυνθεί, όπως πετσέτες, ξυραφάκια ή αθλητικός εξοπλισμός.

Η καλή υγιεινή των χεριών αποτελεί το σημαντικότερο μέτρο πρόληψης. Σύμφωνα με το αμερικανικό CDC, το συχνό πλύσιμο των χεριών και η σωστή περιποίηση των τραυμάτων μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο λοίμωξης.

Μέτρα προστασίας που κάνουν τη διαφορά

Οι ειδικοί συνιστούν:

• σχολαστικό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και νερό
• κάλυψη των ανοιχτών τραυμάτων μέχρι να επουλωθούν
• αποφυγή κοινής χρήσης προσωπικών αντικειμένων
• τακτικό καθαρισμό επιφανειών που αγγίζονται συχνά
• έγκαιρη ιατρική αξιολόγηση όταν εμφανίζονται σημάδια λοίμωξης

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η ορθολογική χρήση των αντιβιοτικών. Η υπερβολική ή λανθασμένη χρήση τους συμβάλλει στην ανάπτυξη ανθεκτικών στελεχών βακτηρίων.

Τι πρέπει να θυμόμαστε

Ο σταφυλόκοκκος είναι ένα βακτήριο με το οποίο πολλοί άνθρωποι συμβιώνουν χωρίς καν να το γνωρίζουν. Παρότι συνήθως δεν προκαλεί προβλήματα, μπορεί υπό ορισμένες συνθήκες να οδηγήσει σε σοβαρές λοιμώξεις. Η σωστή υγιεινή, η φροντίδα των τραυμάτων και η προσεκτική χρήση των αντιβιοτικών, παραμένουν τα βασικότερα όπλα για την πρόληψη και τον περιορισμό της εξάπλωσής του.

Φωτογραφία: istock