Αυστηρό μήνυμα για τις αντοχές της ευρωπαϊκής οικονομίας έναντι των εξωτερικών κλυδωνισμών εξέπεμψε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ, από το βήμα του Ευρωκοινοβουλίου.
Όπως υπογράμμισε, η κρίση στη Μέση Ανατολή και η συνεπακόλουθη βίαιη αναπροσαρμογή των τιμών των καυσίμων αναδιαμορφώνουν δυσμενώς τις διεθνείς οικονομικές προβλέψεις.
Επιβράδυνση της ανάπτυξης και νέες εκτιμήσεις
Η αρχική θετική δυναμική της Ευρωζώνης εμφανίζει σημάδια κάμψης υπό το βάρος των γεωπολιτικών εντάσεων. Ενώ ο κρίσιμος τομέας των υπηρεσιών καταγράφει ήδη ξεκάθαρη επιβράδυνση, η μεταποίηση επιδεικνύει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, κυρίως λόγω της σκόπιμης συσσώρευσης αποθεμάτων ασφαλείας από τις βιομηχανίες και της τόνωσης της παραγωγής από τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες των κρατών-μελών. Αν και το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,3% το πρώτο τρίμηνο του 2026 (εξαιρουμένης της μεταβλητότητας των στοιχείων της Ιρλανδίας), η τρέχουσα επιβράδυνση εντείνει τον προβληματισμό των αναλυτών.
Στο πλαίσιο αυτό, οι νέες επίσημες προβλέψεις των εμπειρογνωμόνων του Ευρωσυστήματος αναθεωρούνται προς τα κάτω:
- 2026: Ο ρυθμός ανάπτυξης περιορίζεται στο 0,8%.
- 2027: Αναμένεται μέτρια ανάκαμψη στο 1,2%.
- 2028: Η οικονομική μεγέθυνση προβλέπεται να αγγίξει το 1,5%.
Η εγχώρια ζήτηση παρουσιάζεται εξασθενημένη συγκριτικά με τις εκτιμήσεις του Μαρτίου, καθώς ο πόλεμος πλήττει την καταναλωτική εμπιστοσύνη. Παράλληλα, το ενεργειακό κόστος πιέζει το πραγματικό εισόδημα των πολιτών, αν και τα ισχυρά ισοζύγια των νοικοκυριών παρέχουν μια πρώτη γραμμή άμυνας. Η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να αποτελέσει τον βασικό μοχλό της οικονομίας, με τις επιχειρήσεις να στρέφονται στις ψηφιακές τεχνολογίες και τις κυβερνήσεις να επενδύουν σε κρίσιμες υποδομές.
Σε ανοδική τροχιά ο πληθωρισμός
Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 3,2% τον Μάιο (έναντι 3,0% τον Απρίλιο), οδηγούμενος από το ράλι στα καύσιμα, τα οποία καταγράφουν διψήφιο ρυθμό ανόδου (άνω του 10%) τους τελευταίους μήνες. Ο δομικός δείκτης (χωρίς ενέργεια και τρόφιμα) ενισχύθηκε επίσης στο 2,6%, αποτυπώνοντας τη σταδιακή διάχυση των έμμεσων επιπτώσεων του πετρελαίου στην αγορά.
Οι προβλέψεις της ΕΚΤ για τον πληθωρισμό: Παρά την αύξηση των βραχυπρόθεσμων προσδοκιών των καταναλωτών, οι μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις των επενδυτών παραμένουν σταθερά αγκυρωμένες στο 2%. Η ΕΚΤ προβλέπει ότι ο γενικός πληθωρισμός θα διαμορφωθεί στο 3,0% για το σύνολο του 2026, προτού υποχωρήσει στο 2,3% το 2027 και κλειδώσει στον στόχο του 2,0% το 2028.
Η τακτική της ΕΚΤ: Συνεδρίαση με τη συνεδρίαση
Οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό παραμένουν ανοδικοί, ενώ για την ανάπτυξη χαρακτηρίζονται καθοδικοί. Παρά την πρόσφατη ειρηνευτική συμφωνία, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εύθραυστη. Σε αυτό το περιβάλλον, το Διοικητικό Συμβούλιο προχώρησε σε αύξηση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης στη συνεδρίαση του Ιουνίου.
Η Λαγκάρντ ξεκαθάρισε ότι η ΕΚΤ δεν δεσμεύεται εκ των προτέρων για την πορεία του κόστους δανεισμού. Οι αποφάσεις θα λαμβάνονται ανά συνεδρίαση (meeting-by-meeting) με βάση τα εκάστοτε μακροοικονομικά δεδομένα, τη δυναμική του υποκείμενου πληθωρισμού και την ταχύτητα μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής.
Οι 3 αρχές της στρατηγικής του 2025
Με οδηγό τη στρατηγική αναθεώρηση του 2025, η ΕΚΤ διαχειρίζεται τα βίαια σοκ προσφοράς βάσει τριών κεντρικών αρχών:
- Πλήρης ανάλυση του σοκ: Η κεντρική τράπεζα δεν μπορεί να επηρεάσει τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου, οφείλει όμως να αποτρέψει τη μετακύλιση του κόστους στα υπόλοιπα προϊόντα και τους μισθούς. Η διάχυση των ανατιμήσεων είναι εντονότερη όταν η ζήτηση είναι ισχυρή, η ανεργία χαμηλή και ο πληθωρισμός ήδη υψηλός.
- Αξιολόγηση αποκλίσεων: Χρήση εναλλακτικών μοντέλων και σεναρίων για την έγκαιρη διάγνωση αποκλίσεων από το βασικό σενάριο.
- Κλιμακωτή απάντηση: Τα μικρά σοκ προσπερτώνται, ενώ οι επιθετικές παρεμβάσεις ενεργοποιούνται μόνο αν απειληθούν οι μακροπρόθεσμες προσδοκίες.
Η ΕΚΤ εκτιμά ότι σήμερα η οικονομία βρίσκεται στη δεύτερη, ενδιάμεση κατηγορία: το σοκ είναι πολύ μεγάλο για να αγνοηθεί, αλλά δεν υπάρχουν ενδείξεις αποσταθεροποίησης των προσδοκιών ή εμφάνισης ενός επικίνδυνου πληθωριστικού σπιράλ μισθών-τιμών. Αυτό επιτρέπει μια σταδιακή και ευέλικτη προσέγγιση (step-by-step).
Διαφορετική αφετηρία σε σχέση με το 2022
Η Πρόεδρος της ΕΚΤ επεσήμανε ότι η τρέχουσα κρίση διαφέρει ριζικά από την πληθωριστική έξαρση της περιόδου 2022-2023. Τότε, η οικονομία έβγαινε από την πανδημία με κατεστραμμένες εφοδιαστικές αλυσίδες και σε περιβάλλον εξαιρετικά χαλαρής νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής. Σήμερα, η αφετηρία είναι πιο σταθερή, ο πληθωρισμός βρισκόταν κοντά στο 2% πριν από τη σύρραξη και οι κρατικές πολιτικές δεν έχουν επεκτατικό χαρακτήρα.
Ωστόσο, η ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού, καθώς οι επιχειρήσεις εμφανίζονται πλέον πολύ πιο ευαίσθητες στις τιμολογιακές τους αναπροσαρμογές, καθιστώντας μονόδρομο τη δομική μεταρρύθμιση και την ενεργειακή θωράκιση της Ευρώπης για τη μείωση της εξάρτησής της από εξωτερικά σοκ.
