Οι κοινωνικές συνθήκες, οι συνήθειες ζωής και ακόμη και η μοναξιά φαίνεται να επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης συχνών ασθενειών όσο ή και περισσότερο από τη γενετική προδιάθεση
Για χρόνια η γενετική θεωρούνταν ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που καθορίζουν την πιθανότητα εμφάνισης πολλών ασθενειών. Ωστόσο, νέα έρευνα από την Ιατρική Σχολή Icahn του Mount Sinai στις ΗΠΑ δείχνει ότι η εικόνα είναι πολύ πιο σύνθετη.
Σύμφωνα με τη μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The American Journal of Human Genetics, οι κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες, οι συνήθειες υγείας, η πρόσβαση σε πόρους και η συνολική κοινωνική ευημερία, μπορούν να επηρεάζουν τον κίνδυνο νόσησης εξίσου ή ακόμη περισσότερο από τα γονίδια.
Τι εξέτασαν οι ερευνητές
Η ερευνητική ομάδα αξιοποίησε στοιχεία από το πρόγραμμα «All of Us», μια μεγάλη εθνική πρωτοβουλία των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας των ΗΠΑ.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν γενετικά δεδομένα, ηλεκτρονικούς ιατρικούς φακέλους και απαντήσεις ερωτηματολογίων από συμμετέχοντες σε ολόκληρη τη χώρα, προκειμένου να διερευνήσουν ποιοι παράγοντες συνδέονται περισσότερο με τον κίνδυνο εμφάνισης συγκεκριμένων ασθενειών.
Η ανάλυση επικεντρώθηκε σε έξι συχνές παθήσεις:
- Άσθμα
- Χρόνια νεφρική νόσο
- Στεφανιαία νόσο
- Υψηλή χοληστερόλη
- Καρκίνο του μαστού
- Καρκίνο του προστάτη
Όχι μόνο τα γονίδια
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όταν στα μοντέλα πρόβλεψης προστέθηκαν κοινωνικοί, συμπεριφορικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες, η εκτίμηση του κινδύνου νόσησης έγινε σημαντικά πιο ακριβής σε σχέση με τη χρήση αποκλειστικά γενετικών δεδομένων.
Μάλιστα, για τέσσερις από τις έξι παθήσεις που εξετάστηκαν, οι μη γενετικοί παράγοντες είχαν εξίσου μεγάλη ή ακόμη μεγαλύτερη συμβολή στην πρόβλεψη του κινδύνου σε σύγκριση με τους γενετικούς δείκτες.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν ότι παράγοντες που συνήθως δεν λαμβάνονται υπόψη, όπως η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση, εμφάνισαν αξιοσημείωτες συσχετίσεις με τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών.
«Τα γονίδια δεν καθορίζουν τη μοίρα μας»
Όπως ανέφερε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Σαμίρα Ασγκάρι, επίκουρη καθηγήτρια Γενετικής και Γονιδιωματικών Επιστημών στην Ιατρική Σχολή Icahn του Mount Sinai, τα γονίδια αποτελούν σημαντικό μέρος της εξίσωσης, αλλά δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που διαμορφώνει την υγεία.
Η ίδια υπογράμμισε ότι το περιβάλλον στο οποίο ζει ένας άνθρωπος, οι καθημερινές του συνήθειες και οι κοινωνικές του εμπειρίες μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τον κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών και ότι για να κατανοηθεί πραγματικά η υγεία ενός ατόμου πρέπει να εξετάζεται συνολικά και όχι μόνο μέσα από το γενετικό του προφίλ.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως ένας συγκεκριμένος κοινωνικός ή περιβαλλοντικός παράγοντας προκαλεί άμεσα κάποια ασθένεια. Αντίθετα, αναδεικνύει τη σημασία της συνδυαστικής αξιολόγησης γενετικών και μη γενετικών δεδομένων.
Όπως επισημαίνουν, η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε στο μέλλον να οδηγήσει σε πιο ακριβή μοντέλα πρόβλεψης κινδύνου, να ενισχύσει τις στρατηγικές πρόληψης και να συμβάλει στην ανάπτυξη πιο εξατομικευμένων παρεμβάσεων και θεραπειών, τόσο σε επίπεδο δημόσιας υγείας όσο και στην καθημερινή κλινική πρακτική.
Φωτογραφία: istock
