Με σφοδρότητα συνεχίζονται οι μάχες στην Υεμένη μεταξύ της κυβέρνησης της χώρας, που υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία, και τους αντάρτες Χούθι (ή αλλιώς τους Ανσάρ Αλλάχ – υποστηρικτές του Θεού) που στηρίζονται από το Ιράν.
Οι Χούθι έχουν καταλάβει μέχρι τώρα την ακτή της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, ελέγχοντας το νησί Περίμ και το σημαντικό εμπορικό πέρασμα του Στενού Μπαμπ Ελ-Μαντέμπ, ενώ σύμφωνα με πληροφορίες του Al Jazeera, προελαύνουν προς το εσωτερικό της χώρας στην περιοχή της Μαρίμπ, που μέχρι τώρα κατέχει η κυβέρνηση, και η οποία είναι πλούσια σε πετρελαϊκές υποδομές.
Το Σαββατοκύριακο 12-13 Σεπτεμβρίου, σύμφωνα με καταγγελίες από την πλευρά των Χούθι, η Σαουδική Αραβία εξαπέλυσε πάνω από 100 πυραυλικές επιθέσεις εναντίον περιοχών που ελέγχουν οι αντάρτες. Παράλληλα, οι κυβερνητικές δυνάμεις έπληξαν πολλά οχήματα των Χούθι στο λιμάνι της Μόκα στην Ερυθρά Θάλασσα.
Το Ιράν από την πλευρά του, μέσω εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών αρνήθηκε σήμερα, Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου, κάθε ανάμειξη στην Υεμένη.
Περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τη χώρα το τελευταίο διάστημα λόγω της εμφύλιας σύγκρουσης, περνώντας στο Τζιμπουτί, όπως ανακοίνωσε ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης.
Τι αλλάζει στη θαλάσσια διέλευση του εμπορίου
Την Παρασκευή 11 Σεπτεμβρίου οι Χούθι είχαν ανακοινώσει σχετικά με την κατάληψη του Στενού Μπαμπ Ελ-Μαντέμπ πως «Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και το διεθνές εμπόριο στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Στενό Μπαμπ Ελ-Μαντέμπ είναι ασφαλή και προχωρούν κανονικά. Δεν υπάρχει λόγος διεθνούς ανησυχίας».
Παρόλ’ αυτά, αναμενόμενα λόγω των εχθροπραξιών, η θαλάσσια διακίνηση στο κρίσιμο εμπορικό Στενό έχει σημειώσει σημαντική μείωση, σύμφωνα με στοιχεία του IMF – Port Watch. Για παράδειγμα, ήδη από την πρώτη εβδομάδα του Σεπτέμβρη ο μέσος όρος πλοίων που περνούσαν ημερησίως από το Στενό Ελ-Μαντέμπ είχε πέσει περίπου στα 20 πλοία, όταν τον Ιούλιο η ίδια τιμή ήταν διπλάσια, με τη διέλευση να διαμορφώνεται περίπου στα 40 πλοία ημερησίως.
Η στενωπός (chokepoint) του Μπαμπ Ελ-Μαντέμπ που βρίσκεται στο νότιο τμήμα της Ερυθράς Θάλασσας αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για την εμπορική σύνδεση Ασίας – Ευρώπης –όπως και η Διώρυγα του Σουέζ, που βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της Ερυθράς. Οι συγκρούσεις στο Στενό σημαίνει πως πολλά εμπορικά πλοία που προέρχονται από την Ασία με κατεύθυνση την Ευρώπη επιλέγουν την ακριβότερη και πιο χρονοβόρα διαδρομή του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, περνώντας από το Κέρας της Αφρικής και κάνοντας τον γύρο της Αφρικής, με τις καθυστερήσεις να προκαλούν άνοδο του κόστους και άρα των τιμών των προϊόντων.
Την ίδια, ώρα, η συγκέντρωση των ναυτικών δυνάμεων στο Στενό του Μπαμπ Ελ-Μαντέμπ (όπως πχ η επιχείρηση Ασπίδες, όπου ηγούνται οι ελληνικές δυνάμεις), όπως και στο Στενό του Ορμούζ για τη διασφάλιση της ασφάλειας των εμπορικών πλοίων, έχει οδηγήσει σε άνοδο των πειρατικών επιθέσεων στο Κέρας της Αφρικής. «Έχουμε παρατηρήσει αναζωπύρωση της πειρατείας, ιδίως κατά μήκος των ακτών της Σομαλίας, η οποία συνδέεται με την ανακατεύθυνση του ενδιαφέροντος των διεθνών ναυτικών δυνάμεων προς τα Στενά του Ορμούζ και το Μπαμπ Ελ-Μαντέμπ στη διάρκεια αυτής της πολυεπίπεδης κρίσης», δήλωσε στο Al Jazeera o εμπειρογνώμονας ναυτικής ασφάλειας και πρώην αξιωματικός του Ναυτικού Alexandru Cristian Hudisteanu.
Ανησυχία στην παγκόσμια αγορά ενέργειας
Η μεγαλύτερη ανησυχία, όμως, της παγκόσμιας αγοράς αφορά συγκεκριμένα στη δυνατότητα εξαγωγών πετρελαίου από τις χώρες του Κόλπου, όταν μάλιστα ήδη στα Στενά του Ορμούζ η ναυσιπλοΐα έχει παγώσει σε μεγάλο βαθμό.
Ιδίως για το πετρέλαιο και τα πλοία της Σαουδικής Αραβίας, που ήδη δέχονταν χτυπήματα στην Ερυθρά Θάλασσα από τους Χούθι και προ της κατάληψης του Μπαμπ Ελ-Μαντέμπ, η κατάσταση που διαμορφώνεται και στα δύο Στενά είναι ασφυκτική.
«Ενώ το Στενό του Ορμούζ παραμένει το κύριο σημείο συμφόρησης για τους παραγωγούς πετρελαίου του Κόλπου, ο στρατηγικός αγωγός Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας προσφέρει μια εγχώρια παράκαμψη προς το λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας. Από το Γιανμπού, τα φορτία αργού πετρελαίου που προορίζονται για την Ευρώπη κατευθύνονται βόρεια προς τη Διώρυγα του Σουέζ, ενώ οι ασιατικές εξαγωγές πρέπει να κατευθύνονται νότια μέσω του Μπαμπ Ελ-Μαντέμπ.
Ακριβώς κατά μήκος αυτού του νότιου διαδρόμου, η επέκταση του επιχειρησιακού ελέγχου των Χούθι απειλεί να επιβάλει σοβαρές τριβές. Ο άμεσος έλεγχος του Στενού περιορίζει τη θαλάσσια διαμετακόμιση και κλιμακώνει το κόστος των εξαγωγών, καθιστώντας τις εναλλακτικές υποδομές σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένες από τη σταθερότητα της νότιας Ερυθράς Θάλασσας», εξηγεί σε άρθρο του ο Francesco Sassi, επίκουρος καθηγητής Ενεργειακής Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο του Όσλο.
Αυτό σημαίνει πως το βόρειο ημισφαίριο εισερχόμενο στην περίοδο του χειμώνα, με τις ανάγκες πετρελαίου να είναι αυξημένες, είναι πολύ πιθανό να αντιμετωπίσει σοβαρές ενεργειακές προκλήσεις αν η προσφορά παραμείνει μειωμένη, με τις τιμές να αναμένεται να σπάσουν ρεκόρ, εφόσον δεν δημιουργηθεί κάποια νέα κατάσταση ομαλότητας.
Το νέο γεωπολιτικό σκηνικό
Στη νέα γεωπολιτική κατάσταση που διαμορφώνεται στην περιοχή, βέβαια, φαίνεται πως το Ιράν θα μπορούσε να βγει ακόμα πιο ισχυρό σε σύγκριση με την περίοδο προ της επίθεσης ΗΠΑ-Ισραήλ.
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, το Ιράν αναμένεται να οριστικοποιήσει συμφωνία με το Ομάν για τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, όπου πιθανά να επιβάλλει τέλη κυκλοφορίας, αναβαθμίζοντας τον έλεγχο και το κέρδος της χώρας από την περιοχή. Για σήμερα, Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου, ήταν προγραμματισμένη συνάντηση του Ιράν με τις χώρες του Κόλπου (πλην Μπαχρέιν) στο Ομάν για να συζητήσουν για την ασφάλεια της περιοχής και το καθεστώς των Στενών, αλλά τελικά αναβλήθηκε.
Παράλληλα, μέσω των proxy του Χούθι, το Ιράν φαίνεται πως θα ασκεί έμμεσο έλεγχο και στο έτερο σημαντικό Στενό Μπαμπ Ελ-Μαντέμπ, εφόσον η κατάσταση του μετώπου παγιωθεί έτσι όπως είναι τώρα. Ο ρόλος, άρα, του Ιράν στην περιοχή με τα μέχρι στιγμής δεδομένα ενισχύεται σημαντικά, σε αντίθεση με αυτόν της Σαουδικής Αραβίας. Μεγάλο ερώτημα, βέβαια, παραμένει τι θα πράξουν Πακιστάν και Τουρκία που έχουν υπογράψει μαζί με το βασίλειο την αμυντική συμφωνία της Μέκκας. Εκπρόσωπος της πακιστανικής κυβέρνησης δήλωσε προ ημερών πως δεν έχει συζητηθεί κανένα σχέδιο επέμβασης στη βάση της τριμερούς Συμφωνίας για την ώρα.
Άρνηση επέμβασης για στήριξη της Σαουδικής Αραβίας εκφράστηκε και από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, τις προηγούμενες μέρες. Όσον αφορά στις ΗΠΑ, η χώρα αντιμετωπίζει σημαντικές επιπτώσεις από τον πόλεμο που η ίδια εξαπέλυσε στο Ιράν (άνοδος τιμών ενέργειας στο εσωτερικό της, προβλήματα στην πολεμική της παραγωγή, σφοδρά χτυπήματα στις βάσεις της στη Μέση Ανατολή), με τη νέα κατάσταση που διαμορφώνεται να τείνει προς μείωση τελικά της επιρροής της στην περιοχή του Κόλπου. Τα πάντα, βέβαια, είναι ακόμα ρευστά, με τις πολεμικές συγκρούσεις να είναι σε εξέλιξη και τα δεδομένα να μπορούν ανά πάσα στιγμή να αλλάξουν.
Παράλληλα, αρνητικές είναι οι συνέπειες των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και για την Ευρώπη, όπως τονίζει σε ανάρτησή του στο X o συμπρόεδρος του Αριστερού Κόμματος στη Γαλλία, Ζαν Λυκ Μελανσόν. Όπως γράφει: «Η επικράτηση των Χούθι -συμμάχων του Ιράν- και ο έλεγχος που απέκτησαν επί της πρόσβασης στη Διώρυγα του Σουέζ αναδιαμορφώνουν την κατάσταση σε πολύ ευρύτερη κλίμακα από την απλή τοπική ισορροπία δυνάμεων. Ο Νετανιάχου κατάφερε να πυροδοτήσει μια αλυσίδα καταστροφικών γεγονότων για τη χώρα του, τους συμμάχους της και την αμερικανική αυτοκρατορία. Οι αποκλεισμοί στον εφοδιασμό που επιβάλλονται κατ’ αυτόν τον τρόπο θα κοστίσουν ακριβά στους Ευρωπαίους. Αυτό είναι το τίμημα για την άνευ όρων στήριξη των πολιτικών του Νετανιάχου και την υποταγή τους στον Τραμπ. Ο απολογισμός της θητείας της Φον ντερ Λάιεν είναι καταστροφικός. Είναι επιτακτική ανάγκη να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στη γεωπολιτική της Γαλλίας».
La victoire des Houthis, alliés de l’Iran, prenant le contrôle de l’accès au canal de Suez, réorganise bien plus largement que les rapports de force locaux. Netanyahu a réussi à provoquer une cascade d’événements désastreux pour son pays, ses alliés et pour l’empire USA.
Le…
— Jean-Luc Mélenchon (@JLMelenchon) September 13, 2026
