Ασυμπτωματικές λοιμώξεις, ανοσολογική μνήμη και μικροβίωμα εξηγούν γιατί η γρίπη δεν μας επηρεάζει όλους με τον ίδιο τρόπο
Γιατί κάποιοι άνθρωποι περνούν γρίπη σχεδόν κάθε χρόνο, ενώ άλλοι λένε ότι δεν αρρωσταίνουν σχεδόν ποτέ; Η απάντηση δεν βρίσκεται σε έναν μόνο παράγοντα.
Το γενετικό προφίλ, η λειτουργία του ανοσοποιητικού, οι προηγούμενες λοιμώξεις και ακόμη και τα βακτήρια που ζουν φυσιολογικά στη μύτη μας επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιδρά ο οργανισμός στον ιό.
Τους μηχανισμούς αυτούς εξηγεί, σε συνέντευξή της στο Πρακτορείο FM, η καθηγήτρια Ιατρικής Βιοπαθολογίας-Μικροβιολογίας του ΑΠΘ και διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Αναφοράς Γρίπης και Αναπνευστικών Ιών Βορείου Ελλάδος, Γεωργία Γκιούλα.
Γιατί ο ίδιος ιός δεν προκαλεί την ίδια νόσηση σε όλους
Ακόμη και δύο άνθρωποι ίδιας ηλικίας και με παρόμοια κατάσταση υγείας μπορεί να αντιδράσουν πολύ διαφορετικά στην ίδια έκθεση.
Όπως εξηγεί η κ. Γκιούλα, μελέτες έχουν εντοπίσει γονίδια που επηρεάζουν την ικανότητα του ιού να εισέλθει στα κύτταρα, αλλά και γενετικές μεταλλάξεις που μπορούν να κάνουν ορισμένα κύτταρα του ανοσοποιητικού λιγότερο αποτελεσματικά στην αναγνώριση και εξουδετέρωσή του.
Με απλά λόγια, η πορεία της γρίπης εξαρτάται και από το πόσο γρήγορα και αποτελεσματικά θα αντιδράσει το ανοσοποιητικό σύστημα μετά τη μόλυνση.
Μπορεί κάποιος να έχει γρίπη χωρίς να το καταλάβει;
Ναι. Η απουσία συμπτωμάτων δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν υπήρξε μόλυνση. Ένας άνθρωπος μπορεί να φέρει τον ιό και να παραμένει ασυμπτωματικός. Μπορεί επίσης να τον μεταδώσει, αλλά συνήθως σε μικρότερο βαθμό από κάποιον που έχει έντονα συμπτώματα, καθώς το ιικό φορτίο και η ποσότητα του ιού που αποβάλλεται στο περιβάλλον είναι συνήθως μεγαλύτερα στους συμπτωματικούς ασθενείς.
Παράλληλα, δεν είναι όλες οι λοιμώξεις ίδιες. Ο ιός της γρίπης μεταβάλλεται συνεχώς, ακόμη και μέσα στην ίδια επιδημική περίοδο. Έτσι δύο άνθρωποι μπορεί να μολυνθούν από διαφορετικά στελέχη ή από διαφορετική ποσότητα ιού.
Το μικροβίωμα της μύτης ως «ασπίδα»
Έναν ακόμη παράγοντα αποτελεί το μικροβίωμα του ανώτερου αναπνευστικού, δηλαδή τα βακτήρια που ζουν φυσιολογικά στη μύτη και στον φάρυγγα.
Σύμφωνα με την κ. Γκιούλα, ορισμένα μικροβιακά προφίλ μπορούν να δημιουργούν ένα περιβάλλον λιγότερο ευνοϊκό για τον ιό και να λειτουργούν προστατευτικά απέναντι όχι μόνο στη γρίπη αλλά και σε άλλους αναπνευστικούς ιούς.
Το μικροβίωμα δεν αλλάζει μόνο τη στιγμή της μόλυνσης. Αποτελεί ένα σχετικά σταθερό «αποτύπωμα» κάθε ανθρώπου και, όταν βρίσκεται σε ισορροπία, μπορεί να συμβάλλει στην άμυνα του οργανισμού.
Τι θυμάται το ανοσοποιητικό από παλιότερες γρίπες
Η προηγούμενη έκθεση στον ιό αφήνει επίσης ένα βαθμό ανοσολογικής μνήμης. Η γρίπη, όμως, δεν δημιουργεί ισόβια ανοσία. Τα αντισώματα που παράγονται μετά από λοίμωξη μπορεί να παραμένουν για κάποιο διάστημα, χωρίς να εξασφαλίζουν πλήρη προστασία από μια νέα μόλυνση τον επόμενο χρόνο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η πανδημία γρίπης του 2009 από τον ιό A(H1N1)pdm09, γνωστή τότε και ως «γρίπη των χοίρων». Τότε είχε παρατηρηθεί ότι μεγαλύτερης ηλικίας άνθρωποι εμφάνισαν σε ορισμένες περιπτώσεις ηπιότερη νόσηση σε σχέση με νεότερους ενήλικες, κάτι που αποδόθηκε εν μέρει σε προηγούμενη έκθεση σε συγγενικά στελέχη του Η1Ν1.
Καθολικό αντιγριπικό εμβόλιο μέσα στην επόμενη πενταετία;
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η εκτίμηση της κ. Γκιούλα ότι μέσα στα επόμενα χρόνια μπορεί να είναι διαθέσιμο ένα καθολικό ή πανγονοτυπικό αντιγριπικό εμβόλιο, το οποίο θα στοχεύει σε όλους τους βασικούς τύπους του ιού.
Σήμερα η σύνθεση του εμβολίου προσαρμόζεται κάθε χρόνο ανάλογα με τα στελέχη που εκτιμάται ότι θα επικρατήσουν. Ένα καθολικό εμβόλιο θα μπορούσε να περιορίσει αυτή την ανάγκη και να προσφέρει προστασία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Η διάρκεια αυτής της προστασίας και η τελική αποτελεσματικότητα παραμένουν ακόμη υπό διερεύνηση.
«Εκτιμώ ότι μέσα στην επόμενη πενταετία θα το έχουμε», ανέφερε η καθηγήτρια.
Πρώιμη κυκλοφορία της γρίπης φέτος
Για τη φετινή περίοδο, τα μέχρι τώρα στοιχεία δείχνουν πρώιμη αύξηση της δραστηριότητας της γρίπης, κυρίως στη Νότια Ελλάδα, με επικράτηση του τύπου Α.
Η κ. Γκιούλα διευκρινίζει, ωστόσο, ότι η πρώιμη έναρξη δεν σημαίνει απαραίτητα και βαρύτερη επιδημική περίοδο.
Η βαρύτητα κάθε περιόδου εξαρτάται κυρίως από τα χαρακτηριστικά των στελεχών που θα κυκλοφορήσουν και όχι μόνο από το πόσο νωρίς ξεκίνησε η δραστηριότητα της γρίπης.
Φωτογραφία: istock
