Ο βήχας είναι ένας από τους βασικούς αμυντικούς μηχανισμούς του οργανισμού. Βοηθά το αναπνευστικό σύστημα να απομακρύνει ερεθιστικούς ή βλαβερούς παράγοντες και, στις περισσότερες περιπτώσεις, αποτελεί μια φυσιολογική αντίδραση. Όταν, όμως, επιμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να είναι το πρώτο σημάδι μιας πάθησης που χρειάζεται διερεύνηση
Ως χρόνιος βήχας θεωρείται εκείνος που εμφανίζεται καθημερινά και διαρκεί περισσότερο από δύο μήνες. Όταν επιμένει για τόσο μεγάλο διάστημα, χρειάζεται ιατρική διερεύνηση, καθώς μπορεί να συνδέεται με διαφορετικές παθήσεις.
«Στην περισσότερο συνηθισμένη και λιγότερο ανησυχητική εκδοχή του, ο βήχας προκύπτει ως αμυντικός μηχανισμός του αναπνευστικού συστήματος και ενεργοποιείται κάθε φορά που το σώμα έρχεται αντιμέτωπο με μια τοξική, βλαβερή ή δυσάρεστη ενόχληση.
»Όταν, ωστόσο, προσλαμβάνει χρονίζοντα χαρακτηριστικά, μπορεί να αποτελεί το αρχικό σύμπτωμα σοβαρών παθήσεων και απαιτεί άμεση ιατρική διερεύνηση», επισημαίνει ο Επαμεινώνδας Κοσμάς, Διευθυντής της Πνευμονολογικής Κλινικής «Πνοή» του Metropolitan Hospital
Χρόνιος βήχας – Ποιες παθήσεις μπορεί να κρύβει
Ο χρόνιος βήχας δεν συνδέεται με μία μόνο νόσο. Μπορεί να σχετίζεται με παθήσεις του αναπνευστικού, αλλά και με προβλήματα που ξεκινούν από άλλα συστήματα του οργανισμού.
Μεταξύ των πιθανών αιτιών περιλαμβάνονται:
- το άσθμα,
- η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ),
- η πνευμονική ίνωση,
- η φυματίωση,
- ο καρκίνος του πνεύμονα,
- η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση,
- η καρδιακή ανεπάρκεια.
«Είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι ο χρόνιος, επίμονος και επαναλαμβανόμενος βήχας συνδέεται με πληθώρα νοσημάτων. Πέρα από τις αμιγώς αναπνευστικές παθήσεις, όπως το άσθμα, η ΧΑΠ (Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια), η πνευμονική ίνωση, η φυματίωση ή ακόμη και ο καρκίνος του πνεύμονα, ο βήχας μπορεί να οφείλεται και σε εξωπνευμονικά αίτια, όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, η καρδιακή ανεπάρκεια κ.α.», εξηγεί.
Τι εξετάζει ο γιατρός
Η διάγνωση δεν βασίζεται μόνο στο πόσο καιρό διαρκεί ο βήχας.
Σημασία έχουν και τα χαρακτηριστικά του: αν είναι καθημερινός, αν εμφανίζεται περισσότερο συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, αν είναι ξηρός ή συνοδεύεται από εκκρίσεις, αν ξυπνά τον ασθενή τη νύχτα και αν παρουσιάζει εξάρσεις σε συγκεκριμένες εποχές.
Ανάλογα με την περίπτωση, η διερεύνηση μπορεί να περιλαμβάνει κλινική εξέταση, σπιρομέτρηση, δηλαδή εξέταση που μετρά τη λειτουργία των πνευμόνων, και απεικονιστικό έλεγχο, όπως αξονική τομογραφία θώρακος.
«Στο πλαίσιο αυτό, σημαντική και κρίσιμη για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του χρόνιου βήχα, είναι η ορθή και έγκαιρη διάγνωση, που στηρίζεται στο λεπτομερές ιστορικό, στα ποιοτικά χαρακτηριστικά του βήχα. Aν δηλαδή είναι καθημερινός, ποια στιγμή της ημέρας εμφανίζεται, αν είναι ξηρός ή παραγωγικός, αν διακόπτει τον ύπνο και ποιες εποχές του χρόνου παρουσιάζει έξαρση.
Γιατί έχει σημασία η έγκαιρη διάγνωση
Ο βήχας από μόνος του δεν αποτελεί διάγνωση. Μπορεί, όμως, σε ορισμένες περιπτώσεις να λειτουργήσει ως προειδοποιητικό σημάδι και να οδηγήσει νωρίτερα στον εντοπισμό μιας πάθησης.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σε νοσήματα στα οποία η έγκαιρη διάγνωση επηρεάζει άμεσα τις θεραπευτικές επιλογές και την πρόγνωση.
«Η θεαματική εξέλιξη της ιατρικής επιστήμης, οπλίζει την επιστημονική κοινότητα με τη δυνατότητα να αξιοποιεί τον αμυντικό μηχανισμό του βήχα, ως έγκαιρη προειδοποίηση για νοσήματα τα οποία μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά, ακόμη και για σοβαρές παθήσεις, η επαρκής ίαση των οποίων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διάγνωσή τους σε πρώιμα στάδια.
Η έγκαιρη κινητοποίηση του ατόμου και η εμπιστοσύνη στην εξειδικευμένη ιατρική καθοδήγηση αποτελούν τη μοναδική ασφαλή οδό για τη διασφάλιση της αναπνευστικής υγείας», καταλήγει ο κ. Κοσμάς.
Φωτογραφία: istock
