free hit counter
OPENNEWS
Image default
Οικονομία

Παγωμένες και έξι ταχυτήτων οι επικουρικές


Αν κάποιος προσέξει τις κυβερνητικές πομφόλυγες για την προστασία του εισοδήματος των συνταξιούχων, μπορεί να βρει εύκολα τη μαύρη τρύπα. Είναι η επικούρηση που με τα «έργα Τσακλόγλου» έχει μετατραπεί σε διαδικασία αργού και μεθοδευμένου οικονομικού στραγγαλισμού. Πρόκειται για το δράμα που βιώνουν περίπου 1 εκατομμύριο συνταξιούχοι που βλέπουν σε συνθήκες άνθησης της αισχροκέρδειας την αγοραστική τους δύναμη να συρρικνώνεται αφού δεν δίνονται αυξήσεις στις επικουρικές τους συντάξεις. 

Την ίδια ώρα το ασφαλιστικό σύστημα έχει απολέσει τον χαρακτήρα της εισοδηματικής προστασίας και έχει μετατραπεί σε μηχανισμό αναδιανομής απωλειών. Πίσω λοιπόν από τις κυβερνητικές διακηρύξεις περί βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος διαμορφώνεται μια πραγματικότητα έξι διαφορετικών ταχυτήτων. Ασφαλισμένοι με παρόμοιο εργασιακό βίο και ίδιες εισφορές καταλήγουν να λαμβάνουν διαφορετικές συντάξεις, ανάλογα με τον χρόνο συνταξιοδότησης, τον τρόπο υπολογισμού και τις περικοπές που εφαρμόστηκαν.

Η διαφορά έχει παύσει να είναι απλώς λογιστική, καθώς πρόκειται για πραγματικό εισόδημα που αφαιρείται από τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Κι όσο το κράτος διατηρεί παγωμένες τις επικουρικές τόσο ο πληθωρισμός της απληστίας και η ανέλεγκτη από την κυβέρνηση αισχροκέρδεια μετατρέπονται σε σιωπηλό μηχανισμό περικοπής συντάξεων, χωρίς να απαιτείται η ψήφιση νέων μνημονιακών μέτρων.

Ας δούμε λοιπόν τις έξι διαφορετικές ταχύτητες των επικουρικών συντάξεων, που διατηρούν ωστόσο με βάση τις νομοθετικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης Μητσοτάκη ένα κοινό χαρακτηριστικό: μεταφέρουν το οικονομικό βάρος στους ασφαλισμένους και τους συνταξιούχους

Η τιμωρία των «παλιών» 

Η πρώτη ταχύτητα αφορά όσους συνταξιοδοτήθηκαν έως το 2014 και εξακολουθούν να υφίστανται τις συνέπειες των μνημονιακών παρεμβάσεων. Το μέγεθος της απώλειας αποκαλύπτεται μέσα από ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ασφαλισμένου με 35 χρόνια εργασίας και μηνιαίες αποδοχές 1.500 ευρώ. Με βάση το προηγούμενο καθεστώς υπολογισμού και ποσοστό αναπλήρωσης 20%, η επικουρική σύνταξη ανερχόταν στα 300 ευρώ. Μετά τις περικοπές των 108 ευρώ, το καταβαλλόμενο ποσό περιορίστηκε στα 192 ευρώ. Δηλαδή ο συγκεκριμένος συνταξιούχος έχασε το 36% της αρχικής επικουρικής του, με την απώλεια να ανέρχεται στα 1.296 ευρώ ετησίως. Το πλέον προκλητικό είναι ότι, παρά τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας για τις αντισυνταγματικές μνημονιακές περικοπές, οι συγκεκριμένες συντάξεις δεν αποκαταστάθηκαν στο ύψος που θα προέκυπτε από τον νεότερο τρόπο υπολογισμού.

Το ορόσημο του 2015

Η δεύτερη ταχύτητα αφορά τους συνταξιούχους που αποχώρησαν μετά το 2015. Για τον χρόνο ασφάλισης έως το 2014 εφαρμόζεται ποσοστό αναπλήρωσης 0,45% ετησίως, δηλαδή 15,75% για 35 χρόνια, ενώ συνυπολογίζονται οι εισφορές επί του 13ου και του 14ου μισθού. Στο ίδιο παράδειγμα των 1.500 ευρώ, οι μηνιαίες συντάξιμες αποδοχές διαμορφώνονται στα 1.750 ευρώ και η επικουρική φτάνει τα 276 ευρώ. Προκύπτει έτσι μια εντυπωσιακή ανισότητα: Ο παλαιός συνταξιούχος λαμβάνει 192 ευρώ ενώ ο νεότερος 276 ευρώ. Η μηνιαία απόσταση φτάνει τα 84 ευρώ και η ετήσια τα 1.008 ευρώ. Πρόκειται για διαφορά 43,75% υπέρ του νεότερου συνταξιούχου, χωρίς να μεταβάλλονται οι βασικές παραδοχές του παραδείγματος για τον μισθό και τον χρόνο εργασίας.

Το αθόρυβο ψαλίδι

Η τρίτη ταχύτητα διαμορφώνεται από τον υπολογισμό του χρόνου ασφάλισης με βάση το σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης στο σύνολο του ασφαλιστικού βίου μετά το 2015. Στο σύστημα αυτό οι εισφορές, η αναπροσαρμογή τους και το προσδόκιμο ζωής καθορίζουν το τελικό ποσό της σύνταξης. Για εργαζόμενο με αποδοχές 1.500 ευρώ, 14 μισθούς ετησίως, εισφορά 6% και 35 χρόνια ασφάλισης, οι συνολικές εισφορές πριν από την αναπροσαρμογή τους ανέρχονται στα 44.100 ευρώ. Εάν το ποσό διαιρεθεί με τον αναλογιστικό συντελεστή 17,297 για συνταξιοδότηση στα 67 και στη συνέχεια με το 12, η μηνιαία παροχή διαμορφώνεται περίπου στα 212 ευρώ. Το συγκεκριμένο αριθμητικό παράδειγμα, χωρίς συνυπολογισμό της αναπροσαρμογής των εισφορών αποτυπώνει απόσταση 23% από τα 276 ευρώ της προηγούμενης κατηγορίας. Επομένως, οι διαδοχικές ασφαλιστικές μεταρρυθμίσεις δημιουργούν τρεις διαφορετικές αφετηρίες συνταξιοδοτικού εισοδήματος: 192, 276 και 212 ευρώ.

Παρατεταμένο πάγωμα

Η τέταρτη ταχύτητα ωστόσο είναι ακόμη πιο αποκαλυπτική, διότι αφορά το σύνολο σχεδόν των σημερινών δικαιούχων: το παρατεταμένο πάγωμα των επικουρικών συντάξεων. Την ώρα που η κυβέρνηση εξαγγέλλει αυξήσεις στις κύριες συντάξεις, οι επικουρικές εξαιρούνται από τις αντίστοιχες αναπροσαρμογές. Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή απώλεια αγοραστικής δύναμης, η οποία προσεγγίζει το 25% σε βάθος χρόνου. Μόνο για την πενταετία 2023-2027 η σωρευτική πληθωριστική επιβάρυνση αποτυπώνεται στο 18,35%. Για επικουρική 200 ευρώ, μια αντίστοιχη ονομαστική αναπροσαρμογή 18,35% θα σήμαινε επιπλέον 36,70 ευρώ τον μήνα ή 440,40 ευρώ ετησίως. Αντί γι’ αυτό, ο συνταξιούχος εξακολουθεί να εισπράττει το ίδιο ποσό, ενώ καλείται να αντιμετωπίσει ακριβότερα τρόφιμα, φάρμακα, υπηρεσίες και λογαριασμούς. 

Το πάγωμα αυτό συνιστά πραγματική εισοδηματική περικοπή, η οποία πραγματοποιείται χωρίς να εμφανίζεται ως τέτοια στον κρατικό προϋπολογισμό. Και το επιχείρημα περί μηδενικού ελλείμματος αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν εξεταστεί η ιστορία των ασφαλιστικών αποθεματικών. Τα ταμεία έχασαν σημαντικούς πόρους από το PSI, ενώ οι διαδοχικές παρεμβάσεις περιόρισαν τις πηγές χρηματοδότησης. Η εξαίρεση συγκεκριμένων πρόσθετων αμοιβών από ασφαλιστικές εισφορές και η δυνατότητα επιλογής χαμηλών ασφαλιστικών κατηγοριών από τους ελεύθερους επαγγελματίες περιορίζουν περαιτέρω τα έσοδα. Έτσι το πρόβλημα το δημιουργούν οι πολιτικές επιλογές που καθορίζουν την εισροή νέων πόρων.

Παράνομες κρατήσεις 

Η πέμπτη ταχύτητα αφορά 236.274 παλαιές επικουρικές συντάξεις, στις οποίες η εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων εξακολουθεί να υπολογίζεται επί ποσών που δεν καταβάλλονται πλέον. Πρόκειται για πρόσθετη επιβάρυνση που διατηρείται ακόμη και μετά τις περικοπές, καθώς η βάση υπολογισμού δεν έχει προσαρμοστεί στο πραγματικό ύψος της σύνταξης. Σε 198.349 άλλες περιπτώσεις το πρόβλημα διορθώθηκε. Για τις υπόλοιπες 236.274 συντάξεις όμως εξακολουθεί να παράγει οικονομικές συνέπειες. Η πρόσθετη επιβάρυνση φτάνει κατά μέσο όρο τα 32 ευρώ μηνιαίως. Σε ετήσια βάση αυτό μεταφράζεται σε περίπου 384 ευρώ για κάθε συνταξιούχο και σε συνολικές επιβαρύνσεις άνω των 90 εκατ. ευρώ. Τα χρήματα αυτά ενισχύουν τα έσοδα του ΑΚΑΓΕ, ενώ αφαιρούνται από συντάξεις οι οποίες έχουν ήδη υποστεί σημαντικές μειώσεις.

Το ΤΕΚΑ

Από το 2022 οι εισφορές των νέων ασφαλισμένων που υπάγονται στο Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ) κατευθύνονται σε ατομικούς επενδυτικούς λογαριασμούς αντί να χρησιμοποιούνται για την πληρωμή των σημερινών επικουρικών. Με τον τρόπο αυτό το παλαιό σύστημα χάνει μια σημαντική πηγή εσόδων, ενώ εξακολουθεί να υποχρεούται να καταβάλλει τις συντάξεις των ήδη συνταξιούχων. Δημιουργείται επομένως ένα χρηματοδοτικό κενό μετάβασης που πρέπει να καλυφθεί από τον κρατικό προϋπολογισμό κι άλλους διαθέσιμους πόρους που σύμφωνα με εκτιμήσεις κυμαίνεται στα 60 έως 100 δισ. ευρώ. Πρόκειται για ριζική αλλαγή της επικούρησης που από αναδιανεμητική μετατράπηκε σε κεφαλαιοποιητική. 

Από το διανεμητικό σύστημα, στο οποίο οι εισφορές των εργαζομένων χρηματοδοτούν τις συντάξεις των προηγούμενων γενεών, η χώρα περνά σε ένα κεφαλαιοποιητικό μοντέλο, στο οποίο η μελλοντική παροχή εξαρτάται από τις συσσωρευμένες εισφορές και τις επενδυτικές αποδόσεις. Το κράτος εγγυάται την πραγματική αξία των εισφορών, όχι όμως ένα προκαθορισμένο υψηλότερο ύψος επικουρικής σύνταξης ανεξαρτήτως αποδόσεων. Αυτό αφήνεται στα νύχια των αρπακτικών του χρηματιστηριακού τζόγου που κερδίζουν από προμήθειες είτε ο ασφαλισμένος χάσει είτε κερδίσει στη διάρκεια του εργασιακού του βίου. 

Το πολιτικό και οικονομικό ερώτημα είναι ποιος τελικά θα πληρώσει το κόστος της μετάβασης. Διότι η δημιουργία ατομικών επενδυτικών λογαριασμών για τις νέες γενιές δεν εξαφανίζει τις υποχρεώσεις απέναντι στους σημερινούς συνταξιούχους. Απλώς μεταφέρει την ανάγκη χρηματοδότησής τους σε άλλους πόρους.

Οι παλαιοί συνταξιούχοι λοιπόν παραμένουν δέσμιοι των μνημονιακών περικοπών Οι νεότεροι υπάγονται σε διαφορετικούς υπολογισμούς. Οι επικουρικές χάνουν αγοραστική δύναμη από τον πληθωρισμό. Εκατοντάδες χιλιάδες δικαιούχοι επιβαρύνονται από πρόσθετες κρατήσεις. Και οι νέοι ασφαλισμένοι εισέρχονται σε ένα σύστημα συνδεδεμένο με τις επενδυτικές αγορές. 

Η επικουρική σύνταξη, από συμπλήρωμα προστασίας του εισοδήματος στην τρίτη ηλικία, μετατρέπεται σταδιακά σε παροχή περιορισμένης αξίας. Και ο αργός θάνατός της δεν συντελείται με θεαματική περικοπή, αλλά με διαδοχικές νομοθετικές παρεμβάσεις, καθηλωμένες αποδοχές και απώλειες που συσσωρεύονται χρόνο με τον χρόνο.





ΠΗΓΗ

Related posts

ΗΠΑ: Yποχώρησε ο ρυθμός πρόσληψης στον ιδιωτικό τομέα

admin

ΑΑΔΕ: Παράταση έως τις 30 Νοεμβρίου για τις αιτήσεις ΕΑΕ

admin

Πληρωμές από ΕΦΚΑ, ΔΥΠΑ έως 6 Νοεμβρίου

admin

Αφήστε ένα σχόλιο