Όταν μιλάμε για την καθαριότητα, πολλές φορές σκεφτόμαστε την προσωπική μας υγιεινή και την υγιεινή των χώρων που ζούμε. Ωστόσο, το ζήτημα της καθαριότητας είναι ευρύτερο και βαθύτερο.
Επί του παρόντος, καθημερινά, πάνω από 1 δισεκατομμύριο γεύματα σπαταλούνται παγκοσμίως, ενώ άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους επίσης καθημερινά από τον υποσιτισμό. Θα λέγαμε ότι αυτό το ζήτημα ταιριάζει πιθανώς σε κάποια άλλη παγκόσμια ημέρα, αλλά όχι. Η κατασπατάληση της τροφής ασκεί τεράστια πίεση στα συστήματα αποβλήτων, συμβάλλει στην κλιματική αλλαγή, σπαταλά τους φυσικούς πόρους και αντιπροσωπεύει μια χαμένη ευκαιρία για την οικοδόμηση πιο ανθεκτικών και δίκαιων συστημάτων.
Με σκοπό τη διακοπή αυτού του φαύλου κύκλου που επιβαρύνει, τόσο τον πλανήτη όσο και τις ανθρώπινες κοινωνίες, η 20η Σεπτεμβρίου τιμάται η Παγκόσμια Ημέρα Καθαριότητας.
Η ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας Καθαριότητας
Η Παγκόσμια Ημέρα Καθαριότητας (αναφέρεται κι ως Παγκόσμια Ημέρα Καθαρισμού) καθιερώθηκε μόλις πριν μερικά χρόνια. Ειδικότερα, στις 8 Δεκεμβρίου 2023, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ενέκρινε το ψήφισμα 78/122, με το οποίο ανακηρύχθηκε η 20ή Σεπτεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Καθαρισμού.
Το ψήφισμα, απευθύνει έκκληση στα κράτη μέλη, τους οργανισμούς του ΟΗΕ, τους πολίτες, τους διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς, τον ακαδημαϊκό χώρο αλλά και οποιοδήποτε άλλο εμπλεκόμενο μέρος, να τιμήσουν την ημέρα μέσω καθαρισμών και δραστηριοτήτων ευαισθητοποίησης.
Σκοπός και μηνύματα της ημέρας
Η Παγκόσμια Ημέρα Καθαρισμού βασίζεται σε προσπάθειες και πρωτοβουλίες χρόνων, οι οποίες έχουν κινητοποιήσει εκατομμύρια ανθρώπους, υπενθυμίζοντάς μας την κοινή ευθύνη να προστατεύσουμε τον πλανήτη μας.
Αυτή την ημέρα, κυβερνήσεις, φορείς, οργανισμοί και κοινότητες σε όλο τον κόσμο, αναλαμβάνουν συντονισμένα δράσεις καθαρισμού, με την παγκόσμια ημέρα να αναγνωρίζει αυτές τις προσπάθειες και υπογραμμίζει την κοινή μας ευθύνη να διατηρούμε ένα καθαρό και υγιές περιβάλλον και να διαχειριζόμαστε τα απόβλητα και τους πόρους με πιο βιώσιμο τρόπο.
Για το 2026, άνθρωποι σε όλο τον κόσμο γίνονται ένα, σε ένα παγκόσμιο κίνημα που ξεπερνά την απομάκρυνση των αποβλήτων και στοχεύει στην αντιμετώπιση των συστημάτων που ευθύνονται για την παραγωγή τους.
Με τον τίτλο «Από τα Καθαρά Πιάτα στις Καθαρές Πόλεις», η Παγκόσμια Ημέρα Καθαριότητας 2026 συνδέει τις επιλογές που κάνουμε σχετικά με τα πιάτα μας με τα συστήματα που διαμορφώνουν τις γειτονιές και τις πόλεις μας. Ζητά δράση για την πρόληψη της σπατάλης τροφίμων, τη διατήρηση της χρήσης βρώσιμων τροφίμων, την ανάκτηση των αναπόφευκτων οργανικών υλικών και την οικοδόμηση καθαρότερων, πιο κυκλικών και αποδοτικών ως προς τους πόρους πόλεων.
Στην Ελλάδα, προς τιμήν της Παγκόσμιας Ημέρας Καθαριότητας, διάφοροι φορείς και οργανισμοί, διοργανώνουν εθελοντικούς καθαρισμούς περιοχών της χώρας. Για περισσότερες πληροφορίες, αναζητήστε για φορείς στην περιοχή σας και εάν έχουν στο καλεντάρι τους σχετικές δράσεις, συμβάλλετε κι εσείς στην προστασία του περιβάλλοντος.
Στατιστικά & ενδιαφέροντα στοιχεία
Στον θετικό αντίκτυπο της Παγκόσμιας Ημέρας, αναφέρεται ότι αυτή η εκδήλωση έχει συγκεντρώσει πάνω από 139 εκατομμύρια ανθρώπους σε 212 χώρες για να αντιμετωπίσουν την κρίση των αποβλήτων.
Στον αντίποδα, όμως, απαιτούνται κι άλλες ενέργειες, καθώς υπάρχουν ακόμα σοβαρά ζητήματα, όπως αυτά που αναφέρονται παρακάτω:
- Περίπου 1,05 δισεκατομμύρια μετρικοί τόνοι τροφίμων σπαταλήθηκαν το 2022, δηλαδή σχεδόν το 1/5 της συνολικής διανομής της παγκόσμιας τροφής.
- Το 60% των απορριμμάτων τροφίμων από τους καταναλωτές προέρχεται από τα νοικοκυριά. Τα νοικοκυριά σπαταλούν πάνω από 1 δισεκατομμύριο γεύματα καθημερινά.
- Περίπου το 13% των τροφίμων χάνεται μετά τη συγκομιδή και πριν από τη λιανική πώληση.
- Η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων παράγουν το 8-10% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου
- Τα απορρίμματα τροφίμων ευθύνονται για έως και το 14% των παγκόσμιων εκπομπών μεθανίου
Πώς μπορείτε να συμμετέχετε
Ο πιο άμεσος τρόπος για να συνδράμετε στα μηνύματα της Παγκόσμιας Ημέρας είναι η συμμετοχή σας σε δράσεις εθελοντικού καθαρισμού. Παράλληλα, βλέποντας τα σοκαριστικά δεδομένα κατασπατάλησης τροφής από τα νοικοκυριά, η συνετή κατανάλωση αποτελεί ένας ακόμα εξαιρετικός τρόπος για να τιμήσετε τη μέρα, απλά, άμεσα και αποτελεσματικά.
Πηγές: unhabitat.org, worldcleanupday.org
