Το ερώτημα διαχέεται στην ελληνική κοινωνία με τη μορφή χειμάρρου. Οι υποθέσεις Pizza Fan και Χωριάτικο που βγήκαν στην επιφάνεια από τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος και όχι από τους υπερυπολογιστές και αλγορίθμους της ΑΑΔΕ αποτελούν «προϊόν» συστηματικής έρευνας προς αποκαθήλωση της μαύρης οικονομίας ή μεμονωμένα περιστατικά που προήλθαν από καταγγελίες εργαζομένων που δεν μπορούσαν παρά να ερευνηθούν; Ηδη πάντως έχει αρχίσει από τα κυβερνητικά φερέφωνα να περνάει το αφήγημα ότι η κυβέρνηση βρήκε τα σκάνδαλα φοροδιαφυγής και ως εκ τούτου καρπώνεται τα εύσημα της μάχης κατά της παραοικονομίας. Είναι όμως έτσι τα πράγματα;
Ας αφήσουμε τις υποθέσεις στα χέρια της Δικαιοσύνης κι ας καταπιαστούμε με τη μεγάλη εικόνα. Αυτή των ευθυνών του Κυριάκου Μητσοτάκη που προβάλλει την καθολική χρήση των POS και τη διασύνδεση των ταμειακών μηχανών ως το αλάνθαστο φάρμακο κατά της φοροδιαφυγής. Οπως εύκολα προκύπτει, τα συστήματα χωρίς δυσκολία παρακάμπτονται ή ακριβέστερα μάλλον κάνουν τα στραβά μάτια αυτοί που υποχρεούνται να αναλύσουν τα συμπεράσματα.
Δυσανάλογα βάρη
Αραγε τι έχει αλλάξει στα θεμέλια της αγοράς επτά ολόκληρα χρόνια μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Κυρ. Μητσοτάκη πέρα από μεγαλοστομίες; Απολύτως τίποτε. Το μέγεθος της παραοικονομίας παραμένει καθηλωμένο γύρω στο 21% του ΑΕΠ, κρατώντας την Ελλάδα στις χειρότερες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ανάμεσα στην Ιταλία και την Πολωνία.
Τα αυτόματα έσοδα από τις κάρτες κατέγραψαν ό,τι κινείτο στο φως, αλλά η μαύρη οικονομία των 45-50 δισ. ευρώ ετησίως έμεινε στο απυρόβλητο. Πρόκειται για συμπέρασμα που προκύπτει από μελέτη της ερευνήτριας Αρτέμιδας Στρατοπούλου του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ) που είναι το μεγαλύτερο ερευνητικό ίδρυμα για την οικονομική επιστήμη στην Ελλάδα, εποπτεύεται από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και λειτουργεί ως θεσμικός σύμβουλός του.
Από την άλλη, η Κομισιόν επισημαίνει ότι οι μισθωτοί πληρώνουν δυσανάλογα υψηλούς φόρους, ενώ το σύστημα φόρων και επιδομάτων μειώνει την ανισότητα στη χώρα μας μόλις στο μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Ας δούμε συνοπτικά τα στοιχεία:
ΚΕΠΕ και Κομισιόν τοποθετούν την ανεπίσημη οικονομία στο
20,9-21% του ΑΕΠ, 3,3-3,7 μονάδες πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Το 79% του δηλωμένου εισοδήματος προέρχεται από μισθούς και συντάξεις.
Το «κενό πολιτικής» ΦΠΑ είναι το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ και διευρύνθηκε κατά πεντέμισι μονάδες από το 2019.
Τα ληξιπρόθεσμα φτάνουν το 159% των ετήσιων εσόδων (στην ΕΕ 30,7%)· οι ελεγκτές είναι 22% του προσωπικού της ΑΑΔΕ έναντι 32% στην ΕΕ.
175 ανοιxτές υποθέσεις της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας με ζημία 2,68 δισ. ευρώ. Οι 117 από αυτές ανοίχτηκαν το 2025.
Ληξιπρόθεσμα-βουνό
Το οικονομικό τοπίο συμπληρώνεται από ένα βουνό ληξιπρόθεσμων οφειλών που φτάνει τα 114,5 δισ. ευρώ, με τα 41,3 δισ. εξ αυτών να οδηγούνται σε ένα βολικό ψυγείο μέχρι το τέλος του 2026, την ώρα που τα νέα χρέη αναπαράγονται τριμηνιαία. Και σαν να μην έφταναν αυτά, η αδιαφάνεια βασιλεύει: η ΑΑΔΕ υπολογίζει το κενό φόρου εισοδήματος, αλλά η κυβέρνηση αρνείται να το δημοσιοποιήσει, κρατώντας τα στοιχεία κρυφά.
Στο μεταξύ, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία διερευνά 175 υποθέσεις απάτης με ευρωπαϊκούς πόρους συνολικής ζημίας 2,68 δισ. ευρώ, με το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ να εκθέτει ανεπανόρθωτα μια υπηρεσία υπό αυστηρή κυβερνητική εποπτεία. Η κυβέρνηση πήρε τα εύσημα για τα POS, αλλά άφησε άθικτα τα 18,8 δισ. των φοροαπαλλαγών και τα 50 δισ. της μαύρης οικονομίας – και τον λογαριασμό τον πληρώνει ο μισθωτός. Αυτή είναι η αδυσώπητη πραγματικότητα των κυβερνητικών πεπραγμένων του Κυρ. Μητσοτάκη στα επτά χρόνια της διακυβέρνησής του.
