Το «μπλε κύμα» επεκτάθηκε και σε τοπικό και πολιτειακό επίπεδο
Η συντριπτική ήττα του Ντόναλντ Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές άλλαξε τα δεδομένα και για μια άλλη εκλογική αναμέτρηση στις ΗΠΑ: την κούρσα για τη διαδοχή του στον Λευκό Οίκο το 2028.
Η βαριά ήττα των Ρεπουμπλικανών αποτελεί ιδιαίτερα οδυνηρό πλήγμα για τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος θεωρούνταν το μεγάλο φαβορί για το χρίσμα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, αλλά κινδυνεύει πλέον να συνδεθεί πολιτικά με έναν πρόεδρο που βρίσκεται στη δύση της πολιτικής του πορείας.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας για τις ενδιάμεσες εκλογές είχε ταυτίσει την πολιτική του πορεία με εκείνη του Τραμπ, συμμετέχοντας σε προεκλογικές συγκεντρώσεις σε αμφίρροπες πολιτείες.
Χθες Τετάρτη ο φιλόδοξος 42χρονος αντιπρόεδρος επιχείρησε να αποστασιοποιηθεί από την εκλογική πανωλεθρία, αποδίδοντάς την στον αντιδημοφιλή πόλεμο που διεξάγει η Ουάσινγκτον κατά του Ιράν, με μακροσκελή ανάρτησή του στο X.
Ωστόσο οι ψηφοφόροι ενδέχεται να μην πειστούν από τις προσπάθειές του να αποσυνδέσει την πολιτική του πορεία από εκείνη του πολιτικού του προϊσταμένου. Οι Αμερικανοί αντιπρόεδροι συχνά αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα.
Η υποψήφια των Δημοκρατικών στις τελευταίες προεδρικές εκλογές, η Κάμαλα Χάρις, δυσκολεύτηκε το 2024 να αποστασιοποιηθεί πολιτικά από τον Τζο Μπάιντεν.
«Τα δυσάρεστα νέα για τον Βανς είναι ότι οι εν ενεργεία αντιπρόεδροι σπάνια καταφέρνουν να ανέλθουν στο αξίωμα του προέδρου», δήλωσε ο Τζέιμς Λίντσεϊ από τη δεξαμενή σκέψης Council on Foreign Relations.
«Σύγκρουση με μετεωρίτη»
Το όνομα του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχει επίσης ακουστεί ως πιθανός διάδοχός του Τραμπ.
Ο 55χρονος Ρούμπιο κράτησε χαμηλό προφίλ κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας για τις ενδιάμεσες εκλογές, ωστόσο και ο ίδιος θα δυσκολευτεί να αποποιηθεί κάθε ευθύνη για τον πόλεμο εναντίον του Ιράν.
Η εκλογική συντριβή των Ρεπουμπλικανών θα μπορούσε, ωστόσο, να ευνοήσει άλλους πιθανούς υποψηφίους.
Ο κυβερνήτης της Φλόριντα, ο 48χρονος Ρον ΝτεΣάντις, ο οποίος αποχωρεί από το αξίωμα τον Ιανουάριο του 2027, θα μπορούσε να είναι ένας από αυτούς.
Ο άνθρωπος που είχε αναμετρηθεί με τον Τραμπ για το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών το 2024 χαρακτήρισε τη νίκη των Δημοκρατικών «πολιτικό ισοδύναμο της πρόσκρουσης με μετεωρίτη», επισημαίνοντας παράλληλα ότι η Φλόριντα ήταν μία από τις ελάχιστες πολιτείες όπου οι Ρεπουμπλικανοί κατάφεραν να αναχαιτίσουν τους αντιπάλους τους.
Ο 55χρονος γερουσιαστής του Τέξας Τεντ Κρουζ άφησε επίσης ανοιχτό το ενδεχόμενο να είναι υποψήφιος, αφού είχε αναμετρηθεί με τον Ντόναλντ Τραμπ το 2016.
Ωστόσο, οι πιθανότητες του ενδέχεται να έχουν πληγεί από τις εντυπωσιακές νίκες των Δημοκρατικών σε αυτό το προπύργιο των συντηρητικών την Τρίτη.
Ο Όσοφ σε θέση αναμονής
Στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών οι διεκδικητές του χρίσματος για το 2028 είναι πολλοί και οι ενδιάμεσες εκλογές ενίσχυσαν τις προοπτικές ορισμένων εξ αυτών.
Πρώτος ανάμεσά τους ο χαρισματικός γερουσιαστής της Τζόρτζια, ο 39χρονος Τζον Όσοφ, του οποίου η επανεκλογή αναζωπύρωσε τα σενάρια για ενδεχόμενη υποψηφιότητά του, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος το διαψεύδει.
Ο κυβερνήτης της Πενσιλβάνια, ο 53χρονος Τζος Σαπίρο, ο οποίος είχε εξεταστεί για ένα διάστημα ως υποψήφιος αντιπρόεδρος στο πλευρό της Κάμαλα Χάρις το 2024, επίσης επανεξελέγη σε μια συχνά αμφίρροπη πολιτεία.
Πριν τις ενδιάμεσες εκλογές η 62χρονη Χάρις εμφανιζόταν φαβορί να κερδίσει το χρίσμα των Δημοκρατικών. Όμως πολλοί είναι αυτοί στο κόμμα που θα προτιμούσαν έναν υποψήφιο ο οποίος δεν έχει ήδη υποστεί μια εκλογική ήττα.
Ο απερχόμενος κυβερνήτης της Καλιφόρνιας, ο 59χρονος Γκάβιν Νιούσομ, είναι μία ακόμη σημαντική προσωπικότητα των Δημοκρατικών που έχει έρθει συχνά σε αντιπαράθεση με τον Τραμπ.
Όπως και η Χάρις όμως ενδέχεται να θεωρηθεί μέλος της παλιάς φρουράς του κόμματος, το οποίο επιδιώκει να προωθήσει νέα πρόσωπα.
Η αριστερή βουλευτής της Νέας Υόρκης Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ θα μπορούσε να είναι μια ακόμη υποψήφια, ωστόσο η προσωπικότητά της διχάζει. Τον Σεπτέμβριο είχε δηλώσει ότι εξετάζει το ενδεχόμενο, εκφράζοντας ωστόσο αμφιβολίες για τις πιθανότητες να νικήσει σε μια χώρα που έχει απορρίψει γυναίκες υποψήφιες για την προεδρία δύο φορές, το 2016 και το 2024.
Μεταξύ των άλλων πιθανών διεκδικητών του χρίσματος των Δημοκρατικών είναι ο κυβερνήτης του Ιλινόι Τζέι Μπι Πρίτζκερ, ο οποίος επανεξελέγη την Τρίτη για τρίτη θητεία, ο κυβερνήτης του Κεντάκι Άντι Μπεσίρ και ο γερουσιαστής της Αριζόνα και πρώην αστροναύτης Μαρκ Κέλι.
Οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν την εξουσία σε πολλά τοπικά κοινοβούλια σε ολόκληρες τις ΗΠΑ
Οι Δημοκρατικοί στις ενδιάμεσες εκλογές δεν αρκέστηκαν στην ανάκτηση του ελέγχου του ομοσπονδιακού Κογκρέσου, εξασφάλισαν επίσης την εξουσία σε πολλά τοπικά κοινοβούλια σε ολόκληρες τις ΗΠΑ όπου θα μπορούσαν να προωθήσουν μεταρρυθμίσεις ευκολότερα απ’ ό,τι σε ομοσπονδιακό επίπεδο.
Το ισχυρότερο συμβολικό μήνυμα ήρθε από το Τέξας, όπου οι Δημοκρατικοί κέρδισαν από τους Ρεπουμπλικανούς την πλειοψηφία στην κάτω βουλή για πρώτη φορά από το 2002, ενώ παράλληλα εξελέγη και Δημοκρατική κυβερνήτρια σε αυτό το προπύργιο της δεξιάς.
Κάθε μία από τις 50 πολιτείες των ΗΠΑ διαθέτει εκτελεστική εξουσία, τον κυβερνήτη, και νομοθετική που συνήθως χωρίζεται σε δύο σώματα.
Χθες Τετάρτη το βράδυ, την ώρα που σε κάποιες περιοχές η καταμέτρηση των ψήφων συνεχιζόταν, τα κοινοβούλια 11 πολιτειών όπως και πέντε θέσεις κυβερνήτη πέρασαν από τον έλεγχο των Ρεπουμπλικανών σε εκείνον των Δημοκρατικών, σύμφωνα με τη μη κυβερνητική οργάνωση State Navigate, η οποία επισημαίνει ότι πλέον τρεις στους τέσσερις Αμερικανούς θα έχουν Δημοκρατικό κυβερνήτη.
«Οι Δημοκρατικοί οδεύουν προς τη μεγαλύτερη επιτυχία τους στον 21ο αιώνα ως προς τον αριθμό των εδρών στα πολιτειακά κοινοβούλια», δήλωσε στο AFP ο Τσαζ Νάτικομπ, διευθυντής της οργάνωσης. «Δεν πρόκειται για ένα μπλε κύμα, αλλά για κατακλυσμό».
Στη Τζόρτζια η Κίσα Λανς Μπότομ θα γίνει η πρώτη Αφροαμερικανίδα κυβερνήτρια των ΗΠΑ. Στο Τέξας και το Οχάιο γυναίκες επικράτησαν σε πολιτείες που είχαν ψηφίσει με μεγάλη διαφορά υπέρ του Ντόναλντ Τραμπ το 2024.
Σε έξι ακόμη πολιτείες, μεταξύ των οποίων το Ουισκόνσιν και η Πενσιλβάνια, οι Δημοκρατικοί θα έχουν πλέον τον πλήρη έλεγχο, με το αξίωμα του κυβερνήτη, την κάτω βουλή και τη γερουσία της πολιτείας στα χέρια τους.
Μακριά από τα αδιέξοδα της Ουάσινγκτον
Πρόκειται για εξουσίες ιδιαίτερα σημαντικές σε μια χώρα με ομοσπονδιακό σύστημα διακυβέρνησης, όπου πολλές αρμοδιότητες ανήκουν στις πολιτείες, από τη νομοθεσία για την οπλοκατοχή έως την επιβολή του ΦΠΑ. Την ίδια στιγμή, οι ομοσπονδιακοί θεσμοί θα βρεθούν αντιμέτωποι με εμπόδια λόγω της διάσπασης της εξουσίας ανάμεσα στο Κογκρέσο, που πλέον ελέγχεται από τους Δημοκρατικούς, και ένα Λευκό Οίκο με Ρεπουμπλικάνο πρόεδρο.
«Οι κυβερνήσεις των πολιτειών είναι πολύ πιο αποτελεσματικές από το Κογκρέσο και καταφέρνουν πραγματικά να πετύχουν πράγματα», σημείωσε ο Νάτικομπ.
Στην Ουάσινγκτον, παρά τη σαρωτική νίκη της Τρίτης, οι Δημοκρατικοί θα έχουν περιορισμένα περιθώρια δράσης λόγω των προεδρικών βέτο, καθώς και του λεγόμενου κανόνα του «filibuster», ο οποίος επιτρέπει να καθυστερεί η συζήτηση για ορισμένα νομοσχέδια στη Γερουσία και τελικά να απαιτείται ενισχυμένη πλειοψηφία 60 ψήφων σε σύνολο 100 για την έγκρισή τους, την ώρα που οι Δημοκρατικοί δεν διαθέτουν τόσες έδρες.
Τίποτα από όλα αυτά δεν ισχύει στις περίπου είκοσι πολιτείες που βρίσκονται πλέον εξ ολοκλήρου υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών.
Έτσι, οι Δημοκρατικοί σε αυτές τις πολιτείες θα έχουν την ελευθερία να νομοθετήσουν για θέματα που τους απασχολούν: από την αγοραστική δύναμη και την εκπαίδευση έως την εγκληματικότητα και την υγεία.
Ανάχωμα στα κέντρα δεδομένων
Στο Τέξας η νέα κυβερνήτρια Τζίνα Χινοχόσα θέλει να επεκτείνει τα προγράμματα επιδότησης της ασφάλισης υγείας και να προσφέρει σε κάθε νοικοκυριό 1.500 δολάρια από τα αποθεματικά της πολιτείας. Άλλοι επιδιώκουν τη μείωση του φόρου στα καύσιμα.
Πριν τέσσερα χρόνια το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ κατήργησε την ομοσπονδιακή προστασία του δικαιώματος στην άμβλωση, με αποτέλεσμα πλέον η κάθε πολιτεία να μπορεί να νομοθετεί για το θέμα. «Με αυτές τις νίκες των Δημοκρατικών μπορεί να υιοθετηθούν περισσότερα νομοθετικά μέτρα για τη διεύρυνση και την προστασία του δικαιώματος στην άμβλωση», σημείωσε ο Θαντ Κούσερ, του πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο.
Όμως ο τομέας που ενδέχεται να επηρεαστεί περισσότερο από τις νέες εξουσίες των Δημοκρατικών σε τοπικό επίπεδο είναι η τεχνολογία και τα κέντρα δεδομένων, τα οποία έχουν γίνει ιδιαίτερα αντιδημοφιλή.
Σε αυτόν τον τομέα, «η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν έχει αναλάβει δράση και ο Ντόναλντ Τραμπ αντιτίθεται σε οποιαδήποτε πρωτοβουλία», επεσήμανε Κούσερ. «Αυτό ανοίγει τον δρόμο ώστε οι πολιτείες να καλύψουν το κενό».
Στο Οχάιο και κυρίως στο Τέξας, όπου σχεδιάζεται να δημιουργηθούν τα περισσότερα κέντρα δεδομένων, οι νεοεκλεγείσες κυβερνήτριες επιθυμούν να επιβάλουν προσωρινό μορατόριουμ στην κατασκευή νέων data centers.
