Ένα οργανωμένο κύκλωμα φοροδιαφυγής, με εταιρείες-βιτρίνες, εικονικά τιμολόγια, παράνομες επιστροφές φόρων εκατομμυρίων ευρώ και ένα καφενείο στο κέντρο της Αθήνας που φέρεται να λειτουργούσε ως σημείο υποστήριξης των δραστηριοτήτων του, αποκάλυψαν οι ελεγκτές της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).
Η υπόθεση, που οδήγησε σε 15 συλλήψεις, αποκαλύφθηκε με τη συνδρομή εξειδικευμένων τεχνικών ανάλυσης δεδομένων και του δείκτη ομοιότητας Jaccard, ο οποίος επέτρεψε στους ελεγκτές να εντοπίσουν κοινά χαρακτηριστικά και διασυνδέσεις μεταξύ επιχειρήσεων, φυσικών προσώπων και τραπεζικών λογαριασμών.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της ΑΑΔΕ, που εκδόθηκε την Πέμπτη (19/11), στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκονται οκτώ εταιρείες, μέσω των οποίων φέρεται να αποκρύφθηκε φορολογητέα ύλη που ξεπερνά τα 28 εκατομμύρια ευρώ, ενώ εισπράχθηκαν παράνομες επιστροφές φόρων συνολικού ύψους 4,8 εκατομμυρίων ευρώ.
Ανάμεσα στους συλληφθέντες περιλαμβάνονται δύο διευθυντές τραπεζικών υποκαταστημάτων και τέσσερις λογιστές, ενώ οι έρευνες συνεχίζονται για την αποκάλυψη ενδεχόμενων πρόσθετων εμπλεκομένων.
Το καφενείο στο κέντρο της Αθήνας που χρησιμοποιούσε το κύκλωμα
Μία από τις πιο ιδιαίτερες πτυχές της υπόθεσης αφορά τον ρόλο ενός καφενείου στο κέντρο της Αθήνας, το οποίο, σύμφωνα με τα ευρήματα των ελεγκτών, αποτελούσε σημείο τεχνολογικής υποστήριξης για την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων.
Το συγκεκριμένο κατάστημα δεν εμφανίζεται απλώς ως ένας χώρος συνάντησης των εμπλεκομένων, αλλά ως μέρος του μηχανισμού που φέρεται να χρησιμοποιούσε το κύκλωμα για τη διεκπεραίωση των φορολογικών του διαδικασιών.
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι, μόλις ολοκληρώθηκαν οι υποβολές των δηλώσεων, το καφενείο μεταβιβάστηκε σε πρόσωπο που η ΑΑΔΕ χαρακτηρίζει «αχυράνθρωπο» του κυκλώματος.
Η μεταβίβαση αυτή περιλαμβάνεται στα στοιχεία που εξετάζουν οι ελεγκτικές Αρχές, επιχειρώντας να αποτυπώσουν τη λειτουργία και τις διασυνδέσεις των προσώπων που συμμετείχαν στον φερόμενο μηχανισμό.
Μέχρι στιγμής δεν έχει δημοσιοποιηθεί από την ΑΑΔΕ η επωνυμία ή η ακριβής τοποθεσία του καταστήματος.
Πώς λειτουργούσε ο μηχανισμός με τις εταιρείες-βιτρίνες
Στην καρδιά της υπόθεσης βρίσκεται, σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, ένα σύστημα ανταλλαγής εικονικών τιμολογίων μεγάλης αξίας μεταξύ επιχειρήσεων που εμφανίζονταν να δραστηριοποιούνται σε διαφορετικούς κλάδους της οικονομίας.
Οι εταιρείες αυτές φέρονται να πραγματοποιούσαν συναλλαγές που δεν ανταποκρίνονταν σε πραγματική οικονομική δραστηριότητα, με σκοπό την απόκρυψη φορολογητέας ύλης και την εξασφάλιση επιστροφών φόρων χωρίς νόμιμη αιτία.
Από τους ελέγχους προέκυψε ότι οκτώ εταιρείες είχαν αποκρύψει φορολογητέα ύλη άνω των 28 εκατ. ευρώ, ποσό το οποίο, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αρχής, έχει ήδη καταλογιστεί.
Η ΑΑΔΕ αναφέρει ότι από το συνολικό ποσό, περίπου 13 εκατ. ευρώ αφορούν φόρο εισοδήματος και 15 εκατ. ευρώ ΦΠΑ.
Παράλληλα, οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις υπέβαλαν αιτήματα και έλαβαν επιστροφές φόρων ύψους 4,8 εκατομμυρίων ευρώ, τις οποίες, σύμφωνα με τα ευρήματα των ελέγχων, δεν δικαιούνταν.
Άνεργοι και ιδιοκτήτες καφενείων εμφανίζονταν ως διαχειριστές εταιρειών
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ταυτότητα των προσώπων που εμφανίζονταν να διοικούν τις επιχειρήσεις.
Οι ελεγκτές εντόπισαν περιπτώσεις κατά τις οποίες άνεργοι, ιδιοκτήτες τοπικών καφενείων και άλλα πρόσωπα χωρίς εμφανή επιχειρηματική δραστηριότητα είχαν δηλωθεί ως διαχειριστές ή μοναδικοί εταίροι εταιρειών με σημαντικό οικονομικό αντικείμενο.
Όπως επισημαίνει η ΑΑΔΕ, το επαγγελματικό και οικονομικό προφίλ των συγκεκριμένων προσώπων δεν μπορούσε να δικαιολογήσει τη δραστηριότητα των επιχειρήσεων που εμφανίζονταν να εκπροσωπούν.
Το στοιχείο αυτό αποτέλεσε μία από τις ενδείξεις που οδήγησαν τους ελεγκτές στην περαιτέρω διερεύνηση των εταιρικών σχέσεων.
Πίσω από τις διαφορετικές επωνυμίες και τους δηλωμένους διαχειριστές εντοπίστηκε, σύμφωνα με την Αρχή, ένα πλέγμα επαναλαμβανόμενων προσώπων και συναλλαγών, που παρέπεμπε σε συντονισμένη δραστηριότητα.
Ο αλγόριθμος Jaccard που αποκάλυψε τις διασυνδέσεις
Καθοριστικό ρόλο στον εντοπισμό του φερόμενου κυκλώματος διαδραμάτισε η αξιοποίηση σύγχρονων μεθόδων επεξεργασίας δεδομένων από τις Δυνάμεις Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών (ΔΕΟΣ) της ΑΑΔΕ.
Οι ελεγκτές χρησιμοποίησαν τεχνικές ανάλυσης δικτύων και συσχετίσεων, σε συνδυασμό με τον δείκτη ομοιότητας Jaccard, προκειμένου να χαρτογραφήσουν τις σχέσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων εταιρειών.
Ο συγκεκριμένος δείκτης αποτελεί μαθηματική μέθοδο που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του βαθμού ομοιότητας μεταξύ δύο συνόλων δεδομένων.
Με απλά λόγια, επιτρέπει να εντοπίζεται πόσα κοινά στοιχεία έχουν δύο διαφορετικές ομάδες πληροφοριών.
Για παράδειγμα, όταν δύο επιχειρήσεις εμφανίζουν επανειλημμένα τους ίδιους διαχειριστές, συναλλαγές ή άλλες κοινές συνδέσεις, η τεχνική αυτή μπορεί να βοηθήσει στην ανάδειξη πιθανών σχέσεων μεταξύ τους.
Στη συγκεκριμένη υπόθεση, η ανάλυση επέτρεψε στους ελεγκτές να εντοπίσουν επικαλύψεις στη διοίκηση των εταιρειών, στις οικονομικές συναλλαγές και στους τραπεζικούς λογαριασμούς.
Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι τα ίδια φυσικά πρόσωπα εμφανίζονταν επανειλημμένα ως διαχειριστές ή μοναδικοί εταίροι διαφορετικών επιχειρήσεων.
Οι κοινές αυτές συνδέσεις συνέβαλαν στη χαρτογράφηση ενός ευρύτερου δικτύου εταιρειών με ύποπτα χαρακτηριστικά, το οποίο διαφορετικά θα ήταν δυσκολότερο να αποτυπωθεί μέσα από μεμονωμένους φορολογικούς ελέγχους.
Πρόκειται για μια εφαρμογή της τεχνολογίας στην καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος, με την ΑΑΔΕ να αξιοποιεί πλέον εργαλεία που μπορούν να αναδεικνύουν επαναλαμβανόμενα μοτίβα επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Οι δύο τραπεζικοί διευθυντές και οι αναλήψεις με «αμοιβή» άνω των 100.000 ευρώ
Ξεχωριστό κεφάλαιο της έρευνας αποτελούν δύο διευθυντές τραπεζικών υποκαταστημάτων, ένας στη Δυτική Ελλάδα και ένας στην Ανατολική Αττική, οι οποίοι περιλαμβάνονται στους συλληφθέντες.
Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, τα δύο τραπεζικά στελέχη φέρονται να διευκόλυναν διαχειριστές των εμπλεκόμενων εταιρειών να πραγματοποιούν αναλήψεις μετρητών, που προέρχονταν από παράνομες επιστροφές φόρων.
Τα ποσά των αναλήψεων ανέρχονταν σε εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ.
Εντυπωσιακό είναι ότι η «αμοιβή» για τη διευκόλυνση κάθε ανάληψης φέρεται να ξεπερνούσε τις 100.000 ευρώ, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην επίσημη ανακοίνωση.
Για τη διερεύνηση της εμπλοκής των δύο στελεχών, οι ελεγκτές της ΔΕΟΣ συνεργάστηκαν με τον εσωτερικό έλεγχο της τράπεζας.
Στόχος της συνεργασίας ήταν να διαπιστωθεί ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιούνταν οι επίμαχες συναλλαγές και πώς διευκολυνόταν η ανάληψη των χρημάτων.
Η συμμετοχή τραπεζικών στελεχών στην υπόθεση αποτελεί ένα από τα στοιχεία στα οποία επικεντρώνεται η έρευνα, καθώς εξετάζεται η διαδρομή των χρημάτων μετά την καταβολή των παράνομων επιστροφών.
Τέσσερις λογιστές μεταξύ των συλληφθέντων
Στο μικροσκόπιο των ελεγκτικών Αρχών έχουν μπει και λογιστές που φέρονται να συμμετείχαν στη λειτουργία του μηχανισμού.
Συνολικά τέσσερις λογιστές έχουν συλληφθεί, ενώ διερευνάται η εμπλοκή τους στην υποβολή των φορολογικών δηλώσεων και στις δραστηριότητες των επιχειρήσεων που εξετάζονται.
Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, οι φορολογικές δηλώσεις υποβάλλονταν με τεχνολογική υποστήριξη από το καφενείο στο κέντρο της Αθήνας.
Η συγκεκριμένη διαπίστωση συνδέει τον χώρο αυτό με το φορολογικό σκέλος της υπόθεσης και τις διαδικασίες μέσω των οποίων οι εμπλεκόμενες εταιρείες φέρονται να εξασφάλιζαν τις παράνομες επιστροφές.
Κατασχέσεις και έρευνες – Ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων εμπλεκομένων
Η επιχείρηση των ελεγκτών δεν περιορίστηκε στις 15 συλλήψεις.
Πραγματοποιήθηκαν επίσης έρευνες σε κατοικίες και επαγγελματικούς χώρους, από τις οποίες κατασχέθηκαν έγγραφα, ηλεκτρονικά μέσα αποθήκευσης και άλλα στοιχεία που εξετάζονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Οι ελεγκτές επιχειρούν πλέον να αξιοποιήσουν το σύνολο του υλικού, προκειμένου να αποτυπώσουν πλήρως τη δράση του φερόμενου κυκλώματος.
Η έρευνα παραμένει σε εξέλιξη, με την ΑΑΔΕ να εξετάζει το ενδεχόμενο εμπλοκής και άλλων φυσικών προσώπων ή εταιρειών.
Η υπόθεση αναδεικνύει τον ρόλο της ανάλυσης μεγάλου όγκου οικονομικών δεδομένων στον εντοπισμό σύνθετων μηχανισμών φοροδιαφυγής.
Από τις εταιρείες-βιτρίνες και τους εμφανιζόμενους διαχειριστές μέχρι τους τραπεζικούς λογαριασμούς και το καφενείο που χρησιμοποιούνταν για την υποβολή δηλώσεων, οι ελεγκτές καλούνται να συνθέσουν όλα τα επιμέρους στοιχεία, ώστε να αποκαλυφθεί η πλήρης έκταση της υπόθεσης.

