Τι και αν η κοινωνία έχει συντριβεί από την αισχροκέρδεια που έχει φέρει η δεύτερη μεγάλη ενεργειακή κρίση μέσα σε μία πενταετία. Τι και αν η Ελλάδα εισέρχεται στον χειμώνα του 2026-2027 με ένα ιδιαίτερα βαρύ οικονομικό φορτίο, με πληθωρισμό Οκτωβρίου σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ στο 5,7% και με ενεργειακή εξάρτηση 78%, που σημαίνει ότι σχεδόν ένας στους πέντε πολίτες αδυνατεί να θερμάνει επαρκώς την κατοικία του.
Η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη πανηγυρίζει για τις δημοσιονομικές επιδόσεις που στηρίζονται στον πληθωρισμό της αισχροκέρδειας που φουσκώνει φορομπηχτικά το ΑΕΠ. Σύμφωνα με το Bloomberg οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί σχεδόν 200% από τον περασμένο Φεβρουάριο, ξεπερνώντας στα τέλη Οκτωβρίου τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Σύμφωνα επίσης με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που επικαλείται το πρακτορείο, ο πρόσθετος λογαριασμός ενεργειακών εισαγωγών της Ευρώπης υπερβαίνει τα 127 δισ. ευρώ, ενώ οι κυβερνητικές παρεμβάσεις έχουν ήδη προσεγγίσει τα 35 δισ. ευρώ. Πρόκειται για μια κρίση που απειλεί τη βιομηχανική παραγωγή, την ανταγωνιστικότητα και την κατανάλωση, με την πολεμική σύρραξη γύρω από τον Περσικό Κόλπο να επιβαρύνει περαιτέρω τις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Ακρίβεια χωρίς φρένο
Τα στοιχεία που ανακοίνωσε στις 10 Νοεμβρίου η ΕΛΣΤΑΤ καταρρίπτουν κάθε αφήγημα περί ουσιαστικής αποκλιμάκωσης της ακρίβειας που θέλει να προβάλει ο αρμόδιος υπουργός Τάκης Θεοδωρικάκος και συνολικά η κυβέρνηση. Ο ετήσιος πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 5,7% τον Οκτώβριο από 5% τον Σεπτέμβριο, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο του 2023. Η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία είχε προηγουμένως εκτιμήσει τον εναρμονισμένο ελληνικό πληθωρισμό στο 5,6% έναντι 4% στην ευρωζώνη. Η ΕΛΣΤΑΤ ανακοίνωσε τελικά 5,7% τόσο στον εθνικό όσο και στον εναρμονισμένο δείκτη.
Ας δούμε τη μεγάλη εικόνα όπως τη συνθέτει στατιστικά η ΕΛΣΤΑΤ:
80% αύξηση στο φυσικό αέριο.
39,4% στο πετρέλαιο κίνησης.
37,5% στο πετρέλαιο θέρμανσης.
25% στη βενζίνη.
17,9% στο ηλεκτρικό ρεύμα.
Συνολικά η κατηγορία της στέγασης ακρίβυνε κατά 15,1% και οι μεταφορές κατά 13,8%. Η αύξηση του κόστους μεταφοράς και παραγωγής δημιουργεί παράλληλα νέες πιέσεις στις τιμές των καταναλωτικών αγαθών με τη λογική του «ό,τι παράγεται μεταφέρεται». Το πρόβλημα έχει ήδη μεταφερθεί στην εφοδιαστική αλυσίδα, επιβαρύνει τη βιομηχανία και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και περιορίζει το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα, που σημαίνει νέα πτώση της ήδη στα τάρταρα αγοραστικής δύναμης.
Διαρθρωτική αδυναμία
Η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει τη νέα κρίση με μια διαρθρωτική αδυναμία που η κυβέρνηση δεν μπορεί να αποδώσει αποκλειστικά στις διεθνείς εξελίξεις. Σύμφωνα με τη Eurostat, η ενεργειακή εξάρτηση της Ελλάδας το 2024 έφτανε στο 78%, έναντι 57,3% στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Το 2025 το 18,1% των κατοίκων της Ελλάδας αδυνατούσε να διατηρήσει επαρκώς ζεστή την κατοικία του έναντι 8,8% στην ΕΕ. Η Ελλάδα καταγράφει τη χειρότερη επίδοση μεταξύ των κρατών-μελών και ο χειμώνας είναι μπροστά μας.
Ακόμη και προτού εκδηλωθεί πλήρως το νέο ενεργειακό σοκ που έφερε η επίθεση των ΗΠΑ – Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, σχεδόν ένας στους πέντε πολίτες αντιμετώπιζε πρόβλημα επαρκούς θέρμανσης. Μπορεί να κυβερνητικά φληναφήματα που υιοθετούν τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ να μιλούν για δημοσιονομική σταθερότητα, ωστόσο η σκληρή για τα νοικοκυριά πραγματικότητα είναι ότι το περίπου 70% αυτών δυσκολεύεται να καλύψει βασικές ανάγκες.
Υποσχέσεις Πιερρακάκη
Υπό αυτές τις συνθήκες, ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας στο Euronews, προανήγγειλε την ανάγκη προσωρινών, στοχευμένων μέτρων στήριξης για την αντιμετώπιση ενός δύσκολου χειμώνα. Ωστόσο δεν παρουσίασε στην προαναφερόμενη συνέντευξη συγκεκριμένο νέο χρηματοδοτικό πακέτο, αριθμό δικαιούχων ή χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, απλώς πουλά ελπίδα υποσχόμενος ψίχουλα από την πίτα της αισχροκέρδειας.
Σε δημοσιονομική μέγγενη
Το προσχέδιο του προϋπολογισμού προβλέπει πρωτογενές πλεόνασμα 3,6% του ΑΕΠ για το 2026 και 3,3% για το 2027. Με προβλεπόμενο ονομαστικό ΑΕΠ 274,6 δισ. ευρώ το 2027, ο στόχος του πρωτογενούς πλεονάσματος αντιστοιχεί σε περίπου 9,1 δισ. ευρώ. Οταν όμως είναι για παροχές στη χειμαζόμενη από την κρίση κόστους ζωής κοινωνία, τότε εισέρχεται ο δημοσιονομικός χώρος που είναι μικρός. Παράλληλα, αυτή η εξακόντιση των τιμών διευρύνει το ποσό του ΦΠΑ που εισπράττεται ανά μονάδα προϊόντος. Είναι χαρακτηριστικό ότι στο εννεάμηνο του 2026 τα έσοδα από ΦΠΑ, σύμφωνα με τα δελτία εκτέλεσης προϋπολογισμού του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, ανήλθαν σε 23,06 δισ. ευρώ, όταν το αντίστοιχο διάστημα του 2025 είχαν μετρηθεί σε 20,378 δισ. ευρώ, που σημαίνει ποσοστιαία αύξηση της τάξης του 13,16%.
Οι επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές, τις οποίες επικαλείται ο Κυρ. Πιερρακάκης, αποτελούν αναγκαία μακροπρόθεσμη επιλογή. Δεν εξοφλούν όμως τους λογαριασμούς θέρμανσης του Δεκεμβρίου, πολλώ δε μάλλον του πρώτου τριμήνου του 2027 που προβλέπεται μεγέθυνση του δράματος για την ελληνική κοινωνία. Προφανώς ο επερχόμενος νέος ενεργειακός χειμώνας κινδυνεύει να επιβεβαιώσει το μεγαλύτερο παράδοξο της ελληνικής οικονομίας όπου το κράτος εμφανίζει υψηλά πλεονάσματα και η κοινωνία να δυσκολεύεται να πληρώσει τα στοιχειώδη.

